کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو (جلد دوم)

باری، کودتای ۲۸ مرداد، بلافاصله به سیطره استبداد منجر نشد. مجلات متعدد و فراوان، چون امید ایران، کاویان، فردوسی، جهان نو، نیسان،... بی‌هیچ انحرافی نسبت به گذشته به مسائل روز پرداختند؛ و حتی در طرح مسائلِ سیاسی پشت‌پرده از هم سبقت جُستند... بعدترها بود که روشنفکران در پی سرخوردگی سیاسی به خوشباشی‌های انتحارآمیز و به سکس و برهنگی آغشتند.

کودتای ۲۸ مرداد هیچگونه وقفه‌ئی در انتشار نشریات و کتب ــ جز نشریات حزب توده ایران ــ به وجود نیاورد، و تقریبآ همگی به همان روال پیشین منتشر شدند.

رَسَم از خطّه دوری، نه دلی شاد در آن سرزمین‌هائی دور جای آشوبگران کارشان کشتن و کشتار که از هر طرف و گوشه آن می‌نشانید بهارش گل با زخمِ جسدهای کسان.

می‌گویند کیفیت تمدن و سطح فرهنگ هر ملتی را باید از کمّیت تماشاخانه‌ها، موزه‌ها، کتابخانه‌ها و دانشگاه‌های آن ملت شناخت. اگر این فرمول را برای شناختن تمدن و فرهنگ ملت خود قبول کنیم به این نتیجه می‌رسیم که ما فرهنگ درخشانی نداریم و تمدن ما نه آنچنان غنی و پرمایه است که بتوان حسابی برای آن در بین تمدن‌های کنونی باز کرد.

ولی من دیگر دلسوزی کسانی را که اسم‌شان "تلخ" است و زندگیشان شیرین، اسم‌شان "بیابانگرد" است اما خوش‌ترین شهریگری‌ها در دسترس‌شان، اسم‌شان خروارها آب را به خاطر می‌آورد، اما در دل خشکی‌ها نهفته‌اند، اسم‌شان طلیعه روشنی‌هاست، [ منظور بامداد (احمد شاملو) است]در آفتاب ایستاده‌اند، اما همچنان سایه‌شان به لجن چسبیده است و پدرهاشان کوتوالان قلعه‌های فتح نشده‌اند، باور نمی‌کنم.

سایه می‌کوشد که بین "یوش" و "تبریز" [ شهریار ]کشورک مستقلی بنا کند و به نظر من در آستانه توفیق است.

اگر بنا بود که فقط آنچه قدما گفته‌اند، ما بگوئیم که ما هم "قدما" می‌شدیم.

عبارتی از برنارد شاو به خاطرم رسید که می‌گوید: "اگر بنا باشد سایر کرات منظومه شمسی مسکون باشد پس حتمآ کره زمین دارالمجانین آنها خواهد بود"

مشیری از میان شاعران معاصر گویا با آثار شهریار انس بیشتری دارد، چنانکه تأثیر این شاعر بر بعضی از آثار وی دیده می‌شود

کلیات اشعار فروغ فرخزاد به تنهائی می‌تواند نمودار تاریخ تحول شعرنو ایران، از چهار پاره سرائی رمانتیک میانه‌روِ نوقدمائی تا عالی‌ترین نوع شعر مدرن فارسی باشد.

اسیر مجموعه‌ئی رمانتیک و نوقدمائی و تحت‌تأثیر شعرِ فریدون توللی، فریدون مشیری و نادر نادرپور بود.

آرزویم این است که سطح فرهنگ مملکت بالا برود و مردم هنر را و ارزش واقعی هنر را بیشتر درک کنند و آنقدر فهمیده و روشن بشوند که دیگر به تحریک زاهدنماها تسلیم نشوند و به آنها اجازه ندهند که در کاری که صلاحیت ندارند قضاوت کنند.

چماق تکفیر برداشتن و مهر "آثار ضاله" بدین اشعار زدن و سراغ حاکم شرع رفتن، این کاری است که هزاران سال است کرده‌اند و به نتیجه نرسیده‌اند. کار آنهائی است که جنازه حافظ و فردوسی را به گورستان مسلمین راه ندادند.

ادبیات به اصطلاح "شهوانی" همیشه هنگامی شیوع پیدا می‌کند که ناکامی‌های اجتماعی حادتر و خردکننده‌تر شده باشد.

ایمان سند تعصب است

دلقکان حق دارند: اگر مردم بدانند و حقیقت را بشناسند، دیگر چه کسی این مقلدان بی‌مایه را "دانشمند" و "استاد هنرمند" خواهد خواند؟

تو پنداری که در بندی، حال آنکه آزادی تو پنداری که خودکامی، حال آنکه وابسته‌ای.

زمستان در زمان انتشارش ــ به گواه نشریات فرهنگی و غیرفرهنگی نو و کهن‌گرای همان سال‌ها ــ با بی‌اعتنائی کامل روبه‌رو شد.

محبت یک انسان آنقدر زیاد نیست که برای یک انسان، یا یک موجود دیگر هم حتی، کافی باشد.

اصلا تقصیر کسی که در این میانه‌ها زندگی می‌کند و سمت و سوئی ندارد چیست؟

تفسیر و توضیح یا اطناب یکی از مشخصه‌های شعر اخوان است که نه در شعر نیما و نه به طور کلی در شعر دیگر شاعران مشهور معاصر و هم‌نسل اخوان، این همه چشمگیر نیست.

هیچ اندیشیده‌اید که چرا نسل جوان ملت ما به چنین فسادی دچار شده است؟ آیا گناه از خود اوست یا از آنهائی که وعده‌های دروغین دادند، امیدهای عبث "تزریق کردند"، آرزوهای طلائی پروراندند، در باغ سبز نشان دادند و سرانجام خیانت کردند، او را به بیراهه کشیدند و خود گریختند؟