کتاب دمیان

ما می‌توانیم یکدیگر را درک کنیم، اما هیچکس بهتر از خودش، خودش را نشناخته است.

امروز می فهمم، برای انسان هیچ چیز ارزنده تر از تعقیب راهی نیست که به نفس خود منتهی می‌شود.

عشق نباید تمنی کند، نباید هم التماس کند، عشق باید چنان قوی گردد تا مبدل به حقیقتی گردد، و به جای اینکه مجذوب شود مجذوب کند.

هرگز کسی به سر منزل مقصود نمی‌رسد، اما آنجا که راههای آشنا یکدیگر را تلاقی می‌کنند، این حس گذران دست می دهد که تمام دنیا به وطنی تبدیل شده است.

چه بسیار است طرقی که خدا ما را به طرف تنهایی، به طرف شاهراهی که به نفس خود ما منتهی می‌شود راهنمایی می‌کند.

اوه! امروز می فهمم، برای انسان هیچ چیز ارزنده تر از تعقیب راهی نیست که به نفس خود منتهی می‌شود.

هبوط آدم زمانی است که میوه درخت معرفت را چشید، معرفت یعنی تقسیم‌بندی جهان و آنچه در اوست به نیک و بد.

برای بار اول در عمرم دنیای خارجی کاملا با دنیای درونی من هم‌آهنگی می کرد. در چنین دمی است که روان انسانی روز عیدش را جشن می‌گیرد. در چنین دمی است که زندگانی به زحمتش می ارزد. هیچ چیزی در کوچه، هیچ خانه ای، هیچ بساطی، هیچ چهره‌ای مرا تکان نمی داد. همه چیز آنچنان بود که می بایست باشد.

متاسفانه بسیار معدود تاکسانی که در ورای حوائج مادی زندگانی، وقتی صرف می نمایند تا خود را بشناسند. میلیونها آدمی پا به جهان می گذارند کارهای معمولی و یکنواخت زندگی را انجام می دهند و می روند، نه کسی از آنها نامی به یاد دارد و نه نشانی از آنها مانده است و نه نسبت به هدف عالی انسانی کاری انجام داده‌اند. اگر در جهان کسانی نمی آمدند که از راه شناسایی خود و درون نگری ژرف افقهای جدیدی بر دیدگان بشری بگشایند، بشر همچنان در اعماق سیاه جهالت و توحش باقی مانده بود

مردمان پست همیشه ترسو هستند، اما من فکر نمی‌کنم که تو یک آدم پست باشی. اینطور نیست؟ اوه! اما همچنین پهلوان هم نیستی! چیز هایی هست که تو از آن وحشت داری.

از احدی نباید ترس داشت. وقتی آدم از کسی ترس داشته باشد معمولا از این جهت است که انسان به این شخص اجازه داده است نیرویی را بر او تحمیل کند

اگر تو میل داشتی که چیزی را از کسی به دست بیاوری باید غفلتا در چشمهایش خیره شوی، اگر تاثیری نکرد باید از آن صرف نظر کنی.

میلیونها آدمی پا به جهان می گذارند کارهای معمولی و یکنواخت زندگی را انجام می دهند و می روند، نه کسی از آنها نامی به یاد دارد و نه نشانی از آنها مانده است و نه نسبت به هدف عالی انسانی کاری انجام داده‌اند. اگر در جهان کسانی نمی آمدند که از راه شناسایی خود و درون نگری ژرف افقهای جدیدی بر دیدگان بشری بگشایند، بشر همچنان در اعماق سیاه جهالت و توحش باقی مانده بود.

و دور شدن از خویشتن گناهی است. باید در خود فرو رفت، مانند یک لاک پشت که در لاکش فرومی‌رود.

اوه! امروز می فهمم، برای انسان هیچ چیز ارزنده تر از تعقیب راهی نیست که به نفس خود منتهی می‌شود.

اوه! امروز می فهمم، برای انسان هیچ چیز ارزنده تر از تعقیب راهی نیست که به نفس خود منتهی می‌شود.

هنگامی که لرزشهای قشر زمین، حیوانات دریایی را به روی زمین، و حیوانات زمینی را به صفحه دریاها پرتاب کرد، افراد قوی بوده‌اند که کار فوق‌العاده انجام دادند و با تطابق جدیدی، نژاد خود را رهایی بخشیدند. آیا این نمونه‌ها، نمونه‌های محافظه کار بوده‌اند یا اینکه از اقسام اصلی انقلابی، نمی دانیم. آنها آماده و مصمم بودند و موفق به نجات نژاد خویش گشتند و توانستند دگردیسی های جدیدی بیابند، این امر مهم است و برای همین است که ما می خواهیم خود را آماده نگاه داریم. ‌»

دلدارش خود را به او تسلیم کرد. و آسمان و بیشه و جویبار، همه اینها درخشانتر و با رنگهای تازه تر و زیباتر به او بازگشت. همه اینها دوباره به او تعلق یافت، و با او دوباره حرف زدند و به جای تصرف کردن تنها یک زن تمام دنیا را در آغوش کشید و تمام ستارگان آسمان در قلب او تابیدن گرفت، او دوست داشته بود و از آنجا خود را بازیافته بود. اما چه بسیارند که فقط برای نابود شدن دوست می دارند.

