بریده‌هایی از کتاب نانون

آن‌ها چهرهٔ خدا را چنان برایم آشفته کرده‌اند که دیگر قادر به دیدنش نیستم؛ مثل صفحه‌ای است که به‌قدری رویش مرکب و خون ریخته باشند که انسان دیگر نتواند بداند آیا در زیر این مرکب و خون چیزی وجود دارد یا نه.

امکان دارد در کسانی که به‌نظر ما خوفناک‌ترین کسان به نظر می‌رسند نیت‌های خوبی وجود داشته باشد: ولی وقتی در آینده ناگزیر شدید دربارهٔ آن‌ها قضاوت کنید، چیزهایی را که به شما می‌گویم در نظر داشته باشید. کسانی که دست‌شان را به خون آغشته‌اند، هیچ‌یک از کارهایی را که می‌خواسته‌اند انجام نخواهند داد، و اگر دنیا نجات یابد، این کار به‌نحوی دیگر و با وسایلی که ما نمی‌توانیم پیش‌بینی کنیم صورت خواهد گرفت.

گیوتین، کسانی را که معاف می‌دارد بیش از کسانی که نابود می‌کند، رنج می‌دهد. کاش کاری جز کشتن انسان‌ها نمی‌کردند! ولی دارند حس انسانی را می‌کشند! درصددند مردم را قانع کنند که آن‌ها باید شاهد قربانی‌شدن بخشی از خود که بد خوانده شده‌اند باشند تا بتوانند بخش دیگر را که به پاکان شهرت یافته‌اند، حفظ کنند.

خوب، از من می‌پرسید ژاکوبن‌ها چه هستند. تا جایی که من می‌توانم بدانم و قضاوت کنم، آن‌ها کسانی هستند که انقلاب را بر فراز همه‌چیز و حتی بر فراز ضمیر خودشان قرار می‌دهند، همان‌طور که کشیشان، کلیسا را حتی بر فراز خدا جای می‌دادند. روحانیان با شکنجه و سوزاندن زندیق‌ها می‌گفتند: «این برای سلامت مسیحیت است». ژاکوبن‌ها با تعقیب و آزار میانه‌روها می‌گویند: «این به‌خاطر سلامت آرمان است». و شاید پرشورترین آن‌ها صادقانه اعتقاد داشته باشند که این کار به صلاح بشریت است. ولی باید مراقب باشند! بشریت کلمهٔ بزرگی است! به گمان من، بشریت فقط از آنچه خوب باشد بهره می‌برد و وقتی که بدی زودگذر و خاصی به آن بکنند، مرتکب بدی انبوه و دیرین به آن شده‌اند.