کتاب پی گیر اخبار نباشید

اخبار و رسانه‌های خبری یک صنعت بزرگ سرگرمی هستند که از طریق جلب توجه افراد جامعه، درآمد کسب می‌کنند؛ یعنی ما نه‌تنها چیزی از اخبار به دست نمی‌آوریم، بلکه چیزهای زیادی را نیز در راه پیگیری اخبار از دست می‌دهیم؛ مانند توجه و تمرکز، زمان، آسایش، آرامش روانی و ... .

همین حالا فکر کنید و ببینید چند تیتر خبری از هزاران تیتری که روزانه از طرق مختلفی مثل تلویزیون، رادیو، نرم‌افزارهای نصب شده روی گوشی موبایل، اینترنت و فضای مجازی، روزنامه و مجلات خبری به سمتتان سرازیر می‌شود، در تصمیم‌گیری‌ها، اهداف و انگیزه‌هایتان در زندگی مؤثر بوده‌اند؟ شاید به زحمت یک تیترِ اثرگذار پیدا کنید.

در زمانه‌ای که هنوز همه افراد در هر جایی دسترسی سریع و همزمان به اخبار نداشتند، افراد مشهور دارای ویژگی‌ها و معیارهای خاصی بودند؛ آن‌ها به علت دستاورد یا قدرتشان بود که شهره می‌شدند؛ مثلاً کسی که در زمینه علم یا هنر دستاورد مهمی داشت یا فردی که به دلیل قدرت بدنی بر تمام حریفانش پیروز می‌شد. در هر صورت، شهرتی که نصیب افراد می‌گردید، دارای یک علت واقعی، ملموس و منطقی بود.

اعتیاد به اخبار همانند هر نوع اعتیاد دیگری، مضرات جدی دارد و البته مانند هر موضوع یا ماده اعتیادآوری، جذابیت‌هایی دارد که شما را وسوسه نموده و به دام می‌اندازد.

با ظهور رسانه‌های مختلفی که می‌توانستند یک خبر را در مدت زمانی محدود در میان جمعیت کثیری نشر دهند، کم‌کم شاهد آن شدیم که افراد بدون داشتن هیچ یک از مؤلفه‌های دستاورد یا قدرت، مشهور می‌شدند. این عده که آن‌ها را تحت عنوان «سلبریتی» می‌شناسیم، عموماً با دلایلی بی‌ربط به جامعه و زندگی ما به شهرت رسیده‌اند. در جهان امروز، رسانه کمک می‌کند تا ارتباط میان شهرت با دستاورد، قدرت و شایستگی، کمرنگ و به کلی قطع شود. همین موضوع بستری برای ایجاد شهرت کاذب گردیده است. در واقع سلبریتی بودن یک گزاره خودارجاع است؛ یعنی علت سلبریتی بودنِ سلبریتی‌ها، سلبریتی بودنشان است.

واقعیت این است که هر روز و هر سال اتفاقات مهم و جالب توجهی در جهان رخ می‌دهد، اما خبرنگاران و منابع خبری که شما آن‌ها را تحت عنوان رسانه‌های خبری می‌شناسید در واقع همانند بنگاهی هستند که تصمیم می‌گیرند چه چیزهایی را به شما اطلاع دهند و چه چیزهایی را اطلاع ندهند. پس این خودتان نیستید که دارید نسبت به جهان و مردم آن آگاهی کسب می‌کنید، بلکه دیگران هستند که اهمیت موضوعات را برای شما تعیین می‌کنند. بنابراین اگر می‌خواهید اعتیاد خود را به این نحو توجیه کنید که «اخبار را دنبال می‌کنم تا از اتفاقات مهم بی‌اطلاع نمانم»، باید بدانید که دروغی بزرگ تحویل خودتان داده‌اید. با محدود کردن خودتان در دنیای اخبار رسانه‌ای، از بسیاری از پدیده‌ها بی‌اطلاع خواهید ماند.