با یک وضع مخصوص و با اندک مهارتی با دنیا به مبارزه برخاسته بودم، این بود اعتراض من به دنیا. می دانستم که با چنین روشی وجودم را از بین می برم

خیلی بجاست بدانیم که در درون ما، کسی وجود دارد که همه چیز را می‌داند و آنچه را به صلاح ماست می‌خواهد و بهتر از خود ما انجام می دهد.

یک آدم احساساتی بود و ناگهان این فکر به ذهنم آمد که آنچه که پی ستوریوس برای من بوده است و آنچه را که به من داده است نمی‌توانست برای خودش باشد و به خودش بدهد. او راهنمای من شده و مرا به راهی برده بود که خودش می بایست ترک می

ـ عشق نباید تمنی کند، نباید هم التماس کند، عشق باید چنان قوی گردد تا مبدل به حقیقتی گردد، و به جای اینکه مجذوب شود مجذوب کند

وقتی آدم از کسی ترس داشته باشد معمولا از این جهت است که انسان به این شخص اجازه داده است نیرویی را بر او تحمیل کند

هرگز کسی به سر منزل مقصود نمی‌رسد، اما آنجا که راههای آشنا یکدیگر را تلاقی می‌کنند، این حس گذران دست می دهد که تمام دنیا به وطنی تبدیل شده است.

باید خواست، و اراده خواستن باید قوی باشد، در آن صورت تحقق آنچه غیرعملی است به سهولت امکان پذیر خواهد گردید.

اما هرگز کسی این نوع از هجران و غربت و بیگانگی را چون هسه مطرح نکرده است که شخصی در شهر و زادگاه خود در کانون خانواده، مدرسه و جامعه خود طرد شده تنها و بی‌کس و غریب و حتی نامانوس و خطرناک جلوه نماید. اینچنین آدمهایی تافته جدایافته ای هستند. رسوم و عقاید و تعارفات و سازشکاریهای ظاهر و آشکار متداول جامعه را قبول ندارند و هرگز بر قالبها و معیارهای از پیش تمهیدشده و پذیرفته گردیده که مورد قبول عامه یافته است، صحه نگذاشته اند، و در برابر شرایط مادی و معنوی جامعه حالت تسلیم و رضا پیشه نکرده‌اند. و علی رغم همه دشواریها معتقدند که راهی سوای تمام راههایی که همه گله وار می روند وجود دارد که انسان از آن به مرحله عالی انسانی تواند رسید.

خواستن واقعی از درک و تفاهم عمیق حاصل می‌شود و درک مفاهیم عمیق حاصل نخواهد آمد مگر آنکه آدمی نخست خود را خوب بشناسد. خودشناسی مقدمه شناخت زندگانی و مفتاح هر رمزی از رموز زندگانی است.

هرمان هسه در خانواده‌ای مذهبی که سخت به آیین پرتستانی پای‌بند بود نشو و نما یافت و از این جهت مشابهتی بین زندگانی کودکی و نوجوانی وی و آندره ژید دیده می‌شود. هر دو بعداً از این قید تربیت خانوادگی و مذهبی خود را رها ساختند، اما هر دو به یک راه نرفتند و اینجاست که همه از سایر کسانی که نسبت به گذشته خود قیام و طغیان کرده‌اند مشخص و متمایز می‌گردد، چه با رهایی خود از قیود اساس آن را خراب نکرد، زیرا چنان متعصب نبود که باکوبیدن پایه‌های تربیتی کودکی خود که شخصیت هر آدمی بر آن استوار است بخواهد خود را هرج و مرج طلب نشان دهد. طغیان او برای دست یافتن به حقیقتی بالاتر و علوی‌تر است بدون آنکه معیارهای گذشته را در حد خود محکوم نماید

‌«هانس» نوجوان خود را به رودخانه انداخته و خودکشی کرده است. در سوک او پدر و مادرش بر سر و سینه می‌کوبند. در این بین انگشت پینه‌بسته کفاش محله به سوی چند نفر دراز می‌شود و با صدای مهیبی می‌گوید: ـبار گناه خودکشی این جوان بر دوش اینهاست. ـ چه کسانی؟ ـ معلمانش!

به نظر من می باید ما تمام آنچه را که هستی دارد تکریم کرده، با نظر تقدیس به تمام جهان نگاه بکنیم، نه اینکه تنها این نصف رسمیت یافته را که مصنوعا از کل تجزیه شده است.