کتاب خوب و بد کمال گرایی

از نظر روانی بهتر است آپارتمانی را که می‌خواهید بخرید و حتی در انتخاب خود مرتکب اشتباه بشوید تا این‌که با شک و تردید فرصت‌های زندگیتان را یکی پس از دیگری از دست بدهید.

برای لذت بردن زندگی کنید و نه فقط برای موفقیت. اغلب، کمال‌گرایان احساساتی منفی، همچون نارضایتی را تجربه می‌کنند. همان‌طور که ملاحظه کردید، آن‌ها در پذیرش احساسات مثبت ناتوان هستند.

ضعف در برابر نقد حساسیت بیش از حد به انتقاد، یکی دیگر از نقاط ضعف کمال‌گرایی به‌شمار می‌آید: «اگر حتی یک روز، کامل و بی‌نقص نباشید و دیگران شما را تأیید نکنند، احساس شرم می‌کنید.» بنابراین، انتقاد دیگران همیشه می‌تواند شما را وحشت‌زده کند.

تعلل، شک و تردید شما وقتی باید تصمیمی بگیرید، تردید می‌کنید و زمان زیادی را به بررسی جنبه‌های مثبت و منفی، مزایا و معایب تصمیم خود اختصاص می‌دهید و در آخر هم هیچ تصمیمی نمی‌گیرید! همان‌طور که می‌بینید، تردیدهای شما برایتان گران تمام می‌شوند و اجازه نمی‌دهند اهدافتان را محقق کنید.

«اگر حتی یک روز، کامل و بی‌نقص نباشید و دیگران شما را تأیید نکنند، احساس شرم می‌کنید.»

پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند که ما همیشه برای کارهایی که انجام نداده‌ایم، افسوس می‌خوریم و درباره کارهایی که انجام داده‌ایم نیز احساس پشیمانی داریم.

وقتی کاری را برای خودمان انجام می‌دهیم، کمال‌گرایی ما نیز موجب رضایت‌خاطرمان می‌شود. اما وقتی دغدغه اصلی ما جلب رضایت دیگران باشد، احتمال دارد که انتظاراتمان نتیجه معکوس داشته باشند و بر ضد خود ما عمل کنند.

کمال‌گرایی ابتدا در ذهن ما شکل می‌گیرد. اما کم‌کم می‌تواند کل زندگی روزمره و رفتارهای ما را نیز تحت‌تأثیر قرار بدهد؛ مثلاً ترس از اشتباه موجب وسواس افراطی در کارها می‌شود.

تعلل، شک و تردید شما وقتی باید تصمیمی بگیرید، تردید می‌کنید و زمان زیادی را به بررسی جنبه‌های مثبت و منفی، مزایا و معایب تصمیم خود اختصاص می‌دهید و در آخر هم هیچ تصمیمی نمی‌گیرید! همان‌طور که می‌بینید، تردیدهای شما برایتان گران تمام می‌شوند و اجازه نمی‌دهند اهدافتان را محقق کنید.

تردیدهایتان شما را به اشتباه می‌اندازند و این اشتباه‌های مکرر باعث می‌شوند که در انتخاب‌های بعدی خود نیز دوباره دچار شک و تردید بشوید.

شک و تردید در تصمیم‌گیری باعث می‌شود که کم‌کم به خودتان هم شک کنید و در نتیجه، اعتماد به نفستان را نیز از دست می‌دهید.

«وقتی فقط برای رضایت دیگران کار می‌کنیم، موفق نخواهیم شد، اما وقتی کاری را برای خودمان انجام می‌دهیم، آن وقت شانس بیشتری داریم که توجه دیگران را نیز جلب کنیم.» این مسئله یکی از عناصر اصلی در درک کمال‌گرایی است.

فرهنگ مدرن، ما را وادار به خوشبخت‌بودن می‌کند و این هم یکی از نشانه‌های محیطی در حفظ کمال‌گرایی است. از آنجایی که ما در جامعه امروز بیشتر به فکر خوشبختی هستیم. بنابراین، هر نوع ناراحتی، اضطراب و مشکلی به‌نظر ما غیرعادی است. افراد بیش از پیش برای تسکین مشکلاتی از قبیل سوگواری یا اخراج از کار به مشاور مراجعه می‌کنند. هر چند که مسائلی مانند از دست دادن عزیزی یا اخراج شدن و برخورد با آن‌ها از اتفاقات طبیعی زندگی به‌شمار می‌آیند.

