کتاب در باب حکمت زندگی

کیمیاگرانی که در جستجوی طلا بودند، چیزهای دیگری کشف کردند، از جمله باروت، سفال، دارو و حتی قوانین طبیعت. بنابراین، حسی وجود دارد که می‌گوید همهٔ ما کیمیاگریم.

حتی سگ هم تحمل محبت بیش از حد را ندارد، چه رسد به انسان!

حماقت بزرگی است که درون را فدای بیرون کنیم

به علاوه، شر همیشه در دنیا حاکم است و حماقت غالب. سرنوشت بی‌رحم است و انسان‌ها قابل ترحم. در چنین دنیایی، کسی که ثروت درونی دارد، همچون خانه‌ای گرم، روشن و شاد در کریسمس است.

کسی که شخصیت آرام و متعادلی دارد در شرایط فقر هم می‌تواند خوشبخت باشد، در حالی که انسان حریص، حسود و شرور اگر ثروتمندترین فرد دنیا باشد، باز هم بدبخت است. حتی برای کسی که همواره از شخصیت خاص و عقلانیت بالایی برخوردار است، اغلب لذت‌هایی که دیگران به دنبال آنند، نه تنها زائد بلکه رنج و دردسر خواهد بود.

دو دشمن سعادت انسان، «رنج» و «بی‌حوصلگی» هستند. می‌توان گفت هرچقدر موفق شویم که از یکی از این‌ها فاصله بگیریم، به دیگری نزدیک می‌شویم. درواقع، زندگی نوسانی کم و بیش شدید بین این دو است

به قول ابن یمین، شاعر پارسی‌زبان: گر جهانی ز دست تو برود مخور اندوه آن، که چیزی نیست عالمی نیز اگر به‌دست آری هم مشو شادمان، که چیزی نیست

جامعه مانند آتش است؛ انسان عاقل، از فاصله‌ای مناسب خود را گرم می‌کند، نه آن‌قدر نزدیک که پس از سوختن، از آن بگریزد و در سرمای تنهایی بلرزد و گلایه کند که آتش، سوزاننده است.

برای دم تکان دادن صادقانهٔ سگ‌ها، صد برابر بیشتر احترام قائلم تا احترام متظاهرانهٔ انسان‌ها.

آنچه مردم معمولا سرنوشت می‌نامند، به عنوان یک قاعده کلی، چیزی جز رفتار ابلهانه و احمقانهٔ خودشان نیست.

اپیکور می‌گوید: «انسان‌ها تحت‌تأثیر وقایع نیستند، بلکه تحت‌تأثیر افکارشان دربارهٔ وقایع هستند.»

اتفاقات یا شرایط بیرونی بر هر کس، تأثیر متفاوتی دارد؛ و حتی در محیطی کاملا مشابه، هر فرد در دنیای خود زندگی می‌کند. زیرا آدمی فقط افکار، احساسات و ارادهٔ خود را آشکار می‌سازد و عوامل بیرونی، تنها از طریق همان عوامل درونی بر او اثر می‌گذارد. دنیای هر فرد، کاملا از طریق نگرشی شکل می‌گیرد که به دنیا دارد و بنابراین دنیای هر کس با دیگری متفاوت است؛

سلامتی چنان بر همهٔ نعمت‌های دیگر ارجحیت دارد که حقیقتآ می‌توان گفت گدای سالم سعادتمندتر از پادشاه بیمار است.

وقتی به این نکته پی می‌بریم که اغلب مردم چقدر سطحی و پوچ فکر می‌کنند، ایده‌هایشان چقدر محدود، احساساتشان تا چه حد حقیر، نظراتشان تا چه اندازه بی‌اساس است و اکثر آن‌ها چقدر خطا دارند، وقتی به تجربه می‌آموزیم که چقدر تحقیرآمیز دربارهٔ همنوع خود حرف می‌زنند، وقتی از کسی نمی‌ترسند یا فکر می‌کنند آنچه می‌گویند به گوش او نمی‌رسد، به مرور زمان نسبت به نظر آن‌ها بی‌تفاوت می‌شویم.

