کتاب تویی که نشناختمت

وقتی نمره بد می‌گرفتیم ورقه‌مان را می‌بردیم امضا کند. نگاه می‌کرد، وقتی خراب بود می‌گفت پسرِ من اینکه ورقه شما نیست، برو ورقه خودت را بیاور. ما می‌فهمیدیم منظورش چیست؛ یعنی پسر من تنبل و ضعیف نیست. می‌گفت این را امضاء می‌کنم. دفعه بعد ورقه خودت را بیاور! وقتی این‌طور می‌گفت واقعاً می‌رفتیم تلاش می‌کردیم.

رئیس صدایش می‌کردم. یک روز رفتم پیشش. گفتم: «رئیس می‌دانی دوست دارم چه‌طور زندگی کنم؟» پرسید: «چه‌طور؟» گفتم: «دوست دارم کارم طوری پیش برود، این‌قدر عمیق و بنیادی کار کنم که مثل خاری در چشم دشمن باشم، چاره‌ای جز اینکه این خار را از چشمش بیرون کند نداشته باشد، اما وقتی این خار را از چشمش درمی‌آورد چشمش هم در بیاید.» لبخندی زد. لبخندهایش خیلی قشنگ بود. با همان لبخند گفت: «من هم همین‌طور.»

در زمانی که می‌بینیم خیلی‌هایمان داریم سبقت می‌گیریم برای ثروتمند شدن و احساس می‌کنیم آن موقع که رفتیم جبهه از دست دادیم و ضرر کردیم و همین سبقت‌ها و چشم و هم‌چشمی‌هاست که سبب می‌شود اختلاس بکنیم نعوذبالله، کاخ برای خودمان بسازیم، خانه‌های آنچنانی درست بکنیم، ولی می‌بنیم هنوز هم وجود دارند عزیزانی که پشت به همه چیز کردند. این روزها دیدید خانه آقای سلیمانی را؟ نشان می‌دهد این آدم به‌عنوان یک سرلشکر مملکت با آن زندگی، خب این آدم در حیاتش شهید است!

فخری زاده با زندگی‌اش به جوان‌ها یاد می‌دهد موفقیت در دانشگاه‌های اروپا و آمریکا نیست، در وجود فرد است. فخری زاده نشان داد که با اراده پابرجا می‌شود در کشور خودت، از جایی‌که تلقین کرده‌اند دانش در آن نیست و عقب مانده است! به جایی رسید که بزرگان دانش دنیا در برابرت دچار عجز شوند.

پس از چهل سال مجاهدت علمی که بی‌نهایت فرصت برای تحصیل در خارج از کشور داشت، یک کلمه در دانشگاه‌های خارج نخواند و حتی یک دوره کوتاه در خارج نگذراند. در همین مدارس و دانشگاه های ایران با همین ظرفیت‌های داخلی تبدیل به کسی می‌شود که با اوپنهایمر مقایسه‌اش می‌کنند. دانشمندی می‌شود که او را جزو پانصد نفر افراد قدرتمند دنیا معرفی می‌کنند. در ایران پنج نفر توی آن لیست هستند که یکی‌شان حضرت آقاست.

یک روز بعد نماز جماعت شروع کردیم تعقیبات نماز و دعاهای مناسبتی را بخوانیم، رفت پشت میکروفن گفت: «نماز و عبادات همه‌تان قبول باشد، ولی بنده که مسئول این سایت هستم و آنچه در اختیار من هست شرعاً در حد یک نماز راضی هستم. دعا مال خانه است. اینجا به کسی حقوق نمی‌دهند که پنج صفحه دعا بخواند.»

گفت: «این‌قدر خواهیم خوابید، الان باید کار کرد.»

گمنام در زمینی و معروف آسمان ای زنده دستگیری من کن که فانی‌ام

شهید گمنامی که حتی بازگو کردن زوایایی از نوآوری‌ها و ابداعاتش باری از گمنامی او بر نمی‌دارد چرا که به گفتهٔ سرلشکر باقری در مراسم چهلم شهید، بیش از ۹۰ درصد از اقدامات و فعالیت‌هایش حتی بعد از شهادتش هم قابل بازگو کردن نیست.

فخری زاده چراغی گرفته با آن راهنمایی می‌کرد وارد این وادی بشویم. گفت: «قرآن در جای‌جایش به خلقت توجه می‌دهد. می‌گوید ببینید شتر را چه طور خلق کردیم؟ امر می‌کند نظر بکنید به زنبور که چه طور عسل می‌سازد، عالم چه‌طور می‌گردد؟ هفت آسمان چی هستند؟ به این‌ها فکر بکنید.»

