کتاب رفتار

زمانی که بیکاری افزایش می‌یابد، میزان خشونت خانگی نیز بالاتر می‌رود.

سهل گرفتن به خودمان همچنین نشان‌دهندهٔ یک واقعیت شناختی کلیدی است: ما خودمان را بر اساس انگیزه‌های درونی‌مان و دیگران را با اعمال بیرونی‌شان قضاوت می‌کنیم.

کلمات قدرتمندند؛ می‌توانند نجات دهند، درمان کنند، متعالی سازند، ویران کنند، تحقیر کنند و بکشند.

چه عاملی عمدتاً زندگی مجرمانه را پیش‌بینی می‌کند؟ به دنیا آمدن فرزند توسط مادری که اگر می‌توانست، انتخاب می‌کرد که کودکش زاده نشود. اساسی‌ترین خواستهٔ فرزند از مادر چیست؟ دانستن اینکه او از وجود شما خوشحال است.

ناملایمات دوران کودکی می‌توانند باعث افت عملکرد هیپوکامپ و قشر پیشانی شوند، اما در آمیگدال برعکس است؛ زمانی که مشکلات زیادی وجود دارد، آمیگدال بزرگ‌تر و فعال‌تر می‌شود. یکی از پیامدهای این امر افزایش خطر ابتلا به اختلالات اضطرابی است. این موضوع هنگامی که با رشد ضعیف بخش جلویی قشر پیشانی همراه باشد، مشکلات مربوط به تنظیم احساسات و رفتار، به ویژه کنترل تکانه، را توضیح می‌دهد.

فرهنگ‌ها (که با والدین شروع می‌شوند) کودکان را به گونه‌ای تربیت می‌کنند که در بزرگسالی به روش‌های ارزش‌گذاری‌شده توسط آن فرهنگ رفتار کنند؛

پشت جغرافیای سیاسی پیچیدهٔ ایران چه مسئله‌ای وجود دارد؛ بیزاری هزاران‌سالهٔ ایرانیان نسبت به بین‌النهرینی‌های همسایه، درگیری‌های چندصدسالهٔ شیعیان با سنی‌ها یا نفرت چنددهه‌ای اسلامی از شیطان بزرگ، غرب؟

در طول تابستان، شهرها به ازای هر سه درجه افزایش دما، ۴ درصد افزایش خشونت بین‌فردی و ۱۴ درصد افزایش در خشونت گروهی را شاهدند.

در بسیاری از گونه‌های اجتماعی، رسیدن به رتبهٔ بالا منوط به دندان‌های تیز و مهارت‌های خوب مبارزه است. اما حفظ رتبهٔ بالا مربوط به هوش اجتماعی و کنترل تکانش‌گری است: بدانیم کدام تحریکات را نادیده بگیریم، در چه مواردی دست به ائتلاف بزنیم و اینکه اقدامات افراد دیگر را درک کنیم.

ما در این کتاب زیست‌شناسی خشونت، پرخاشگری و رقابت را بررسی می‌کنیم و به رفتارها و انگیزه‌های انجام دادنشان، اعمالِ افراد و گروه‌ها و حالت‌ها و زمان‌هایی می‌پردازیم که این رفتارها اتفاقاتی بد یا خوب تلقی می‌شوند. کتاب حاضر کتابی است دربارهٔ راه‌هایی که انسان‌ها به یکدیگر آسیب می‌رسانند، اما درعین‌حال، در مورد حالت متضاد همین قضیه در انسان‌ها و کمک به همنوع نیز صحبت می‌شود.

در طول استرس پایدار، آمیگدال اطلاعات حسی عاطفی را با سرعت بیشتر و دقت کمتری پردازش می‌کند که بر عملکرد هیپوکامپ مسلط شده و عملکرد بخش جلویی قشر پیشانی را مختل می‌کند. ما در این حالت بیشتر می‌ترسیم، تفکرمان به هم می‌ریزد، خطرات را کمتر ارزیابی می‌کنیم و به جای استفاده از اطلاعات جدید، تکانشی و از روی عادت عمل می‌کنیم.

یکتاپرستی در کل دنیا نسبتاً کمیاب است؛ همان میزانی هم که وجود دارد، با توزیعی نابرابر، در میان دامدارانی دیده می‌شود که دام‌های خود را برای چرا به صحراها می‌برند (این در حالی است که ساکنان جنگل‌های انبوه مناطق گرم و پرباران به احتمال زیاد به چندین خدا اعتقاد دارند). این مسئله منطقی به نظر می‌رسد. از بیابان می‌توان درس‌های سخت و منحصربه‌فردی آموخت؛ دنیایی است که به اصول اولیه‌ای ساده، خشک و ویران‌شده در آتشخانهٔ بیابان تقلیل پیدا کرده است و با نوعی تقدیرگرایی عمیق می‌توان به آن نزدیک شد. دستوراتی مانند "من یهوه، خدای شما هستم"، "هیچ خدایی جز الله نیست" و "هیچ خدایی پیش از من نبوده است" در این مناطق زیاد می‌شوند.

