کتاب شاهد خاموش

‫بارها دیده‌ام که بعضی‌ها وقتی مستقیم چیزی می‌پرسی، جواب نمی‌دهند؛ ولی اگر با فرض غلطی موضوع را مطرح کنی، بلافاصله برای رد حرفهایت کلی اطلاعات می‌دهند.

این بار با زنی روبه‌رو بودم که مطابق میل خودش زندگی نکرده بود، بلکه آرزوهای سرکوفته بسیاری داشت. دختری ساده با یک زندگی یکنواخت و معمولی که برای مردهایی که خودش می‌پسندد جذابیتی ندارد. مجبور است با مردی ازدواج کند که خودش او را نمی‌پسندد، فقط برای اینکه شوهر کرده باشد و مجرد نماند. می‌دیدم که چقدر از زندگی خودش ناراضی است.

حال و هوای روزهای قدیم، روزهای فراغت و سادگی، روزهای اصالت و تربیت خانوادگی، روزهای «خانمها و آقایان اصیل و متشخص»، مجذوبم کرده بود.

بیچاره بلا. همیشه دنبال چیزهایی بود که نداشت. آدمها وقتی این طوری می‌شوند، دست به کارهای عجیبی می‌زنند.

فقط جوانها هستند که با کوچکترین ناراحتی می‌میرند، چون علاقه‌ای به زندگی ندارند. کسی که بالای هفتاد سال عمر کرده، با تمام وجود برای ادامه زندگی می‌جنگد. چون میل شدیدی به زندگی دارد.

ــ از ازدواجشان راضی هستند؟ خانم پیبادی گفت: ــ کی از ازدواجش راضی است؟ اینها هم مثل بقیه. وانمود می‌کنند که راضی‌اند

افسوس که خیلی از مردم همدیگر را درک نمی‌کنند و بی‌جهت با هم درگیر می‌شوند، مخصوصاً سر چیزهایی مثل پول.

ــ بسیار خوب. فردا. ولی «فردا» بعضی وقتها دیر است، آقای پوآرو.

به نظرم درست نیست که آدم چیزی را محکوم کند، بدون اینکه در موردش تحقیقی کرده باشد.

هر روز احمقی پیدا می‌شود و زندگینامه احمق دیگری را می‌نویسد. من هم یکی مثل بقیه!

«فلانی این طور گفت»، «بهمانی این طور گفت»، «همه این طور می‌گویند» ... اه! از این حرفها چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟ هیچ نتیجه‌ای. شاید راست باشد، شاید هم دروغ. من فقط با واقعیتها کار دارم.

تصور اولیه آدم از ظاهر افراد نمی‌تواند ملاک خوبی باشد. قضاوت ما درباره افراد باید براساس واقعیتها باشد، نه بر اساس احساسات.

. دختری ساده با یک زندگی یکنواخت و معمولی که برای مردهایی که خودش می‌پسندد جذابیتی ندارد. مجبور است با مردی ازدواج کند که خودش او را نمی‌پسندد، فقط برای اینکه شوهر کرده باشد و مجرد نماند. می‌دیدم که چقدر از زندگی خودش ناراضی است

عشق هم بخشی از زندگی است و نمی‌شود از آن فرار کرد. ولی چقدر جدی است؟ یکی را دوست دارند و بعد فراموشش می‌کنند و می‌روند سراغ کس دیگری.

همیشه بعد از مرگی سر ارث و میراث اختلاف پیش می‌آید. یارو هنوز کفنش خشک نشده که عزادارها سر ارث و میراث به جان هم می‌افتند.

تو هنوز جوانی، دخترم. نمی‌دانی در سنین پیری چه میل شدیدی برای بقا وجود دارد. فقط جوانها هستند که با کوچکترین ناراحتی می‌میرند، چون علاقه‌ای به زندگی ندارند. کسی که بالای هفتاد سال عمر کرده، با تمام وجود برای ادامه زندگی می‌جنگد. چون میل شدیدی به زندگی دارد.

تو آدمی نیستی که بتوانی از همه لحاظ احتیاط کنی و با خونسردی کسی را بکشی. بنابراین بهترین راه، استفاده از حادثه است. حادثه همیشه هست. می‌تواند برای هر کسی اتفاق بیفتد.

اگر آدم بخواهد دروغ بگوید، باید دروغش هنرمندانه باشد! رمانتیک باشد! قانع‌کننده باشد!

از قدیم گفته‌اند برای ترقی در ارتش لازم نیست هوش بالایی داشته باشی. کافی است به زن فرمانده احترام بگذاری و به حرفهای مافوقت گوش کنی، تا به بالاترین مراتب برسی.

بیخود نیست که از قدیم گفته‌اند اگر خواستی ازدواج کنی، با زن ساده و معمولی ازدواج کن. چون زن ساده و معمولی اگر عیبی دارد، عیبش معلوم است و دنبال هوا و هوس نمی‌رود.

این جور کارها هم مثل کارهای علمی و هنری است. کاری است که آدم برای دل خودش انجام می‌دهد. واقعی نیست.

انگار وابستگی به هر کیش و آیین خاصی ناخواسته آدم را کوتاه‌فکر می‌کند.