پذیرش نقاط ضعف، کمبودها، اختلاف‌ها و نیز شکی که به خودمان داریم، آرامش و اعتماد به نفس بیشتری برای ما به همراه خواهد آورد. از سوی دیگر، به ما کمک می‌کند تا خود را بهتر بپذیریم، بهتر زندگی کنیم و احتمالاً دیگران نیز بیشتر ما را تأیید خواهند کرد.

فاصله دقت و وسواس تا کمال‌گرایی افراطی و مسموم فقط یک قدم است.

اگر کمال‌گرایی با برخی ویژگی‌های دیگر، همچون تخیل و رهاسازی خود، ترکیب شود، به یکی از عوامل مهم در موفقیت تبدیل خواهد شد و در نهایت، می‌تواند به بروز نبوغ ما نیز کمک کند.

می‌توان گفت که پذیرش نقاط ضعف، کمبودها، اختلاف‌ها و نیز شکی که به خودمان داریم، آرامش و اعتماد به نفس بیشتری برای ما به همراه خواهد آورد.

فراموش نکنید که شما برای رسیدگی به تمام کارهایتان زمان کافی ندارید. بلافاصله پس از اتمام کاری، بی‌وقفه کار دیگری را شروع می‌کنید. بنابراین، مدام تحت فشار هستید. ابتدا، این بیش‌فعالی شما را خسته نمی‌کند، زیرا می‌توانید «با وجود اضطراب هم کار کنید». غده‌های فوق کلیوی با ترشح آدرنالین به شما این امکان را می‌دهند تا عملکرد فیزیکی خود را بهبود ببخشید. بنابراین، شاید مضطرب بودن در کوتاه مدت، مثلاً در رقابت ورزشی عملکردتان را تسریع بخشد، اما در بلندمدت شما را دچار مشکل خواهد کرد. به این ترتیب، غده‌های فوق کلیوی شما تحلیل می‌روند، سیستم ایمنی بدنتان ضعیف می‌شود، به عفونت‌ها حساس‌تر می‌شوید و بیشتر احساس خستگی می‌کنید. البته باید اضافه کنم که خستگی با اختلال خواب که در افراد کمال‌گرا بسیار رایج است، ارتباط دارد.

از سوی دیگر نیز، زن‌ها به این باور می‌رسند که باید مادری عالی و بی‌نقص باشند تا هیچ کس نتواند به تربیت فرزندانشان خُرده بگیرد، همچنین باید بدنی بی‌نظیر داشته باشند، یا هنگام رابطه جنسی برای رضایت همسر خود باید خواسته‌هایش را برآورده کنند تا خودشان هم احساس رضایت داشته باشند و در نهایت فکر می‌کنند که باید خود را با معیارهای زن مدرن تطبیق دهند. در واقع، چنین الگوهایی را آن‌قدر به ما تلقین کرده‌اند که دیگر نمی‌توانیم در برابرشان مقاومت کنیم.

نقش جامعه مدرن امروزی نیز در تقویت کمال‌گرایی بی‌تأثیر نیست؛ چرا که از همان کودکی سطح انتظارات بالایی را به ما القا می‌کند تا جایی که گاهی ممکن است حتی در افرادی که هرگز کمال‌گرا نبوده‌اند هم این ویژگی شکل بگیرد. پیام‌های اجتماعی که فرد را به‌سوی کمال‌گرایی سوق می‌دهد، از همان دوران مدرسه با تذکرهای روی کارنامه‌ها آغاز می‌شود: «می‌توانستی نتیجه بهتری بگیری». بنابراین، ناخودآگاه به شما القا می‌شود برای آن‌که در آینده شغلی مناسب پیدا کنید، باید دانش‌آموزی کامل و بی‌نقص باشید، در محیط کار باید کارمندی بی‌نظیر باشید تا رئیس خود را راضی نگه دارید و در این جامعه مصرف‌گرا نیز باید مصرف‌کننده‌ای حرفه‌ای باشید تا جامعه از شما راضی باشد