وقتی پیگیر اخبار هستید، به یکباره کل دنیا تبدیل به رقبای احتمالی شما می‌شوند. شما با دیدن موفقیت‌های فردی در یک قاره دیگر هم مضطرب شده و دست از کار خود می‌کشید، چرا؟ چون رسانه و اخبار با نمایشی که اجرا می‌کنند، شما را کوچک‌تر از آنچه هستید نشان می‌دهند. هرچند که این ماجرا شکل برعکس نیز دارد، اما تأثیر آن به این اندازه نیست؛ یعنی همانطور که رسانه‌ها همیشه درباره عده‌ای که خوشحال‌تر، موفق‌تر، پولدارتر و زیباتر از شما هستند خبر تولید می‌کنند، همیشه درباره عده‌ای که در فلاکت و بدبختی و بدشانسی خود گرفتار هستند نیز گزارش‌هایی تهیه می‌کنند. حتماً شما با دیدن این آدم‌های پایین‌تر از خودتان، خدا را شکر کرده و احساس خوشبختی می‌کنید!

پس هرچه بیشتر پیگیر اخبار باشید، بیشتر مغلوب افراد مشهور بی‌خاصیت خواهید شد و به نوبه خود، جامعه را به سمت غلطی خواهید راند؛ سمتی که در آن هر کسی که ویژگی‌های مناسب رسانه مثل زرق و برق، هیجان، تعلیق و ترحم‌برانگیزی داشته باشد، می‌تواند مشهور شود و عنان امور جامعه را به دست بگیرد.

«همیشه بد، دو برابرِ خوب تأثیرگذار است.» یعنی رسانه باعث می‌شود میزان احساس بدبختی ما همواره بیشتر از میزان احساس خوشبختی‌مان باشد. پیگیری اخبار به ما تلقین می‌کند که یک آدم معمولی هستیم و نه بیشتر!

تک‌بعدی بودن به شما اجازه عمیق‌تر شدن و رشد ریشه‌ای می‌دهد. در حالی که افرادی که چندبعدی هستند و در زمینه‌های مختلفی فعالیت و کسب تجربه می‌کنند و به قول معروف از شاخه‌ای به شاخه دیگر می‌پرند، افرادی هستند که در هر زمینه‌ای اطلاعات سطحی و محدودی دارند که برای موفقیت در آن زمینه به هیچ وجه کافی نیست. ‫برای اینکه بار منفی خصلت تک‌بعدی را نادیده بگیرید، می‌توانید از واژه «خبرگی» به جای آن استفاده کنید.

در واقع رابطه بین اهمیت یک موضوع با انعکاس آن در رسانه خبری رابطه‌ای کاملاً معکوس است؛ هر چه موضوع اهمیت بیشتری داشته باشد، گسترده‌تر و پیچیده‌تر خواهد بود، پس احتمال اینکه موجی از توجه و هیجان را در میان مخاطبین یک رسانه ایجاد کند کمتر است؛ پس این خبر پوشش داده نخواهد شد. از آن طرف اگر موضوعی تیتر یک اخبار شده است، بدانید که هیچ ارتباطی به شما ندارد و کم‌اهمیت‌ترین موضوع، وقت شما است که تبدیل به سرگرمی رسانه‌ای شده است

قربانی منفعل به جا می‌آورد و باعث می‌شود حتی در مواردی از زندگی شخصی که قدرت تأثیرگذاری دارید هم بی‌تفاوت و منفعل بمانید. اصطلاح علمی این پدیده، «درماندگیِ آموخته شده» است.

قربانی منفعل به جا می‌آورد و باعث می‌شود حتی در مواردی از زندگی شخصی که قدرت تأثیرگذاری دارید هم بی‌تفاوت و منفعل بمانید. اصطلاح علمی این پدیده، «درماندگیِ آموخته شده» است.

زمانی که خود را در معرض انبوهی از حوادث خارج از کنترل و تسلطتان قرار می‌دهید، حجم عظیم انفعال و عدم تأثیرگذاری به تدریج باعث سرخوردگی شما می‌شود. ذهنتان شما را به عنوان یک قربانی منفعل به جا می‌آورد و باعث می‌شود حتی در مواردی از زندگی شخصی که قدرت تأثیرگذاری دارید هم بی‌تفاوت و منفعل بمانید. اصطلاح علمی این پدیده، «درماندگیِ آموخته شده» است.