اعتقاد قاطع دارم ترور پدر به دلیل مسائل هسته‌ای نبود. به دلیل تحولی بود که داشت در علم ایجاد می‌کرد. به دلیل تز پایان‌نامه دکترایش بود: «آشکارسازی پادنوتیرنو» او به دانش آشکارسازی پرتوهایی که توی سیاهچاله‌ها وجود دارند رسیده بود. این اتفاقات می‌توانست خیلی از مسائل، شاید دورغ‌هایی را که در جریان نظم جهانی به خورد ما می‌دهند برملا بکند. ترور شهید فخری زاده به خاطر این نبود که آیا ایران بمب هسته‌ای خواهد داشت یا نه؟ هدف ترور او بالاتر از یک دانشمند هسته‌ای بود. دانشمندی بود که به ایجاد انقلاب در علم رسیده بود.

شهیدی که با شهادت خود، یاران و شاگردانش نشان داد دشمنان اگر از جهاد علمی بزرگان این سرزمین بیشتر از جهاد در میدان نبرد نهراسند کمتر نمی‌هراسند

آیه «یریدالله ان یحق الحق بکلماته» را برای بالای خبرنامه انتخاب کرد. گفت: «باید در نوشته‌هایمان حق را درنظر بگیریم و آن‌چیزی که حق است بیاوریم.

شهیدی که همواره با عقل معاد می‌زیست نه عقل معاش.

حضرت آقا پس از بازدید مفصل از نمایشگاه، صحبتی با ماها داشتند؛ اینکه چیزهای خیلی خوبی ساخته بودید، دست‌تان درد نکند، ولی من از شما علم اولی می‌خواهم. در تفسیر علم اولی گفتند: «شما سانتریفیوژ ساختید، خیلی هم خوب است، اما بروید کار آن کسی را بکنید که اول سانتریفیوژ را درست کرد، فکری که اولین بار موشک را ساخت؛ این‌ها مهم است، آن کار را بکنید.»

دکتر فخری زاده با استناد به آیه شریفه إن تَتّقوا اللّهَ یَجعَلْ لَکُم فُرقانا معتقد بود که پرهیزکاری و تقوا سبب می‌شود خداوند درهای بسته را باز کند و بن‌بست‌ها را بشکند. یک بار با هم صحبت می‌کردیم. گفت فلانی من به فیزیک هم به عنوان عاملی برای عرفان خدا نگاه می‌کنم. زمانی که در ذرات بنیادین غور می‌کنم احساس ذلت در برابر شکوه خداوند می‌کنم.

چهل حدیث و الی‌الخلافه والولایه امام را بارها خوانده بود. با تأکید می‌گوید شما را توصیه می‌کنم به کتب این عالم عارف فرزانه. می‌گوید من نمی‌دانم خدا چه چیز در وجود این مرد نهاده بود که هیچ‌وقت اندیشه‌هایش قدیمی نمی‌شود.

ایشان به این جمع‌بندی رسیده بود که مشکل فیزیک عالم الحادی دانشمندان بی‌دین این است که صرفا به مشاهده اکتفا می‌کنند. این پایه علم تجربی است که هرچه را در تجربه ببیند می‌پذیرد. فخری زاده این نتیجه گیری را کرده بود که علاوه بر تجربه، منابع دیگری را هم باید در توسعه علم بکار بگیریم. یکی از منابع، منبع وحی است. منبع وحی می‌تواند یک منبع علم تجربی باشد؛ یعنی بیائیم از قرآن برای فیزیک قانون کشف کنیم. اندیشکده «فلسفه و علم»، اندیشکده «قرآن، حدیث و علم» راه انداخته بود. سومین اندیشکده «خلقت و فیزیک» بود. فخری زاده چراغی گرفته با آن راهنمایی می‌کرد وارد این وادی بشویم.

انجام هر کاری بر اساس مبانی جهان‌بینی توحیدی یا جهان‌بینی مادی صورت می‌گیرد. این مبنا درواقع همان فلسفه است که اگر بر اساس جهان‌بینی توحیدی باشد فلسفه اسلامی اطلاق می‌شود. فخری زاده معتقد بود وقتی مبنا بر جهان‌بینی مادی و ماتریالیست است تکنولوژی که از آن برمی‌آید بر همان مبناست. می‌گفت اگر ادعا می‌کنیم جهان‌بینی‌مان اسلامی و الهی است باید تکنولوژی دیگر از آن دربیاید؛ یعنی آن تکنولوژی آن جهان‌بینی را توسعه می‌دهد و ما باید تکنولوژی را از مبانی فلسفی خودمان دربیاویم. این نظریه باعث شد پیوند فلسفه و فیزیک را به‌طور جدی در دستور کار خود قرار بدهد:

جمله معروفی داشت که وظیفه ما درست تلاش کردن و درست زندگی کردن است، نتیجه دست خداست. نتیجه ممکن است وفق مراد ما باشد، ممکن است نباشد.

