بریده‌هایی از کتاب نظام تربیت توحیدی

اگر کسی توحید را به شکل صحیح بفهمد و آن را دائم به قلبش مرور داده و بر آن تمرکز کند (مانند کاری که در یک نماز صحیح و با حضور قلب باید انجام شود) و در همه امور خود را به تمام معنا به او بسپارد و از او مدد بگیرد خود به خود تمام صفات رذیله از درون او شسته شده و صفات حسنه در او شکوفا می‌گردد

شخصی که به مرتبه قوه عقلانی برسد، باید آهسته‌آهسته قوه خیال خود را رها کرده و تا حد ممکن به آن بازنگردد؛ زیرا توقف زیاد در خیال، مانع از شکوفاشدن استعدادهای قوه عقل می‌شود.

خوب است که انسان در ساعاتی از روز یا شب، رو به قبله نشسته و به صورت تنهایی با خدا مناجات کند.

در برخی روایات فرموده‌اند سعی نمایید روزانه حداقل یک مرتبه به سیدالشهداء علیه‌السّلام سلام بدهید و ایشان را زیارت کنید.

نسلی که سختی‌کِش نباشد، نسلی که اهل جهاد و مبارزه نباشد، نسلی که لای پَر قو خوابیده و کمتر از گل نشنیده باشد، طبیعتاً نمی‌تواند بر قلّه‌های علم، دانش،‌ اقتصاد، رشد، فناوری و امثال آن بنشیند.

لذت‌بخش ترین و شیرین‌ترین حقیقت عالم ادراک توحید است؛ یعنی انسان از تعلق به هر چیزی حتی خودش بریده شده و فقط به خداوند تعلق داشته باشد و هیچ موجودی را دارای اثر و کمالی مستقل از خداوند ندیده بلکه همه را آینه کمالات او بداند و ببیند. اوج رهائی و سعادت بشر در این مرتبه است و اسلام آن را به عنوان هدف زندگی بشر معرفی می‌فرماید.

شاید بهترین تعریف این باشد: «تغییر هدفمند پایدار مثبت»

ما در نظام تربیت توحیدی، تنها به دنبال تغییر در ناحیه رفتارها نیستیم بلکه در صدد هستیم تا صفات و حتی ذات انسان ها را دستخوش تغییر کنیم.

همواره راه اصلاح درون از مسیر تغییر رفتار می‌گذرد؛ اعم از رفتارهای درونی و رفتارهای بیرونی. یک نوع از رفتارهای درونی، توجه و تمرکز است. توجه و تمرکز حقیقتاً نوعی کار است که البته ظهور و بروز بیرونی ندارد.

اینکه انسان باور داشته باشد مال خداست، سبب می‌شود که بسیاری از مصیبت‌ها برایش مصیبت نباشد؛ زیرا دلبستگی به غیر خدا نداشته و منشأ رنج یعنی وابستگی در او وجود ندارد.

گاهی والدین می‌گویند: «ما به نوجوان خود لقمه حلال دادیم و و در حق او کوتاهی نکردیم؛ اما مدتی است که نمازهایش را نمی‌خواند و رفقای ناباب پیدا کرده است.» وقتی بررسی می‌کنیم می‌بینیم ریشه این تغییرات منفی در بسیاری از موارد، مشغول‌شدن نوجوان به یک موبایل یا رایانه، تماشای فیلم‌های به ظاهر حلال یا پرداختن به بازهای جذاب است. مهم این است که وقتی شیرینی این ابزارها و رفتارها زیر زبان نوجوان می‌رود، نوعی سیرابی کاذب برای وی ایجاد کرده و به تدریج، انگیزه‌ای نسبت به حضور در فضاهای معنوی یا خواندن نماز در خود احساس نمی‌کند.

«راه جذب جوان‌ها تصرف دل جوان است. دل جوان یک قیامتی است. اوضاعی است. گرایش جوان به معنویت، یکی از آن رازهای بزرگ الهی است. یک حرف معنوی را برای امثال بنده که بگویند خب گوش می‌کنیم. حداکثر اندکی تأثر پیدا می‌کنیم. [اما] همان حرف را به یک جوان بزنند منقلب می‌شود. از این رو به آن رو می‌شود. دل جوان حقیقت‌پذیر است. دل جوان به فطرت الهی نزدیک است. «فِطرَتَ اللهِ الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیها». دل جوان با نصایح و مطالب معنوی و سلوکی و عرفانی انس پیدا می‌کند. زود انس پیدا می‌کند. زود دلباخته و دلبسته می‌شود. جاذبه جوان‌ها اینهاست.