شرم قضاوت بیرونی از جانب گروه است، درحالی‌که گناه قضاوت درونی خودتان است. شرم مخاطب می‌خواهد و در مورد احترام است. احساس گناه برای فرهنگ‌هایی است که حریم خصوصی را ارزشمند می‌دانند و مربوط به وجدان است. شرم یک ارزیابی منفی از کل فرد است، احساس گناه ناشی از یک عمل که باعث می‌شود از گناه متنفر باشیم، اما گناهکار را دوست بداریم. شرمساری مؤثر مستلزم جمعیتی سازگار و همگن است، گناه مؤثر مستلزم احترام به قانون است. در احساس شرم تمایل به پنهان شدن وجود دارد، در احساس گناه تمایل به جبران. شرم زمانی است که همه می‌گویند: «دیگر نمی‌توانید با ما زندگی کنید»، گناه وقتی است که می‌گویید: «چگونه با خودم زندگی کنم؟»

بدیهی است که اکسی‌توسین و وازوپرسین باحال‌ترین هورمون‌های جهان هستند. (۷۹) اگر این هورمون‌ها را در منبع آب عمومی بریزید، مردم بیشتر خیرخواه، قابل‌اعتماد و همدل خواهند شد. در این حالت، ما پدر و مادرهای بهتری خواهیم بود و عشق را گسترش می‌دهیم، نه جنگ را (البته، بیشتر عشقی افلاطونی، چرا که افراد درون رابطه از همهٔ آدم‌های دیگر اجتناب خواهند کرد). بهتر از همه، وقتی اکسی‌توسین از سیستم تهویهٔ فروشگاه‌ها به بیرون افشانه شود، ما به بنرهای تبلیغاتی اعتماد کرده و انواع چرندیات بی‌فایده را خواهیم خرید. خُب، وقت آن رسیده است که کمی آرام‌تر پیش برویم.

وضعیت افراد زورگو نیز تعجب‌آور نیست، زیرا این افراد بیشتر از خانواده‌هایی با مادران مطلقه یا والدین جوان‌تر با تحصیلات پایین و آیندهٔ شغلی ضعیف هستند. به طور کلی دو مشخصهٔ مرتبط با بچه‌ها وجود دارد: نمونهٔ متداول‌تر یک بچهٔ مضطرب و منزوی با مهارت‌های اجتماعی پایین است که از سر ناامیدی و برای مورد پذیرش واقع شدن زورگویی می‌کند. چنین بچه‌هایی معمولاً با زورگویی رشد می‌کنند. مشخصهٔ دوم کودکی با اعتمادبه‌نفس، بی‌احساس و دارای هوشِ اجتماعی بالا با سیستم عصبی سمپاتیک تزلزل‌ناپذیر است؛ جامعه‌ستیز آینده اینجاست.

مطالعات جدید نشان می‌دهند که بدترین وضع جسمانی ناشی از استرس زیاد برای مدیران میانی اتفاق می‌افتد که در ترکیبی طاقت‌فرسا از مطالبات کاری بالا با استقلال کاری بسیار کم هستند؛ مسئولیت بالا، کنترل کم.

ارتباط بین قرارگیری در معرض خشونت ناشی از رسانه‌ها در دوران کودکی و افزایش پرخاشگری در بزرگسالی قوی‌تر از ارتباط بین قرارگیری در معرض سرب و ضریب هوشی، دریافت کلسیم و تودهٔ استخوانی یا پنبهٔ نسوز و سرطان حنجره است.

پس ما تمایل داریم که خود را نجیب، وفادار و متشکل از افراد متمایزی بدانیم که شکست‌هایشان ناشی از شرایط است. در مقابل، آن‌ها منزجر کننده، مضحک، ساده، همگن، تمایزنیافته و قابل تعویض به نظر می‌رسند. همهٔ این‌ها اغلب با توجیهاتی برای احساس ما پشتیبانی می‌شود.

ما هم، مانند برخی گونه‌های دیگر، به صورت خودکار دوگانگی‌هایی بین "ما-آن‌ها" ایجاد می‌کنیم و طرفدار اولی هستیم، اگرچه فقط ما انسان‌ها این گرایش را با طرز تفکر خود تفسیر می‌کنیم. ما نیز، همانند بسیاری از گونه‌های دیگر، به طور ضمنی سلسله‌مراتبی هستیم، اگرچه فقط ما انسان‌ها شکاف بین داشته‌ها و نداشته‌ها را به عنوان یک برنامهٔ الهی می‌بینیم.

