کتاب دموکراسی چیست؟

انگارهٔ دموکراتیک بیانگر این نکته است که وجود کنشگران اجتماعی مقدم بر وجود قدرت سیاسی است و ساده‌ترین معادلهٔ دموکراسی عبارت است از آزادی حکومت‌شوندگان در انتخاب حکومت‌کنندگان.

تورن احترام به حقوق بنیادین انسانی را مؤثرترین چارچوب برای محدود کردن قدرت سیاسی می‌داند. حقوق بنیادین در پیوند با آزادی‌های اساسی‌اند: مانند آزادی بیان، آزادی انجمن و آزادی اجتماع. اما پاسداری از این حقوق نیازمند وجود پیش‌شرط‌های نهادی است. بدون وجود پیش‌شرط‌هایی نهادی که همزمان به صورت قضایی و اجتماعی، از حقوق بنیادین پاسداری کنند، دموکراسی بی‌معنا خواهد بود. این نهادها برساختهٔ کنش جنبش‌های اجتماعی‌اند. در واقع این جنبش‌های اجتماعی بودند که با اعمال فشار به ساختارهای قدرت، ابتدا حقوق سیاسی و سپس حقوق اجتماعی را مطالبه کردند و نهادهایی را به بار آوردند که پاسدار «حقوق» بودند.

اصل نمایندگی یعنی کارگزاران سیاسی باید مطالبات اجتماعی را نمایندگی کنند. اگر کارگزاران سیاسی خود را یگانه مرجع تشخیص مصالح عمومی بدانند، پاسخ به مطالبات کنشگران اجتماعی از دایرهٔ اولویت‌های حکومت خارج می‌شود. تا زمانی که حکومت خود را ولی امر مردم و مردم را موالی خود بداند، دموکراسی بی‌معنا خواهد بود.

اصل شهروندی، منطبق بر پذیرش حاکمیت مردم است. مسئولیت شهروندی نیز یعنی مسئولیت شهروندان برای مبارزه با فساد و استبداد. بنابراین نخستین بایستهٔ گذار به دموکراسی، گذار از منابع مشروعیت‌بخش فرامردمی و غیرمردمی به منابع مشروعیت‌بخش مردمی است.

قرن‌هاست دموکراسی تصویرگر آزادی انسان از زندان جهل، وابستگی، سنت و «حق الهی» است و این به برکت ترکیبی از خِرد، رشد اقتصادی و حاکمیت عمومی میسر شده است. ما بر آن شدیم تا «جامعه» را از بند قدرت‌های مطلق، مذاهب و ایدئولوژی‌های دولتی آزاد کنیم و به آن توان اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مستقل بدهیم تا فقط در خدمت حقیقت باشد و فقط بر مدار دانش اداره شود. ما ایمان خود را در گروی پیوندی گذاشتیم که میان بهره‌وری فنی، آزادی سیاسی، تساهل فرهنگی و شادمانی شخصی متصور بودیم.

در قارهٔ اروپا که مهد دموکراسی مدرن بود، بزرگ‌ترین شوربختی فقر نبود، بلکه توتالیتاریسم بود. این‌گونه بود که به برداشتی فروتنانه از دموکراسی بسنده کردیم و آن را فقط مجموعه‌ای از ضمانت‌ها دانستیم که از به قدرت رسیدن یا حفظ قدرت در دست یک رهبر و برخلاف ارادهٔ اکثریت جلوگیری می‌کرد. نومیدی ما تا آن‌جا ژرف و دیرپاست که بسیاری از ما مدت‌ها به این بسنده خواهیم کرد که «تحدید قدرت» معنای اصلی دموکراسی است.

دموکراسی‌خواهی مستلزم جنگ در دو جبهه است: از یک سو، نباید اجازه داد دموکراسی به یک ایدئولوژی در خدمت قدرتمندترین‌ها تبدیل شود؛ و از دیگر سو، نباید اجازه داد رژیم‌های خودکامه و سرکوبگر نام دموکراسی بر خود گذارند و آن را بازیچه کنند.