زیرک‌ترین انسان‌ها کسانی هستند که بیشتر به یاد مرگ هستند. یاد مرگ دل انسان را زنده نگه داشته و آتش طلب و تلاش را شعله‌ور می‌سازد.

از جمله آفات حجم انبوه اطلاعات این است که انسان‌ها به «کوتاه‌خوانی» و «کوتاه‌بینی» تمایل پیدا می‌کنند.

رمز حفظ و نگه‌داری همه انسان‌ها این است که در طول شبانه‌روز، خود را به خدا سپرده و از خدا طلب خیر نماید.

جوان امروز در یک دوگانه قرار دارد: کسانی که از نعمت‌های مادی جذاب بی‌بهره هستند و در پی آنها می‌دوند و کسانی که به این امور دست پیدا کرده و در یک دوره تکراری قرارگرفته و سرخورده می‌شوند.

اگر مشغول بازی با کامپیوتر یا موبایل شود، گرچه مرتکب حرام نشده است، اما غرق در لذت‌های سطحی و موقت شده و عطش وی برای رسیدن به لذت‌های عالی‌تر کور می‌شود.

قوه خیال به واسطهٔ جذابیتی که دارد، تأثیرگذارتر است. به طور کلی، وقتی یک محتوا به تصویر و شکل تبدیل می‌شود، تا سال‌ها در ذهن و خاطره انسان می‌ماند؛ برخلاف اموری که عقلی و استدلالی

اگر بخواهیم یک انسان را با مهارت تفکر تربیت کنیم، باید گاهی او را در فضایی قرار دهیم که اساساً اطلاعات انبوه به او نرسد؛ بلکه فرصت پیدا کند که روی اطلاعات محدود موجود تفکر نموده و دست به تولید اطلاعات جدید بزند.

علاوه بر اینکه در فضای رسانه، اصل دین به شکل درست معرفی نشده و انسان‌ها به جای توجه به معنویات، عاشقانه‌ها و عارفانه‌های دین، فقط با لایه دستورات و الزامات دین آشنا می‌شوند، متأسفانه محتوای آموزش‌داده‌شده نیز برهانی نبوده و عقل انسان‌ها را قانع نمی‌کند.

گاهی تصور می‌شود که جمهوری اسلامی دقیقاً همان اسلام است و در نتیجه، هر نقصی در جمهوری اسلامی هست باید به پای اسلام نوشته شود. اگر اسلام و انقلاب اسلامی را درست معرفی کرده بودیم، نسل جوان ما می‌فهمید که انقلاب اسلامی، همان اسلام نیست؛ بلکه حرکتی در مسیر رسیدن به اسلام است.

حجاب وسیله‌ای برای عزت و کرامت زن و تأمین آرامش خانواده است، اما وقتی ما حجاب را فقط در قالب یک قانون و اجبار منتقل کرده و مبانی معرفتی آن را توضیح ندهیم، برخی افراد نسبت به محدودیت در حوزه حجاب، حسّ حقارت پیدا کرده و گمان می‌کنند که آزادی و استعدادهای ذاتی آنها به رسمیت شناخته نشده است.

محتوایی که غالباً در مدارس، مساجد و کانون‌های تربیتی آموزش داده می‌شود، یک محتوای ایستاست. واقعیت این است که محتوای دین اسلام، یک محتوای کاملاً پویا بوده و بر پایه حرکت و سیر و سلوک به سمت خدا قرار دارد. انسانی که در جریان حقیقی دین قرار بگیرد، روز به روز احساس ارتقاء روحی داشته و دریافت‌های لذت‌بخش بیشتری را تجربه می‌کند.

در هر صورت، مباحث دشمن‌شناسی، غرب‌شناسی، ایران‌شناسی و انقلاب اسلامی، محتواهایی است که می‌تواند خلأ هویّت ملی را پُر کند.