کتاب تجربه اوج

«جهان نه با ما دشمنی دارد و نه دوستی.» «جهان در مواجهه با ما بی‌طرف است.»

احساس ما در قبال خود و همچنین لذتی که از زندگی می‌بریم، در نهایت به این نکته وابسته است که ذهنمان چطور تجربیات روزانه را پالایش و تفسیر می‌کند. شادی ما به هماهنگی درونی‌مان بستگی دارد، نه به تسلطی که می‌توانیم بر نیروی‌های عظیم جهان داشته باشیم. شکی نیست که باید چگونگی مهار محیط بیرونی را بیاموزیم؛ چراکه نجات جسمانی‌مان بدان وابسته است. اما چنین تسلطی کوچک‌ترین تأثیری در بهبود حال ما یا کاهش تجربهٔ آشوب و به‌هم‌ریختگی در دنیا نخواهد داشت. ما باید یاد بگیریم که بر آگاهی خود مسلط شویم.

برای غلبه بر اضطراب و افسردگی در زندگی معاصر، افراد باید چنان استقلالی از محیط اجتماعی داشته باشند که دیگر واکنش آن‌ها منحصر به پاداش و مجازات نباشد. برای رسیدن به چنین استقلالی، شخص باید بیاموزد که پاداش را از خودش بگیرد. باید توانایی یافتن هدف و لذت را بدون در نظر گرفتن شرایط بیرونی در خود ایجاد کند

پس‌از تجربهٔ اوج، سازمان‌دهی خود پیچیده‌تر از گذشته می‌شود. این پیچیدگیِ روزافزون را می‌توان به رشد خود تعبیر کرد. پیچیدگی نتیجهٔ دو فرایند روانی گسترده است: تمایز و یکپارچگی. منظور از تمایز حرکتی به‌سوی منحصربه‌فرد شدن و جدا کردن خود از دیگران است. اما یکپارچگی نقطهٔ مقابل تمایز است: یگانگی با دیگر مردم، با ایده‌ها و موجودیت‌هایی فراتر از خود. خودِ پیچیده خودی است که در ترکیب این دو تمایل متضاد موفق عمل کند.