بریده‌هایی از کتاب توهم نبوغ

حواستان باشد. مردم دوست دارند چیزهایی را که خودشان می‌دانند از زبان شما بشنوند. هرگز این را از یاد نبرید. وقتی حرف‌های تازه‌ای به آن‌ها می‌گویید آزرده می‌شوند. حرف‌های تازه... خب، آن‌ها انتظار حرف تازه‌ای ندارند. مثلا‌ًدوست دارند بدانند سگ آدم را گاز می‌گیرد. کار سگ همین است. اما نمی‌خواهند بدانند آدم سگ را گاز می‌گیرد، چون دنیا که این‌شکلی نیست. خلاصه کنم، مردم خیال می‌کنند حرف‌های تازه می‌خواهند، اما آنچه واقعاً برایش له‌له می‌زنند کهنگی‌ست... حرف تازه نه، کهنگی؛ یعنی بشنوند چیزی که خودشان فکر می‌کنند، حقیقت دارد.

هرچه تعداد افراد بیشتری شاهد رنج یک نفر باشند، احتمالش کمتر است که یک نفر از آن میان به داد آن فرد برسد.

آیا پیش آمده یک نفر را ببینید که ماشینش کنار جاده خراب شده و با خودتان فکر کنید: «من می‌توانم کمکش کنم، اما مطمئنم یک نفر دیگر به دادش می‌رسد.» همه همین فکر را می‌کنند. و هیچ‌کس توقف نمی‌کند. به این می‌گویند اثر تماشاگر.

اکثریت مردم بر این عقیده‌اند که مثل اکثریت مردم نیستند.

اگر اخبار بیشتری دربارهٔ حملهٔ کوسه‌ها بشنوید، فکر می‌کنید: «ای وای، کوسه‌ها افسار پاره کرده‌اند.» اما چیزی که باید فکر کنید این است: «ای وای، اخبار هم که فقط دوست دارد به حملهٔ کوسه‌ها بپردازد.»

وقت کم می‌آورید و نمی‌توانید کارهایتان را تمام کنید چون فکر می‌کنید در آینده، در آن قلمروی اسرارآمیز و خیالی سرشار از ممکن‌ها، بیشتر از الان وقت آزاد دارید.

هنگامی که با تصمیمی مواجه می‌شوید که مجبورید به‌خاطرش به منطقتان رجوع کنید، به‌تدریج صدای مغز احساسی‌تان را کم می‌کنید و صدای مغز منطقی‌تان را زیاد.

به‌خیالتان می‌دانید توی این دنیا چی به چی است. اما واقعیت این است که نمی‌دانید. در زندگی مسیرتان را طی می‌کنید، عقایدی برای خودتان برمی‌گزینید و داستانی سرهم می‌کنید تا بگویید کی هستید و چرا دست به انجام تمام کارهایی زده‌اید که حالا شما را رسانده‌اند به خواندن این جمله. سرجمع که واقعی به نظر می‌رسد. حقیقت امر این است که تحقیقات روان‌شناسانه و علوم شناختی به‌طور فزاینده‌ای نشان می‌دهند که شما روحتان هم خبر ندارد چرا دست به فلان کار می‌زنید، چرا فلان چیز را انتخاب می‌کنید

شما اغلب به چیزهایی که به‌تازگی آموخته‌اید به‌گونه‌ای می‌نگرید که انگار از اول از آن‌ها مطلع بوده‌اید یا باورشان داشته‌اید.

شما همیشه به آدمی که در گذشته بوده‌اید می‌نگرید. همیشه داستان زندگی‌تان را جوری بازآفرینی می‌کنید که با آدمی که امروز هستید هم‌خوانی بیشتری داشته باشد.

در علم، زمانی به حقیقت نزدیک می‌شوید که در جست‌وجوی شواهدی مخالف آن باشید. شاید عقایدتان هم باید متأثر از همین رویکرد باشد.

موضوع این است که شما اغلب خاطراتتان را دست‌کاری و ویرایش می‌کنید تا هروقت اتفاقاتی رخ داد که امکان نداشت قادر به پیش‌بینی‌شان باشید آبرویتان نرود. وقتی به چیزهایی که دلتان می‌خواست از اول بدانید پی می‌برید خودتان را می‌زنید به آن راه و فکر می‌کنید واقعاً ازشان مطلع بوده‌اید. این گرایش صرفاً بخشی از انسان بودن است و به آن می‌گویند سوگیری گذشته‌نگر.

همه معتقدند کسانی که با نظرشان مخالف‌اند ساده‌لوح‌اند و همه فکر می‌کنند خودشان خیلی کمتر از حد واقعی مستعد تلقین‌پذیری‌اند.

همیشه بین دو حالت از ذهن خود شناورید: خویشتن متعالی منطقی و خویشتن فرومایهٔ هیجانی.