طور مداوم، حدود ۱۰ درصد نورون‌های قشر پیش‌حرکتی که به انجام دادن یک حرکت مشخص اختصاص داده شده‌اند، هنگام مشاهدهٔ فرد دیگری که همان کار را انجام می‌دهد نیز فعال خواهند شد.

بنابراین افراد بسته به اینکه ماجرا در مورد آن‌ها یا شخص دیگری باشد، کدام یک از هویت‌های آن‌ها مشخص شده باشد، زبان مورد استفاده چه باشد، چند مرحله از نیت و غرض حذف شده باشد، سطح هورمون‌های استرسشان، پر بودن معده و حتی بوی بد محیط، در مورد شرایط یکسان، قضاوت‌های اخلاقی متفاوتی انجام می‌دهند.

در نقل‌قولی از الی ویزل، برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل و بازماندهٔ اردوگاه کار اجباری، آمده است: «نقطهٔ مقابل عشق نفرت نیست، بلکه بی‌اعتنایی است.»

در یک مطالعهٔ تصویربرداری عصبی، افراد در مورد سوابق تحصیلی، محبوبیت، جذابیت و ثروت یک فرد فرضی مطالعه کردند. [۸۴] توصیفاتی که حسادت خوداظهارشده را برمی‌انگیخت نواحی مربوط به تفسیر درد در قشر مغز را فعال می‌کرد. سپس فرد فرضی در یک وضعیت بداقبالی توصیف می‌شد (به عنوان مثال، تنزل رتبه). فعال شدن بیشتر مسیرهای درد در وضعیت خوش‌اقبالی آن فرد پیش‌بینی‌کنندهٔ فعال شدن دوپامینرژیک بیشتر، پس از اطلاع از بداقبالی او بود. بنابراین موقع احساس شادن‌فرویده -خوشحالی بابت بدبختی شخص مورد حسادت- با فعال شدن دوپامینرژیک مواجه هستیم.

چه عاملی عمدتاً زندگی مجرمانه را پیش‌بینی می‌کند؟ به دنیا آمدن فرزند توسط مادری که اگر می‌توانست، انتخاب می‌کرد که کودکش زاده نشود. اساسی‌ترین خواستهٔ فرزند از مادر چیست؟ دانستن اینکه او از وجود شما خوشحال است.

به طور کلی، یک قانون طلایی تقریباً جهانی وجود دارد (در فرهنگ‌های متفاوت به صورت "فقط کارهایی را انجام دهید که دوست دارید با شما انجام دهند" یا "کاری را انجام ندهید که نمی‌خواهید با شما انجام شود" چارچوب‌بندی شده است).

اگر یک فرد نوع‌دوست را زخمی کنید، یک آدم ریاکار خونریزی می‌کند.

طبق تعریف قشر پیشانی ناحیه‌ای از مغز است که کمترین محدودیت را از جانب ژن‌ها دارد و بیش از همه توسط معمارِ تجربه تراشیده شده است

چرا مذاهب به وجود می‌آیند؟ چون مذهب باعث همکاری و کارآمدی اعضای یک گروه می‌شود (با ما همراه باشید تا در فصل بعدی بیشتر در مورد آن صحبت کنیم). چون انسان‌ها نیاز به تجسم شخصیت دارند و وقتی با ناشناخته‌ها مواجه می‌شوند، به دنبال عاملیت و علیت می‌گردند. شاید هم اختراع خدایان محصولی فرعی و نوظهور از معماری مغزهای اجتماعی ما باشد. [۵۴]

اگر بار شناختی افراد را افزایش دهید، آن‌ها نسبت به غریبه‌ها کمتر اجتماعی می‌شوند. به‌همین‌ترتیب، وقتی مردم گرسنه‌اند، کمتر خیرخواه می‌شوند؛ «من از گشنگی دل درد گرفتم، حوصلهٔ غر زدناتو ندارم». اگر کاری کنید که مردم احساس طردشدگی اجتماعی کنند، سخاوتمندی و همدلی کمتری بروز می‌دهند.

دوران نوجوانی و اوایل بزرگسالی زمانی است که بیشترین احتمال وجود دارد تا فردی کسی را بکشد، کشته شود، خانه را برای همیشه ترک کند، سبکی هنری را اختراع کند، به سرنگونی یک دیکتاتور کمک کند، یک روستا را پاکسازی قومی کند، خود را وقف نیازمندان کند، معتاد شود، خارج از قبیلهٔ خود ازدواج کنند، فیزیک را متحول کند، ذائقهٔ مد افتضاحی داشته باشند، گردن خود را به صورت تفریحی بشکند، زندگی خود را وقف خدا کند، پیرزنی را کتک بزند یا اعتقاد داشته باشد که تمام تاریخ بشریت به این خاطر طی شده است که او در این لحظهٔ اثرگذار، پر از خطر و وعده، با جهان درگیر شده و تغییری مهم ایجاد کند.