بریده‌هایی از کتاب نامه های میرزا ملکم خان ناظم الدوله

مثلی است معروف، می‌گویند «تو ارکان مالیه را درست بکن من مقصود پولطیک را درست خواهم کرد.» پولطیک ما ترقی ما. اصل و فرع مسئله، جان و معنای کلام در این است که در عهد ما دُول فرنگستان چنان‌که باروط و تلغراف و تفنگ سوزنی اختراع کرده‌اند، درخصوص مالیه نیز بعضی چرخ‌ها و بعضی صنایع به‌کار برده‌اند که غرابت حکمت آن عقل انسان را صد مرتبه بیشتر از تلغراف متعجب دارد. این چرخ‌های مالیه دنیا را به‌کلی تغییر داده‌اند و اولیای دولت علّیه ابداً و اصلاً نمی‌خواهند اعتنا به این حرف‌ها نمایند و قسم می‌خورم که هنوز بر حقیقت این چرخ‌ها یک کلمه علم و اطلاع صحیح ندارند و هنوز اعتقاد ایشان این است که بدون این چرخ‌ها می‌توانند در این عهد دولت نگاه بدارند.