شخص را بی‌نهایت تحت فشار قرار می‌دهد، موجب شکل‌گیری انتظارات شخصی غیرواقعی می‌شود، فرد را درگیر جزئیات می‌کند، کوچک‌ترین اشتباه ممکن را تبدیل به بزرگ‌ترین دغدغه ذهنی او می‌کند و به این ترتیب، هر شکستی همچون ورشکستگی مطلق تلقی می‌شود. بنابراین، نوعی استبداد درونی شکل می‌گیرد. همین مسئله هم موجب می‌شود که ما حتی کوچک‌ترین اشتباه، شکست یا خطای خود را نبخشیم

بی‌دقتی شما رو به افزایش است. از آنجایی که مایل هستید سریع تصمیم بگیرید و آن را به وقت بهتری موکول نمی‌کنید یا برای آن‌که دچار شک و تردید نشوید، سریع و نسنجیده رفتار می‌کنید. زیرا هیچ تردیدی را نمی‌پذیرید.

شما دوست دارید کارهایتان را عالی و بی‌نقص انجام دهید تا احساس کنید فردی منحصربه‌فرد هستید. اما وقتی کارتان آن‌طور که می‌خواهید پیش نمی‌رود، احساس پوچی می‌کنید و عزت نفستان کاهش می‌یابد.

شما می‌ترسید که دیگران درباره عملکردتان قضاوتی منفی داشته باشند و مدام به فکر قضاوت دیگران درباره خودتان هستید. بنابراین، کمال‌گرایی شما تشدید می‌شود و از ترس قضاوت دیگران به خودتان اجازه نمی‌دهید که کامل و بی‌نقص نباشید.

روان‌شناسان شناختی معتقدند که همیشه باید به‌دنبال نقطه تقابل در الگوی شناختی باشیم. یعنی، هر چقدر بیمار بیشتر به بی‌خاصیتی خود اقرار می‌کند، شما نیز بیشتر باید به گرایش‌های ناخودآگاه او برای نابغه بودن توجه کنید.

در الگوهای شناختی به این مکانسیم فکری، «شخصی‌سازی» گفته می‌شود. در واقع، شخصی‌سازی به این معناست که ما تمایل داریم همه چیز را به خودمان نسبت بدهیم، به‌ویژه مسائلی را که از آن‌ها می‌ترسیم.

یکی از روان‌شناسان برجسته، آلبرت بندورا، این الگوی «تقلید» کودکان را به‌خوبی شرح داده است که امروزه نیز موضوع بسیاری از تحقیقات به‌شمار می‌آید. در واقع، او نشان می‌دهد که هر چه کمال‌گرایی والدین بیشتر باشد، فرزندانشان نیز همین رویه را در پیش خواهند گرفت. هر چند به‌نظر می‌رسد که جنسیت فرزندان نیز در تقلید کمال‌گرایی از پدر و مادرشان تأثیر دارد؛ یعنی فرزندان دختر از مادرشان و پسران هم از پدرشان تقلید می‌کنند.

کمال‌گرایی باعث می‌شود که بیشتر وقت شما صرف کارهای کم‌اهمیت بشود و به این ترتیب، از برنامه‌های مهم‌تر زندگی غافل می‌شوید یا در دام اهداف دست‌نیافتنی می‌افتید. پس به‌دنبال اهداف واقعی زندگی‌تان باشید

کمال‌گرایی باعث می‌شود که بیشتر وقت شما صرف کارهای کم‌اهمیت بشود و به این ترتیب، از برنامه‌های مهم‌تر زندگی غافل می‌شوید یا در دام اهداف دست‌نیافتنی می‌افتید. پس به‌دنبال اهداف واقعی زندگی‌تان باشید

ضعف در برابر نقد حساسیت بیش از حد به انتقاد، یکی دیگر از نقاط ضعف کمال‌گرایی به‌شمار می‌آید