شما دوست دارید فکر کنید پیشرفت از آنِ کسانی‌ست که زحمت می‌کشند و فداکاری می‌کنند و تنبل‌ها و متقلب‌ها سهمی از موفقیت نمی‌برند. واضح است که چنین چیزی همیشه واقعیت ندارد. موفقیت در اکثر موارد تحت‌تأثیر زمان تولدتان، محل رشدتان، وضعیت اجتماعی و مالی خانواده‌تان و تصادف است.

وقتی یک نفر مدعی‌ست که می‌تواند مکنونات قلبی‌تان را بخواند، حواستان باشد که مکنونات قلبی همهٔ ما تقریباً یکسان است.

مردم دوست دارند چیزهایی را که خودشان می‌دانند از زبان شما بشنوند. هرگز این را از یاد نبرید. وقتی حرف‌های تازه‌ای به آن‌ها می‌گویید آزرده می‌شوند. حرف‌های تازه... خب، آن‌ها انتظار حرف تازه‌ای ندارند.

تصور غلط: تخلیه کردن خشمتان روش مؤثری برای کاهش استرس و جلوگیری از خالی کردنش سر دوستان و خانواده‌تان است. حقیقت امر: تخلیهٔ خشم به مرور زمان بر میزان رفتارهای پرخاشگرانه می‌افزاید.

تصور غلط: وقتی برای انجام کاری به دیگران ملحق می‌شوید، بیشتر زحمت می‌کشید و دستاوردهای بیشتری خواهید داشت. حقیقت امر: اگر عضوی از یک گروه باشید، معمولاً کمتر تلاش می‌کنید، چراکه می‌دانید زحمات شما در مجموع زحمات دیگران به چشم نمی‌آید.

شما نه به زبان آمار، بلکه به زبان مصادیق فکر می‌کنید، به زبان داستان.

شما نه به زبان آمار، بلکه به زبان مصادیق فکر می‌کنید، به زبان داستان.

شما نه به زبان آمار، بلکه به زبان مصادیق فکر می‌کنید، به زبان داستان.

روان‌شناسان می‌دانند که بیشتر رفتارها حاصل کشمکش بین نیروهای درونی و بیرونی است. مردم شخصیت‌هایی فاقد ظرافت نیستند که بتوان مثل آب خوردن پیش‌بینی‌شان کرد. شخصیت شما در محل کار با شخصیتتان در خانه فرق دارد. در یک مهمانی و در مقایسه با زمانی که کنار اعضای خانواده‌تان هستید، شخصیت متفاوتی دارید. این موضوع روی کاغذ منطقی به نظر می‌رسد، اما شما همیشه و هنگام قضاوت دربارهٔ دیگران، خیلی زود قدرت محیط را فراموش می‌کنید

به‌عنوان یک انسان امروزی، پیام‌های رسانه‌ای شما را بمباران می‌کنند، اما شما فکر می‌کنید تأثیر این پیام‌ها روی خودتان کمتر از دیگران است. گمان می‌کنید در مقابل تلقین‌کنندگان عایقی دارید که جای هیچ‌گونه نگرانی برایتان باقی نمی‌گذارد. حساب بقیه جداست، چون آن‌ها به‌اندازهٔ شما قوی نیستند. پس اگر به اکثریت شباهتی داشته باشید، از نظرتان صداهایی وجود دارند که باید در گلو خفه‌شان کرد. شاید پا را از این هم فراتر بگذارید و فکر کنید باید برخی پیام‌ها را سانسور کرد؛ نه برای شما، بلکه برای آن‌ها.

وقتی در حال تماشای کانال‌های برگزیدهٔ اخبار یا خواندن روزنامه یا وبلاگ موردعلاقه‌تان هستید، اغلب بر این باورید که متفکری مستقلید. ممکن است با دیگران بر سر معضلات گوناگون مخالفت بورزید، اما فکر می‌کنید خودتان روشن‌فکرید. شما آن کسی هستید که با نگریستن به حقایق و پس از تجزیه‌وتحلیل‌های عینی و عقلانی، درست نتیجه‌گیری می‌کند.

احتمال بروز این رفتار زمانی افزایش می‌یابد که کار موردنظر ساده باشد. در کارهای پیچیده، معمولاً خیلی راحت می‌شود تشخیص داد چه کسی سهم خودش را ادا نمی‌کند. به‌محض اینکه بفهمید تنبلی‌تان به چشم می‌آید، بیشتر زحمت می‌کشید. دلیلش رفتار دیگری‌ست به نام ترس از ارزیابی؛ اصطلاحی شیک به این معنی که وقتی بفهمید زیر ذره‌بین قرار دارید، بیشتر به کارتان اهمیت می‌دهید. اگر بدانید زحمات شما در مجموع زحمات دیگران به چشم نمی‌آید، سطح اضطرابتان کاهش می‌یابد. آرام می‌شوید. دردسری نمی‌کشید.

چه پرافتخارترین دانشمند دنیا باشیم و چه خاکی‌ترین پیشه‌ور دنیا، هر مغزی درون هر بدنی آلوده است به گرایش‌ها و الگوهای فکری ازپیش‌تعیین‌شده‌ای که مغز را بی‌خبر از همه‌جا، به گمراهی می‌کشند.