کتاب شاهنشاهی اشکانیان

بیوار این فرضیه را ارائه می‌کند که خاندان افسانه‌ای گرشاسپ، نریمان، سام، زال و رستم که نقش بسیار برجسته‌ای در حماسهٔ ایرانی شاهنامه ایفا می‌کند، ریشه‌ای تاریخی دارد و رستمِ آن منظومهٔ حماسی فارسی احتمالاً می‌تواند با سورنِ کارهه یکسان دانسته شود.

غفلت یا نادیده‌گرفتن دوران اشکانی فقط به محققان غربی محدود نمی‌شود. درواقع ساسانیان سهم قابل‌توجهی در دیدگاه نادرست و تحریف‌شدهٔ ما از دورهٔ چهارصدسالهٔ تاریخ و سنت پارتی داشته‌اند. نه در کتاب خدای‌نامه و نه در اثر متأخرتر، شاهنامهٔ فردوسی، چیز زیادی دربارهٔ پارتیان گفته نمی‌شود.

تأثیر فرهنگ و هنر یونانی‌مآب (هلنیستی) را، خصوصاً در اوایل دورهٔ پارتیان، نمی‌توان انکار کرد و نمونهٔ بارز آن عبارت است از به‌کارگیری زبان یونانی از سوی شاهان پارتی برای مکتوبات رسمی، اما این تأثیر کاملاً سطحی بود. درعین‌حال، تجدیدحیات جالب‌توجهی در جنبه‌های ماقبل هلنیستی و مشخصاً ایرانی در هنر رسمی دربار پارتی در همان زمان وجود داشت که در سکه‌های اشکانی به‌خوبی نمایان است. از همان ابتدا شباهتی میان پیکرنگاری درهم‌های نقرهٔ اشکانی و سکه‌های ساتراپی قرون چهارم و پنجم قبل از میلاد وجود داشته است. لباس رسمی شاهان پارتی، آن‌طور که بر سکه‌هایشان دیده می‌شود، خصوصاً جالب توجه است.

لباس آن‌ها در اواخر قرن دوم قبل از میلاد، دیگر لباسی یونانی نیست، بلکه از نیم‌تنه‌ای یقه‌هفت تشکیل شده که با شلوار پوشیده می‌شده است. اردوان اول و مهرداد دوم همین نیم‌تنه و شلوار اقوام چادرنشین را به‌عنوان لباس رسمی خود پوشیده‌اند که در دوران ماقبل هلنیستی به اقوام ایرانی‌زبان اختصاص داشته است.

پس از شکست کراسوس در کارهه و ازبین‌رفتن سپاهش بود که <اصل اعتقادی کینه‌جویی و انتقام از پارتیان> پدید آمد. وقتی آگوستوس توانست بیرق‌های ازدست‌رفتهٔ رومی و عدهٔ زیادی از اسرایشان را از طریق مذاکرات سیاسی بازپس گیرد، این دستاورد سیاسی (دیپلماتیک) را با به‌راه‌انداختن تبلیغاتی مفصل همچون پیروزی بزرگی جلوه داد که مشروعیت لازمی را که برای حکومت‌کردن نیاز داشت به او بخشید. <تصاویر و نقوشی در سراسر امپراتوری روم، آن موافقت‌نامه با پارتیان را همچون پیروزی نهایی غرب رومی بر شرق و یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای سیاست خارجی آگوستوس تبلیغ می‌کردند