کتاب ناتمامیت

زندگی دو بخش است: حرکت و سکون! بی‌حرکت ماندن در زمانی که ضرورت حرکت وجود دارد، همان‌قدر لطمه‌زننده است که حرکت کردن در زمانی که نیاز به بی‌حرکتی است! و زندگی به هنر تعادل نیاز دارد: تعادل بین درون و بیرون، تعادل بین کار و استراحت، تعادل بین گفتار و سکوت، تعادل بین معاشرت و تنهایی و... تعادل بین حرکت و سکون.

مردمان موفق به عقیدهٔ کاوی توانایی‌های خود را گسترش می‌دهند، اما هیچ‌گاه درمورد چیزهایی که در توانشان نیست احساس مسئولیت نمی‌کنند. در زندگی وقایعی غیرقابل پیش‌بینی، غیرمنتظره و خارج از کنترل ما رخ می‌دهند. اگر برای کنترل آنچه در قدرت ما نیست زور بزنیم، آن‌قدر خسته و درمانده می‌شویم که دیگر نمی‌توانیم آنچه را هم مسئولش هستیم کنترل کنیم! افرادی که در نقش نجات‌دهنده گیر می‌کنند نیز یک نقش «بیمارگونه» را ایفا می‌کنند.

کارل گوستاو یونگ در سخنرانی‌اش در کالج تاویستاک لندن (سال ۱۹۳۵) چنین گفت: «هرگز بر این باور نیستم که به طور مطلق درست می‌گویم؛ در روان‌شناسی هیچ‌کس به طور مطلق درست نمی‌گوید. هیچ‌گاه از یاد نبرید که در روان‌شناسی، وسیلهٔ ارزیابی و مشاهدهٔ روان، خودِ روان است. آیا هرگز شنیده‌اید که یک چکش خودش را بکوبد؟! در روان‌شناسی، مشاهده‌گر همان مشاهده‌شونده است. روان نه‌تنها موضوع علم روان‌شناسی بلکه شناساگر موضوعات این علم نیز هست، پس می‌بینید که در اینجا یک دور باطل وجود دارد... بنابراین درمورد نظریه‌های روان‌شناسی زیاد جدی نباشید.»

اگر در مهم‌ترین انتخاب زندگی‌ات اشتباه کنی، تمام سرمایه‌ات را از دست می‌دهی، یعنی تمام زندگی را! و مهم‌ترین انتخاب زندگی چیست؟ انتخاب ارزش‌های زندگی. هرکس در زندگی ارزش‌هایی دارد؛ گرچه همهٔ ما دوست داریم همه‌چیز را باهم داشته باشیم، واقعیت زندگی این است که داشتن همه‌چیز باهم امکان‌پذیر نیست.

معیار دیگر برای دانستن اینکه آیا انتخاب ما درست است یا نه، میزان نیاز ما به «تأیید شدن» است. وقتی به‌طور افراطی از دیگران تأیید و تمجید می‌خواهیم یعنی اینکه انتخاب درستی انجام نداده‌ایم! هنگامی که «من حقیقی» انتخابی را انجام داده باشم نیازی به اینکه مورد تأیید قرار بگیرم در خود حس نمی‌کنم

ویل دورانت، نویسندهٔ برجستهٔ کتاب تاریخ تمدن می‌نویسد: «مرگ تمدن‌ها زمانی فرا می‌رسد که رهبران به سؤالات جدید پاسخ‌های کهنه می‌دهند!»

گفتگوی مؤثر بایستی در وضعیت بالغانه یا حالت نفسانی بالغ باشد. ویژگی گفتگوی بالغ ـ بالغ این است که هر دو طرف به یادگیری علاقه‌مندند، در اینجا و اکنون حضور دارند، و چیز دیگری را در اینجا تلافی و جبران روانی نمی‌کنند.