ضمن اینکه من به‌کار بردن برخی اسامی مثل چپ و راست و اصولگرا و اصلاح‌طلب را همه دستمایه استعمار می‌دانم. اساساً این اصطلاحات استعماری است.

«باید برویم به طرف سرزمین‌های ناشناخته» این دقیقاً کلام محسن فخری زاده است. این حرف از سخنان مقام معظم رهبری سرچشمه گرفت؛ روزی که ایشان در بازدید از نمایشگاه اقتدار دفاعی موضوع انجام کارهای نو و غیرمسبوق به سابقه را پیش کشیدند و گفتند: «باید مرزهای دانش شکسته شود و ایرانی ثابت کرده که می‌تواند این کار را انجام دهد.» فخری زاده پس از این سخنان بود که سازمان سپند (سازمان پژوهش‌های نوین دفاعی) را بنیان گذاشت

در موضوع قرآن و حدیث اعتقاد داشت ما مسلمان‌ها بیش از صد سال است برعکس حرکت می‌کنیم. چیزی را اختراع و کشف می‌کنیم بعد در قرآن دنبال ادله‌اش می‌گردیم که انگار می‌خواهیم قرآن را با اختراع و اکتشاف خودمان ثابت کنیم. در صورتی که باید برعکس عمل کنیم؛ اگر مسیر را از قرآن و حدیث شروع بکنیم آن موقع می‌بینیم که به اختراعات و اکتشافات دست پیدا می‌کنیم.

در بخش خلقت و طبیعت مثلاً می‌گفت گونه‌ای سوسک وجود دارد که در برابر تشعشات رادیو اکتیو کاملاً مقاوم است. خداوند چه چیزی در بدن این سوسک قرار داده و در خلقتش چه رازی نهفته است؟ برویم آن راز را کشف بکنیم. لباسی اختراع بکنیم که در برابر تششعات رادیو اکتیو مقاوم باشد. یا مثلاً می‌گفت خفاش‌ها در تاریکی مطلق فوج فوج از یک دریچه رفت و آمد می‌کنند بدون آنکه با هم هیچ برخوردی داشته باشند؛ چه راداری در خلقتش نهفته است؟ برویم سیستم راداری این خلقت را کشف بکنیم و در صنایع دفاعی از آن استفاده کنیم.

عاموس یادلین، رییس سابق اطلاعات اسرائیل: محسن فخری زاده غیر قابل جایگزین است، او به اندازه عماد مغنیه و قاسم سلیمانی، مهره‌ای استراتژیک برای نظام ایران بود.

فخری زاده به این اعتقاد داشت که اگر می‌خواهیم کشور پیشرفت بکند بایستی همان‌طور که روزی مثلثات و جبر را خلق کردیم، الآن هم یک ریاضیات جدیدی خلق کنیم. از این کارها به‌شدت حمایت می‌کرد.

و این هنر را داشت که به حرفش عمل کند.

اعتقاد داشت ما مسلمان‌ها بیش از صد سال است برعکس حرکت می‌کنیم. چیزی را اختراع و کشف می‌کنیم بعد در قرآن دنبال ادله‌اش می‌گردیم که انگار می‌خواهیم قرآن را با اختراع و اکتشاف خودمان ثابت کنیم. در صورتی که باید برعکس عمل کنیم؛

برای اینکه مدل سازی‌ها و محاسبات مورد نیازش را انجام دهد سراغ برنامه‌های خارجی نرفت، خودش برنامه‌نویسی کامپیوتر را یاد گرفت و به پنج زبان برنامه‌نویسی مسلط شد.

یک بار در جمع ما صحبتی کرد، گفت: «بیایید طرح و برنامه‌هایی بدهید چه‌طور بایستی نظام آموزشی کشور را منقلب کنیم که بگوییم ده سال بیست سال دیگر فارغ‌التحصیل‌های ما می‌توانند حرف‌هایی بزنند که دنیا بگوید باید بروم فارسی یاد بگیرم ببینم آقای دکتر فلانی چی گفته است!»