کتاب ملکه تهی دست (جلد پانزدهم)

هلندی‌ها همیشه این جمله را تکرار می‌کردند که در آسیا «تجارت بدون جنگ و جنگ بدون تجارت غیرممکن است».

کریستف کلمب سرخپوست‌های چهارده سال به بالا را، چه زن و چه مرد، وادار می‌کرد تا هر سه ماه یک بار مقدار مشخصی طلا برای او ببرند. سرخپوست‌ها دیگر کاری نداشتند جز آنکه در جویبارهای جزیره به شستن شن‌ها و یافتن دانه‌های طلا مشغول باشند.

مبارزان کوبایی حملهٔ بزرگی را به منطقهٔ گوانتانامو آغاز کردند تا سربازان آمریکایی به‌آسانی و بدون آنکه حتی با یک سرباز اسپانیایی رودررو شوند سانتیاگو را محاصره کنند. اسپانیایی‌ها پیشنهاد کردند که برای تسلیم شهر با آمریکایی‌ها مذاکره کنند. آمریکایی‌ها قبول کردند و به هیچ‌یک از کوبایی‌ها اجازه ندادند در گفت‌وگوها شرکت کنند. هنگامی هم که شهر تسلیم شد، هیچ‌یک از مبارزان کوبایی اجازه پیدا نکردند وارد شهر شوند. آمریکایی‌ها دقیقاً همان نقشه را که در فیلیپین اجرا کرده بودند در کوبا هم عملی کردند.

مردم که نمی‌توانستند این فشارها را تحمل کنند شورش می‌کردند و حکومت هم باید آن‌ها را سرکوب می‌کرد. اما فقط دیکتاتورها مردم را سرکوب می‌کنند و برای همین است که آمریکا دلباختهٔ دیکتاتورهاست.

اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌ها درختی را در آمریکای لاتین کاشتند که آمریکایی‌ها هنوز هم میوه‌های آن را می‌چینند. این درخت «اقتصاد تک‌محصولی» نام دارد؛ یعنی هر کشور فقط باید یک محصول تولید کند. کشوری مس، کشور دیگری قهوه و کشوری هم نفت. بقیهٔ کالاهایی که این کشورها تولید می‌کنند آن‌قدر کم است که اصلاً به چشم نمی‌آید. آن‌ها هر چیزی را که لازم دارند باید از همسایهٔ بزرگشان، آمریکا، بخرند. وقتی فقط یک محصول برای فروش داری، دلواپسی هم دست از سر برنمی‌دارد؛ چون اگر قیمت آن در بازار پایین بیاید، تو شاید دیگر نان هم برای خوردن نداشته باشی.

ملکهٔ پرتغال در سال ۱۷۸۵ میلادی، در حالی که نزدیک به ۳۵۰ سال بود کشورش برزیل را در اختیار داشت، فرمان سختگیرانه و خشنی را صادر کرد: «من، ملکهٔ پرتغال، اطلاع یافتم تعداد زیادی کارخانه در سال‌های گذشته در برزیل به وجود آمده است. این کارخانه‌ها به فرهنگ این سرزمین آسیب زیادی می‌زنند و محصولات معدنی آن را کاهش می‌دهند. فرمان می‌دهم که همهٔ این کارخانه‌ها، کارگاه‌های ساخت کشتی، پارچه‌بافی، ذوب طلا و نقره، ابریشم‌بافی و تولید حوله باید از بین بروند؛ در هر نقطه ای از مستعمرهٔ من، برزیل.»

برای فروختن جنس در حیاط‌خلوت، شرکت‌های آمریکایی راه‌های عجیب و غریبی پیدا می‌کردند. برنامهٔ «غذا برای صلح» یکی از این راه‌های ابتکاری و البته ناجوانمردانه بود. آمریکایی‌ها اعلام کردند برای مبارزه با گرسنگی در بسیاری از کشورها مواد غذایی پخش می‌کنند. وارد شدن این مواد خوراکی به کشورها قیمت محصولات کشاورزی را در آن‌ها به طور وحشتناکی پایین می‌آورد؛ به شکلی که کشاورزان مجبور می‌شدند زمین‌هایشان را رها کنند و برای پیدا کردن کار به شهرها بروند. کشاورزی نابود می‌شد و این کشورها پس از این مجبور بودند مواد غذایی را از آمریکا وارد کنند؛ یک بازار همیشگی برای آمریکایی‌ها. پیش از برنامهٔ «غذا برای صلح» خیلی از شرکت‌های تولید مواد غذایی آمریکا در لبهٔ پرتگاه ورشکستگی بودند.

