کتاب مسیرهای زندگی

جایی که در آن نمایش‌های قدیمی از نو به اجرا درمی‌آیند بدن است.

مگر عشق چیزی غیر از این است که بخواهیم روحمان را عریان کنیم، خودمان را همان‌طور که هستیم نشان دهیم، و دیگری را همان‌طور که هست بپذیریم، درکش کنیم و دوستش داشته باشیم، به‌جای اینکه سعی کنیم تغییرش دهیم؟

گاهی مشروب باعث می‌شد به‌شدت عصبانی بشود، و من به مغزم فشار می‌آوردم تا بفهمم چه کاری کرده‌ام که باعث عصبانیتش شده است. هر زمان که مادرم بیمارستان بستری بود، من با پدرم و خلق‌وخوی متغیرش تنها می‌ماندم، و این برایم جهنم به‌تمام‌معنا بود. همین بود که من را واداشت به دنبال شوهری «باثبات» بگردم، کسی که بتوانم به او تکیه کنم. اما تو احساس‌هایت را نشان می‌دادی؛ آسیب‌پذیر بودی و این باعث شد از عشق خودم نسبت به تو بترسم، بترسم که مبادا احساسم به تو من را درست در همان ورطه‌ای بیندازد که عشقم به پدرم انداخته بود. از این می‌ترسیدم که مبادا روزی تو هم برایم دسترس‌ناپذیر بشوی.

دانش ذهنی به‌تنهایی کافی نیست؛ این نوع دانش به لایهٔ رفتار واقعی و بالفعلمان، به کنش‌هایمان، نفوذ نمی‌کند. اما تجربه‌های عاطفی نیرومند دقیقاً می‌توانند چنین کنند و این عواطف وقتی آدم با فردی دلسوز و مورداعتماد شروع به صحبت دربارهٔ کودکی‌اش می‌کند به‌گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر آزاد می‌شوند. امروز حتی ویژه‌برنامه‌هایی ویدئویی هستند که این مطلب را اثبات می‌کنند.

متفاوت‌اند. حتی اگر قادر نباشیم همهٔ توان نهفتهٔ خود را در کودکی محقق سازیم، و حتی اگر ردونشان ترس‌ها، عدم‌قطعیت‌ها و محرومیت‌های کودکی در زندگی بزرگسالی همچنان با ما بمانند، بااین‌همه هنوز کارهای زیادی است که می‌توانیم برای بهبود شرایط خود انجام دهیم، چراکه آگاهی‌مان تندوتیزتر شده است. این آگاهی تازه اغلب حاصلی است از مواجهه با افراد همدردی که بخت آن‌قدر یارشان بوده تا در محیطی آکنده از عشق و احترام بزرگ شوند، کسانی که کودکیِ کمتر آشفته‌ای داشته‌اند، لذت و آزادی را تجربه کرده‌اند و درنتیجه توانسته‌اند زندگی راحت‌تر و شادتری داشته باشند.

همهٔ توهم‌ها، همهٔ دروغ‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنیم تا زمانی که برایمان مفید باشند مشکلی نیست. اما بعضی وقت‌ها بهای سنگینی دارند، و در اغلب موارد این فرزندان‌اند که مجبورند بهایش را بپردازند.

"عشق می‌ورزم، پس هستم."

گلوریا چشم‌های تیزی برای دیدن ضرورت‌ها دارد. برای او، عشق و محبت همیشه اولویت‌های درجه‌یک‌اند. همهٔ چیزهای دیگری که این‌همه افراد برایشان تقلا می‌کنند ـ شهرت، قدرت و ثروت ـ برایش بی‌اهمیت‌اند، یا دست‌کم خیلی فرعی‌اند.»

برای رهبران سیاسی از قماش هیتلر، شادی و سرمستی توده‌ها همان‌قدر برای آرام کردم عطش عاطفی‌شان ضرورت دارد که مادهٔ مخدر برای یک معتاد. میلیون‌ها هواداری که هورا می‌کشند متوجه نیستند که فقط برای همین منظور به آن‌ها نیاز دارند، نه بیشتر. وقتی هیتلر رؤیای تابناک خودش را از رایشی (حکومتی) هزارساله عاری از انقلاب ترسیم می‌کرد، روح شنوندگانش نیز خبر نداشت که پدرِ محبوبشان، که ادعا می‌کنند بامحبت هم بوده، آماده می‌شد تا آن‌ها را راهی مرگ در جبهه‌های جنگ کند، چراکه سرگذشت شخصی خودش چنین می‌خواست.