فقط کلا ماجرا، همان داستان قدیمی سگی است که با دیدن تصویر خود در آینه پارس می‌کند، زیرا فکر می‌کند سگی دیگر است، نه خودش.

رفتارمان باید به گونه‌ای باشد که: اگر دنیا هم بر سرمان خراب شد، نلرزیم. کل زندگی ما، ارزش این‌گونه لرزیدن و غصه خوردن را ندارد، چه رسد به موهبت‌هایش.

جهان در ظاهر باشکوه است، و در واقعیت وحشتناک!

از منظر جوانی، زندگی، آینده‌ای بی‌پایان است و از منظر پیری، گذشته‌ای بسیار کوتاه

عنصر اصلی سعادت انسان، در ساختار درونی خود او قرار دارد. زیرا سرچشمهٔ بلاواسطهٔ رضایت یا عدم رضایت درونی آدمی، ناشی از مجموع احساسات، امیال و افکار وی است

«اگر مجبور بودیم بر اساس توجه و نظر دیگران زندگی کنیم، بهتر بود اصلا به دنیا نمی‌آمدیم. زیرا مردم برای مهم جلوه‌دادن خود، با خرسندی، وجود ما را نادیده می‌گیرند.»

کسی که دچار فقر درونی است سرانجام گرفتار فقر بیرونی نیز می‌گردد.

کسی که شخصیت آرام و متعادلی دارد در شرایط فقر هم می‌تواند خوشبخت باشد، در حالی که انسان حریص، حسود و شرور اگر ثروتمندترین فرد دنیا باشد، باز هم بدبخت است.

«هدف خردمند لذت نیست بلکه رهایی از رنج است.»

هوراس درباره خود می‌گوید: «هرچند بسیار کسانی هستند که از تجملات زندگی (جواهرات، سنگ‌های مرمر و عاج، مجسمه‌ها، تابلوها، نقره، لباس‌های رنگارنگ) محروم‌اند، اما دست کم یک نفر هست که می‌خواهد بدون این‌ها زندگی کند.» و نیز هنگامی که سقراط اشیاء لوکس چیده شده برای فروش را دید، بانگ برآورد: «چه چیزهای بسیاری در دنیا هست که نمی‌خواهم داشته باشم.»

به قول ولتر: «هنگام مرگ، این جهان را همان‌قدر احمقانه و فاسد ترک می‌کنیم که در بدو تولدمان بود.»

اپیکور می‌گوید: «انسان‌ها تحت‌تأثیر وقایع نیستند، بلکه تحت‌تأثیر افکارشان دربارهٔ وقایع هستند.» و به طور کلی، نود درصد سعادت ما فقط به سلامتی بستگی دارد. سلامتی منشأ همه لذت‌هاست و اگر نباشد، هیچ‌چیز لذت‌بخش نیست. عدم سلامتی، حتی باعث تنزل موهبت‌های شخصیتی دیگر ـ نظیر عقل سلیم و روحیهٔ شاد ـ می‌شود. بنابراین، واقعآ بی‌دلیل نیست که وقتی دو نفر به هم می‌رسند، اولین حرفشان این است که سلامتی یکدیگر را جویا شوند و ابراز امیدواری کنند که طرف مقابل سلامت باشد. زیرا سلامتی مهم‌ترین عامل سعادت است. از همه این مطالب نتیجه می‌گیریم، بزرگ‌ترین حماقت این است که سلامتی خود را فدای هر چیز دیگری کنیم؛ هرچیزی اعم از پیشرفت و کسب شهرت، یا بدتر از آن، لذت‌های نفسانی زودگذر.

«سعادتی که از خودمان کسب می‌کنیم، به مراتب بیش از چیزی است که از محیط اطراف به دست می‌آوریم.»

«کسی که کاری برای انجام دادن ندارد، مانند آب راکد می‌گندد.»

معاشرتی بودن انسان، تقریبآ نسبت معکوسی با ارزش عقلانی او دارد: به این صورت که اگر بگویند: «فلانی بسیار غیرمعاشرتی است» تقریبآ به این معنی است که انسانی با توانایی بالاست.

آنچه دیگران دربارهٔ ما فکر می‌کنند، در حیطهٔ شعور آن‌هاست نه ما.