کشتی‌هایی که کارگران را از چین قاچاق می‌کردند به «جهنم‌های شناور» معروف بودند. تا سال ۱۸۶۳ میلادی، بیش از ۱۰۸.۰۰۰ چینی فقط به سانفرانسیسکو در آمریکا رفتند تا در معدن‌های این منطقه کار کنند یا راه‌آهن بسازند. کارگران دیگری به کوبا، پرو، جزایر کارائیب و هاوایی برده شدند. در همهٔ این مناطق، قاچاق کارگران چینی «تجارت خوک» نامیده می‌شد!

ناپلئون که انگلیسی‌ها را دشمن اصلی خود می‌دانست، از پرتغالی‌ها خواست که هیچ‌گونه دادوستد و معامله‌ای با انگلیسی‌ها نداشته باشند و در کنار فرانسه با آن‌ها وارد جنگ شوند. پادشاه پرتغال فرصتی خواست تا به این موضوع فکر کند، اما ناپلئون صبر و حوصلهٔ زیادی نداشت و سپاهیانش را راهی پرتغال کرد. پادشاه مجبور شد همراه پانزده‌هزار نفر از اشراف کشور با برداشتن پنجاه‌میلیون دلار از خزانه پا به فرار بگذارد. آن‌ها با کشتی‌های پرتغالی و انگلیسی به برزیل رسیدند.

پرتغالی‌ها از چین ابریشم، چوب‌های کنده‌کاری‌شده، ظرف‌های چینی و طلا می‌خریدند و به آن‌ها دارو، ادویه و انواع رنگ هندی می‌فروختند. هیچ کالای اروپایی در چین خریدار نداشت و پرتغالی‌ها کالاهای آسیایی را به کشورهای آسیایی می‌فروختند.

انگلیسی‌ها شروع به تبلیغ تریاک در هند کردند. ژنرال انگلیسی، جان مور، در دوره‌ای که قحطی و گرسنگی سرزمین‌های بزرگی را در هند فرا گرفته بود، به هندی‌ها می‌گفت: «با مصرف کمی تریاک می‌شود بر گرسنگی چیره شد.» و توماس کوئینسی، نویسندهٔ انگلیسی، تریاک را هدیهٔ آسمانی نامید.

گواتمالا به اشغال اسپانیایی‌ها درآمد؛ اما کشتار سرخپوست‌ها تمام نشد. از سال ۱۵۲۴ تا ۱۶۱۰ میلادی از هر شش سرخپوست، پنج نفر کشته شدند. این وضعیت فقط در گواتمالا دیده نمی‌شد. هنگامی که اسپانیایی‌ها به قارهٔ آمریکا وارد شدند، نزدیک به هفتادمیلیون سرخپوست در آنجا زندگی می‌کردند. پنجاه سال بعد، فقط سه و نیم‌میلیون نفر آن‌ها باقی مانده بودند.

کمپانی هند شرقی تصمیم گرفت هندی‌ها را به کاشتن تریاک تشویق کند و بعد این تریاک را در چین بفروشد. اما تعداد زیادی از مردم هند با کاشت پنبه روزگارشان را می‌گذراندند. خریدار این پنبه، پارچه‌بافان هندی بودند. انگلیسی‌ها باید کاری می‌کردند که هندی‌ها دست از پارچه‌بافی بردارند؛ در این صورت، بازار بزرگ هند هم به دست کارخانه‌های پارچه‌بافی انگلستان می‌افتاد. آن‌ها می‌خواستند با یک تیر دو نشان بزنند... انگلیسی‌ها شروع به تبلیغ تریاک در هند کردند. ژنرال انگلیسی، جان مور، در دوره‌ای که قحطی و گرسنگی سرزمین‌های بزرگی را در هند فرا گرفته بود، به هندی‌ها می‌گفت: «با مصرف کمی تریاک می‌شود بر گرسنگی چیره شد.» و توماس کوئینسی، نویسندهٔ انگلیسی، تریاک را هدیهٔ آسمانی نامید.

