کتاب آشنایی با کیرکگور

به نظر کیرکگور تنها راه اجتناب از این جنونِ ترس، جهشی غیر عقلانی به عرصه ایمان است. بدینگونه فرد به کمک اتصال درونگرایی سوبژکتیو خود به خدا از جنون و گسستگی درونی نجات می‌یابد.

فردی که به روش اخلاقی زندگی می‌کند خویشتن خود را با انتخاب می‌آفریند، هدف چنین بودنی خودآفرینی است. در حالی که در روش استتیک، فرد خود را چنانکه هست می‌پذیرد، در روش اخلاقی درصدد شناخت و تغییر خویش با انتخاب خود است. راهنمای او در این کار، شناخت خود و تمایل به نپذیرفتن آنچه کشف شده، و کوشش برای اصلاح آن است. در این‌جا تفاوت قاطع بین زندگی به روش استتیک و به روش اخلاقی مشاهده می‌شود. اولی به جهان بیرون توجه دارد، دوّمی به جهان درون. فرد اخلاقی می‌خواهد خود را بشناسد تا بتواند اصلاح کند. هدف او دستیابی به «خودِ آرمانی» است.

مفهوم حقیقت سوبژکتیو کیرکگور به مفهوم صمیمیت نزدیک است و دربردارنده یک تعهد درونی توأم با شوق است. حقایق سوبژکتیو از آن‌رو اهمیت بیشتری دارند که با بنیاد «وجود» ما مرتبطند. چنانکه دیدیم وابسته به هیچ معیار بیرونی نبوده و به همان «امر گنگ» مربوطند که آنگاه که تمامی حقایق ابژکتیو از صافی تحلیل گذشتند، برجا می‌ماند. پس حقیقت سوبژکتیو با بنیاد ارزش‌های ما مربوط است ــ نه چندان با درست بودن یا نبودن آن‌ها بلکه با سرشت تعهد درونی ما به آن‌ها. از این دیدگاه هیچ اخلاقیاتی از واقعیات ابژکتیو سرچشمه نمی‌گیرد.

کیرکگور نشان داد که آگاهی یا اندیشهٔ آگاهانه نه تنها امری یقینی نیست بلکه خود شکلی از تردید است زیرا که در آگاهی است که ما به خود «وجود» تردید می‌کنیم.