کتاب ظهور و سقوط اتحاد شوروی

«اگر هدف اصلی نیکلای نگه داشتن تاج و تخت خود بود، لازم می‌آمد که بی‌درنگ با آلمان صلح کند و از نیروهای ارتشی جبهه جنگ برای سرکوب شورش در پتروگراد و مسکو استفاده کند. ولی او به جای این کار، برای نجات جبهه جنگ تاج و تخت خود را از دست داد.»

تنها نقش کنگره آن بود که به انتخاب‌های لنین، بدون هیچ اما و اگری، مهر تأیید بزند.

وعده دروغین استالین مبنی بر اعطای آزادی بیش‌تر، نیرنگی بود تا توجه دیگران را از نتایج واقعی دیکتاتوری‌اش منحرف کند. این نتایج عبارت بودند از مرگ میلیون‌ها شهروند شوروی بر اثر قحطی یا تصفیه، و زندگی مقرون به تنگدستی و وحشتِ اغلب آنانی که بازمانده بودند.

غذا چنان کمیاب شده بود که حتی مردمان مطیع قانون در کوچه و خیابان‌ها دست به شورش زدند.

به راستی که لنین در این گونه اقدامات آن‌قدر پیش رفت که خودِ قانون را هم ملغی کرد و به جای آن چیزی گذاشت که به آن می‌گفت: «وجدان انقلابی.»

دهقانان از لنین به خاطر فلسفه کمونیستی‌اش پشتیبانی نمی‌کردند؛ حتی فقط تعداد اندکی از آنان از این فلسفه اطلاع داشتند. ولی دهقانان بر این باور بودند که بلشویک‌ها قصد دارند زمین‌ها را از مالکان نیرومند بگیرند و آن‌ها را به دهقانانی بدهند که نسل اندر نسل بر روی این املاک بزرگ کار کرده بودند. آنان نمی‌توانستند پیش‌بینی کنند که ظرف مدت کوتاهی همان بلشویک‌ها تحت نامِ «اشتراکی کردن» زمین‌ها را باز پس خواهند گرفت.

اغلبِ مردم روسیه بی‌سواد بودند و عمدتا از فقر شدید رنج می‌بردند. راه‌ها، پل‌ها، خطوط راه‌آهن و سایر خدمات عمومی و رفاهی چنان بود که تقریبا بود و نبودشان فرقی نداشت.

لنین حزب را بنیان گذاشته بود و همیشه هم رئیس آن بود. مقررات خاصی در مورد مدت زمان مشخص تصاحب این مقام وجود نداشت. لنین تا زمان مرگ مقام خود را حفظ کرد.

به راستی که لنین در این گونه اقدامات آن‌قدر پیش رفت که خودِ قانون را هم ملغی کرد و به جای آن چیزی گذاشت که به آن می‌گفت: «وجدان انقلابی.» طبق نظر پایپس، مقامات انقلابی «هر کس را که دوست نداشتند تصفیه می‌کردند و [تحت عنوان وجدان انقلابی] دست به قتل‌عام سازمان یافته مخالفان می‌زدند.»

به راستی که لنین در این گونه اقدامات آن‌قدر پیش رفت که خودِ قانون را هم ملغی کرد و به جای آن چیزی گذاشت که به آن می‌گفت: «وجدان انقلابی.»

پایپس در توضیح این موضوع می‌گوید: «بلشویک‌ها حتی بعد از کسب قدرت، به خوار و خفیف کردن آنچه از ارتش قدیمی باقی مانده بود ادامه دادند، و افسران را از آن قدرت ناچیزی که هنوز برایشان باقی مانده بود محروم کردند. ابتدا دستور دادند که افسران انتخاب شوند، و پس از آن سلسله مراتب نظامی را از میان برداشتند، و قدرت فرماندهی را به شوراهای سربازان واگذار کردند.»

سازمان «چکا» بود، نوعی سازمان پلیس مخفی که وظیفه‌اش جستجو، یافتن و کشتن کسانی بود که لنین آن‌ها را به عنوان «دشمنان خلق» می‌شناخت. گذشته از اعدام‌های تعیین شده، عمّال چکا غالبا افراد بی‌گناه را نیز تیرباران می‌کردند تا جو وحشت را شدت دهند.

در آن زمان رئیس سازمان امداد آمریکا بود، از طرف لنین اجازه یافت تا در توزیع غذا به مردم گرسنه فعالیت کند، و در این راه از کمک کارگران روس برخوردار شود. به نوشته پِین، «در حدود نیمی از روس‌هایی که در سازمان امداد آمریکا در این زمینه خدمت کردند بعدا بازداشت شدند، به این دلیل که [تصور می‌شد] تماس با آمریکایی‌ها به شیوه‌ای اجتناب‌ناپذیر آن‌ها را عناصر ضدانقلاب کرده است.»(۲۰)

و نیز در چهارم اکتبر همان سال نخستین قمر مصنوعی به نام اسپوتنیک را به فضا فرستاد. پرتاب اسپوتنیک به فضا نقطه عطف مهمی بود، ولی سرمایه‌گذاری فراوان دولت شوروی در زمینه انرژی اتمی، ساخت راکت و موشک و مسافرت فضایی، تضاد شدیدی با سطح زندگی پایین و نارسای مردم داشت. در شهرها هنوز کمبود مسکن و مصالح ساختمانی وجود داشت، و مصرف‌کنندگان در فروشگاه‌های دولتی غالبا پیشخان‌ها را کمابیش خالی می‌یافتند.

جانشینی آندروپوف را به جای برژنف تشریح می‌کند، بر دشواری اجرای اصلاحات تأکید زیاد می‌ورزد: ولی در اتحاد شوروی، جابجایی گروه عالی‌رتبه حاکم ممکن نیست به سرعت انجام گیرد، زیرا این نظام بر اساس رضایت اعضای برجسته کمیته مرکزی و دولت عمل می‌کند، نه انتخابات آزاد در خلال دوره‌های معین، زیرا شق دوم ممکن است ترکیب قدرت را در حزب تغییر دهد یا به طور کامل دگرگون سازد. (۵۷) با تمام این احوال، برنامه آندروپوف تا حدی اجرا شد و نوعی موفقیت تلقی گردید.

گورباچف، پایه‌گذار پرسترویکا، غالبا به صورت معمار فروپاشی اتحاد شوروی و از میان رفتن کمونیسم در اروپای شرقی به تصویر کشیده می‌شود، ولی وی هرگز چنین نیتی نداشت. با وجود این، اصلاحاتی که وی صورت داد به طرز اجتناب‌ناپذیری همان نتایج را به بار آورد.