کتاب چرا؟

هزوارش‌ها کلماتی هستند که به «زبان آرامی» ولی با الفبای خطوط ایرانیِ میانه نوشته می‌شدند و ظاهراً هنگام خواندن، معادل ایرانیِ آن کلمه خوانده می‌شد. مثلاً در متون پهلوی «ل» می‌نوشتند و «من» می‌خواندند. «لک» می‌نوشتند و «تو» می‌خواندند. «ملک» می‌نوشتند و «شاه» می‌خواندند.

اندیشه‌ها نیز در قالب زبان شکل می‌گیرند و زمانی که فکر می‌کنیم به‌گونه‌ای بی‌صدا، با خود گفتگو می‌کنیم.

همچنان که سال‌ها پس از جای گزیدن ایرانیان در این سرزمین، ایالت «پارس / فارس» تخت گاه نخستین امپراطوران ایرانی شد که هخامنشی بودند و نام خود را به پایتخت این کشور پهناور داد و در منابع و اسناد انیرانیان، «پرس پولیس» به معنی «شهر پارس» مشهور شد، این ایالت جنوبی ایران، نام خود را به زبانی که در آن خطه به کار برده می‌شد نیز داده است.

مهم‌ترین سند موجود از فارسی باستان کتیبهٔ بیستون (بغستان/ بهستان) است که به فرمان داریوش در کوه بیستون کنده شده است. این سنگ نبشته گذشته از تکراری نبودن مضمون و نیز به دلیل گزارش مشروح و مبسوط تاریخی، چندین برابرِ دیگر نوشته‌های فارسی باستان واژه و ترکیبات دستوری دارد و افزون بر ارزشی که از جهت اشتمال بر وقایع و رویدادهای تاریخی دارد، گران‌سنگ‌ترین سند برای بررسی‌های تاریخیِ زبان فارسی است.

پرسش ۳۹: تفاوت خط میخی فارسی باستان با خطوط دیگر ایرانی چیست؟ خط فارسی باستان «هجانگار» است و از چپ به راست نوشته می‌شده است. ولی خطوط دیگری که پس از دورهٔ باستان به وجود آمدند «آوانگار» به شمار آمده، از راست به چپ نوشته می‌شوند.