در سال ۱۸۵۰ میلادی، ۵۳ هزار صندوق تریاک به چین وارد شد؛ گویی انگلیسی‌ها می‌خواستند تک‌تک مردم چین را معتاد کنند. آن‌ها علاوه بر هندی‌ها، کشاورزان ایرانی را هم به کاشت تریاک تشویق می‌کردند تا آن را در چین به فروش برسانند. بسیاری از کشاورزان ایرانی در برابر پولی که انگلیسی‌ها برای تریاک می‌دادند وسوسه شدند و به جای گندم و جو، تریاک کاشتند. این وضعیت چند سال بعد قحطی بزرگ ۱۸۷۱ میلادی (۱۲۸۸ هجری قمری) را به وجود آورد که چند میلیون ایرانی را از پا درآورد.

اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها پس از پایان دوران برده‌داری برای کار در معادن، کشتزارها و ساختن جاده و راه‌آهن به کارگران زیادی نیاز داشتند. کشور پُرجمعیت چین بهترین منبع برای قاچاق کارگر بود. این کارگران درظاهر قراردادهایی را امضا می‌کردند؛ اما آن‌ها افراد بی‌سوادی بودند که از متن قرارداد خبر نداشتند. بسیاری از این افراد که به آمریکای شمالی و جنوبی فرستاده می‌شدند در راه از پا درمی‌آمدند. کشتی‌هایی که کارگران را از چین قاچاق می‌کردند به «جهنم‌های شناور» معروف بودند. تا سال ۱۸۶۳ میلادی، بیش از ۱۰۸.۰۰۰ چینی فقط به سانفرانسیسکو در آمریکا رفتند تا در معدن‌های این منطقه کار کنند یا راه‌آهن بسازند. کارگران دیگری به کوبا، پرو، جزایر کارائیب و هاوایی برده شدند. در همهٔ این مناطق، قاچاق کارگران چینی «تجارت خوک» نامیده می‌شد!

فرانسوی‌ها که به بهانهٔ کشته شدن یک کشیش فرانسوی وارد جنگ دوم تریاک شده بودند، پس از شکست چین از این فرصت استفاده کردند و سرزمین ویتنام را از چین جدا کردند. آن‌ها به این منطقه «سرزمین شپشو» می‌گفتند. چشم فرانسوی‌ها به برنج و کائوچویی بود که از مزارع و جنگل‌های ویتنام به دست می‌آمد.

«عامل نارنجی» بسیاری از جنگل‌های ویتنام را از بین برد؛ اما کمکی به آمریکایی‌ها نکرد و آن‌ها سرانجام شکست خوردند. این ماده در کنار درختان برای انسان‌ها هم خطرناک بود. بسیاری از روستاییان ویتنامی با تنفس عامل نارنجی جان خود را از دست دادند و حتی هنوز هم که حدود ۴۵ سال از پایان جنگ ویتنام می‌گذرد، کودکان ناقص‌الخلقه‌ای در این کشور به دنیا می‌آیند که دانشمندان علت آن را پراکنده شدن عامل نارنجی در طبیعت ویتنام می‌دانند.

هنگامی که خبر قاچاق تریاک به چین در لندن پیچید، رئیسان کمپانی اعلام کردند: «شاید ما فروش تریاک را به جز برای دارو و درمان کاملاً ممنوع کنیم. ما با دل و جان این کار را برای همدردی با بشریت انجام خواهیم داد.» بعد از این اعلام، صادرات تریاک به چین از بیست‌هزار صندوق به بیست‌وچهارهزار صندوق رسید! کشاورزان هندی هم احساس می‌کردند پول خوبی از فروش تریاک مزارعشان به دست می‌آورند. آن‌ها خوشحال بودند، اما مجبور بودند تقریباً همهٔ این پول را برای خرید کالاهای انگلیسی، به‌خصوص پارچه، به آن‌ها برگردانند. اما کمی دورتر، درون مرزهای چین، م