در آلمان و جاهای دیگر در اروپا، دلیل افزایش خشونت در میان جوانان احکامی دانسته می‌شود که به بزهکاران جوان تعلق می‌گیرد. اما هرکسی که حقیقتاً به این مسئله علاقه‌مند باشد به‌سرعت متوجه می‌شود که درواقع قرار گرفتن در معرض تأدیب بدنی شدید، سوءاستفاده یا بی‌توجهی در کودکی است که جوانانی بار می‌آورد که از ویرانگری لذت می‌برند و خشونت را می‌پرستند.

بخشودن تا زمانی‌که در خدمت پوشاندن واقعیت‌ها باشد سودی نخواهد داشت. چراکه عشق و خودفریبی یکجا جمع نمی‌شوند.

در تأملات پایانی‌ام در آخر کتاب، به این پرسش بازمی‌گردم که آیا می‌توان درک روشن‌تری از چگونگی تحول نفرت به دست آورد و درنتیجه مانع ریشه گرفتن آن شد، و اگر آری، چگونه.

من برای نجات از نارابطه‌ای که ازدواجم بود به سراغ آن کودک می‌رفتم و کدام کودک نوزاده‌ای هست که بتواند چنین توقعی را برآورده کند؟ چنان‌که به‌کرات اتفاق می‌افتد، سرنوشت کارلا حتی قبل از تولدش رقم خورده بود.

در دنیایی مثل جهان ما که در آن همه‌چیز این‌قدر فنی، این‌قدر گمنام، این‌قدر بیگانه است، کسانی که دچار سندرم داون‌اند می‌توانند نقش مهمی از حیث روابط انسانی ایفا کنند. آن‌ها اشتیاق‌ها و عواطف کودکانه را حفظ می‌کنند و با خود به بزرگسالی می‌آورند.

دانش ذهنی به‌تنهایی کافی نیست؛ این نوع دانش به لایهٔ رفتار واقعی و بالفعلمان، به کنش‌هایمان، نفوذ نمی‌کند. اما تجربه‌های عاطفی نیرومند دقیقاً می‌توانند چنین کنند و این عواطف وقتی آدم با فردی دلسوز و مورداعتماد شروع به صحبت دربارهٔ کودکی‌اش می‌کند به‌گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر آزاد می‌شوند.

کودکی که به نام «مراقبتِ» پدرانه یا مادرانه کتک بخورد یا تحقیر بشود، به‌سرعت همان زبان خشونت و بی‌صداقتی پوچ و توخالی را درونی خواهد کرد، و درنهایت کارش به جایی می‌رسد که آن را تنها راه ارتباطی مؤثر می‌پندارد.

توضیح‌دادنِ چیزی برای کودک که پدر یا مادر احساس می‌کنند اشتباه است به معنای اعتماد به دیگر نیّت‌های خوب اوست. چنین روشی از احترام و ایمان به توانایی کودک برای پرورش و بهبود رفتارش ناشی می‌شود.

اگر رفتار مراقبان به‌گونه‌ای باشد که در عمل سخنانشان را نقض کند، اگر کودکان به‌نام آرمان‌های والا و فاخر کتک بخورند، چنان‌که هنوز در برخی مدارس خصوصی و مذهبی رسم است، در این صورت آن افکار و عقاید متعالی محکوم به این‌اند که ناشنیده بمانند و حتی چه‌بسا باعث خشم و خشونت بشوند. شاید کودکان در سال‌های بعدی زندگی خود درنهایت به تقلید طوطی‌وار این عبارت‌های بلندنظرانه و تکرار توخالی آن‌ها بپردازند، اما هیچ‌گاه به آن‌ها عمل نخواهند کرد، چراکه هیچ سرمشقی برای الگوگیری ندارند.

چیزهای زیادی هستند که رابطه را مستحکم می‌کنند: آمیزش جنسی، فرزند، خانه، سفر. اما اگر همهٔ این کارها تنها برای پنهان‌کردن عدم ارتباطی بنیادین باشد، در آن صورت فایده‌ای ندارد

در کتاب‌های خودیاری مدام می‌گویند خودتان را دوست داشته باشید. اما آدم چطور می‌تواند خودش را دوست داشته باشد وقتی از همان اول "بسم‌ال..." به خودت حالی کرده‌ای که خواسته‌ات برای تماس، حقیقت و درک برای مادرت آزاردهنده است، به‌گونه‌ای شخصی برایش زننده یا حتی به‌شدت خطرناک است؟