انسان امروزی باید یاد بگیرد که سیستم ارزشی‌اش را نه بر مبنای آیین‌های اسطوره‌ای، عادت‌های خانوادگی و قبیله‌ای، ضرب‌المثل‌های ملی و احساسات زبانی، بلکه بر مبنای اطلاعات دقیق و عینی از «شرایط جهانی» و «وضعیت بشری» اتخاذ و اولویت‌بندی کند.

ما برای همهٔ کارها وقت نداریم، ما برای همهٔ کارها پول نداریم، ما برای همهٔ کارها انرژی نداریم. اما برای مهم‌ترین کارها، وقت، پول و انرژی داریم. مهم این است که بدانیم مهم‌ترین کارها چه هستند

زمانی می‌توانیم از پیشامدهای غیرمنتظره بهره‌برداری کنیم که از قالب‌های ذهنی، انتظارات و پیش‌فرض‌های کلیشه‌ای‌مان عبور کنیم.

زندگی دو بخش است: حرکت و سکون! بی‌حرکت ماندن در زمانی که ضرورت حرکت وجود دارد، همان‌قدر لطمه‌زننده است که حرکت کردن در زمانی که نیاز به بی‌حرکتی است! و زندگی به هنر تعادل نیاز دارد: تعادل بین درون و بیرون، تعادل بین کار و استراحت، تعادل بین گفتار و سکوت، تعادل بین معاشرت و تنهایی و... تعادل بین حرکت و سکون.

هرچقدر هم که در برنامه‌ریزی و طراحی آینده موفق باشیم هرازچندگاهی رخدادی در زندگی به ما یادآوری می‌کند که زندگی غیرقابل‌کنترل، غیرمنتظره و پیش‌بینی‌نشده است. و ما در کنار تمام مهارت‌های زندگی نیاز به واقع‌بینی و پذیرش ناتوانی‌ها و محدودیت‌ها داریم.

بین خانواده و دوستان، بین هیجان و آرامش، بین تنوع و ثبات و... باید یکی را انتخاب کرد. ما برای همه‌چیز وقت نداریم، ما برای همه‌چیز پول نداریم، ما برای همه‌چیز انرژی نداریم، اما برای «مهم‌ترین چیزها» هم وقت و هم پول و هم انرژی داریم. پس گاهی مشکل آدم‌هایی که دچار کمبود وقت و پول و انرژی می‌شوند، این است که درمورد انتخاب «مهم‌ترین چیزها» در زندگی‌شان دچار تردید و دودلی‌اند! بنابراین، محور سرمایه‌گذاری زندگی‌شان مشخص نیست.

در کتاب کوری خودخواستهٔ مارگارت هفرنان تحقیقی راجع به طرف‌داران احزاب دموکرات و جمهوری‌خواه در آمریکا آمده است. در این مطلب نوشته بود طرف‌داران حزب دموکرات را در جایی جمع کرده و اطلاعاتی با سند و مدرک علیه حزبشان به آن‌ها داده بودند، همین کار را با جمهوری‌خواهان نیز انجام داده بودند. قبل و بعد از آزمون نیز با پیش‌آزمون و پس‌آزمون میزان تعصب و تقیدشان دربارهٔ حزب را ارزیابی کرده بودند. جالب اینجاست که متوجه شدند طرف‌داران هر دو حزب، علی‌رغم اسناد و مدارکی که در طول جلسه علیه حزبشان دیده بودند، بعد از جلسه به حزب خود معتقدتر و متعصب‌تر شده بودند؛ یعنی در برابر محکوم شدن آنچه بدان باور داشتند، دست به مقاومت روانی زده و برای اینکه کوتاه نیایند، استوارتر و محکم‌تر شده بودند.

کارل گوستاو یونگ، روان‌پزشک سوئیسی، می‌گوید هر تعصبی، تردیدی سرکوب‌شده است؛ یعنی زمانی که افراد دچار تردید در اعتقاداتشان می‌شوند و احتیاج پیدا می‌کنند به جایی تکیه کنند تا از ناامنی و نمی‌دانم رهایی یابند، در مواجهه با تردید، محکم‌تر به باورشان می‌چسبند. این فرار رو به جلو، به‌شکلی گسترده در احزاب، گروه‌های سیاسی و باورمندان به یک نظام ایدئولوژیک دیده می‌شود.

شاید اگر روزی مجبور شویم سکوت کنیم، صادقانه‌تر باهم ارتباط برقرار کنیم! دروغ گفتن با زبانِ بدن بسیار دشوار است.

زندگی دو بخش است: حرکت و سکون! بی‌حرکت ماندن در زمانی که ضرورت حرکت وجود دارد، همان‌قدر لطمه‌زننده است که حرکت کردن در زمانی که نیاز به بی‌حرکتی است! و زندگی به هنر تعادل نیاز دارد: تعادل بین درون و بیرون، تعادل بین کار و استراحت، تعادل بین گفتار و سکوت، تعادل بین معاشرت و تنهایی و... تعادل بین حرکت و سکون.

ریکاردو اوریزیو، خبرنگار ایتالیایی، در کتاب گفتگو با شیاطین با بی‌رحم‌ترین، خودخواه‌ترین و مستبدترین دیکتاتورهای ورشکستهٔ جهان مصاحبه کرده است. «هیچ‌یک از آن‌ها»، حتی بعد از سقوط، باور ندارند که کشتارها، زندان‌ها، شکنجه‌ها، سوءاستفاده‌های مالی و حذف دگراندیشان و منتقدان کاری اشتباه بوده است. همهٔ آن‌ها تصور می‌کرده‌اند به «رسالت بزرگ میهنی» خود عمل کرده‌اند و چند تن از آن‌ها نیز هنوز باور دارند که دارای یک «رسالت جهانی الهی» هستند و هرچه کرده‌اند در راستای رضای خداوند و رسالت الهی‌شان بوده است!

برتراند راسل، فیلسوف و ریاضی‌دان برجستهٔ بریتانیایی، معتقد بود اگر می‌خواهید ببینید درمورد یک موضوع جزم‌اندیش هستید یا خیر، بهتر است خود را با یک آزمون بسنجید. اینکه می‌توانید دقایقی نقش بازی کنید و از آن نظر مخالف نظرتان دفاع کنید. وقتی با چیزی مخالفید آیا می‌توانید استدلالی به نفع نظریهٔ مقابلتان ذکر کنید؟ چراکه در چارچوب تفکر بشری، حق یا باطل مطلق وجود ندارد.

در یک جامعهٔ روستایی، «حرف‌شنوی» مردم از بزرگ و ریش‌سفید ده و کدخدای روستا اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین، طرح‌واره‌های تربیتی بر این اساس پایه‌گذاری شده‌اند. اما در جامعهٔ بزرگ و پیچیدهٔ شهری، آنچه اهمیت دارد «درونی شدن» حقوق و مسئولیت‌های شهروندی است و این درونی شدن با ترس و محرومیت ایجاد نمی‌شود، بلکه با آگاهی و توجه ایجاد می‌شود.

پزشکان وقتی می‌خواهند بدانند کسی اضافه‌وزن دارد یا نه با ترازو وزن او و با متر قد او را اندازه می‌گیرند و عدد وزن و قد او را در فرمولی به نام BMI (شاخص تودهٔ بدن) می‌گذارند. آنگاه همهٔ پزشکان در همه جای دنیا می‌توانند بگویند که فردی اضافه‌وزن دارد یا نه. اما برای اندازه‌گیری «تقوا» و سنجش «سلامتی ندای دل» نه ابزار اندازه‌گیری استانداردی وجود دارد (ترازو و متر)، نه شاخص اندازه‌گیری استانداردی (کیلوگرم و متر) و نه فرمول استانداردی (مثل فرمول BMI). این حساب، هرکس می‌تواند خود را دارای وزن استاندارد و دیگری را دچار اضافه‌وزن بداند.