کتاب عشق گوش، عشق گوشوار

«و صل الله محمّد و آله اجمعین.»

ترکیبات فارسی در زبان مردم به کمک عناصر ملموس و مادی ساخته می‌شود. این عناصر هر قدر به زندگی روزمره و کارورزی او نزدیکتر بهتر. در نتیجه اعضای بدن و اندامی که کاربرد بیشتر دارد (دست و پا و سر و چشم)؛ ابزار و مصالحی که در زندگی روزانه کارایی بیشتر دارد (تیر و تبر و تیشه و تیغ)؛ عناصر طبیعت که سر و کار آدمی با آنها بیشتر است (آب و باد و آتش و خاک)؛ جانواران اهل و وحش که همباز زمینی او هستند (گاو و گوسفند و مرغ و ماهی) در ساخته شدن این ترکیبات دخالت بیشتر دارند.

زبانی بود فرّار و هوایی؛ شیرین اما قُلُمبه.

همین یک احترام برای ما مانده است، آن را هم تو می‌خواهی بشکنی؟ این چه احترامی است که با یک مجمعه برداشتن نابجا شکسته می‌شود؟ قرارداد ننوشته اجتماعی؟

جای «گردن نهادن» بگویی اطاعت، و جای «چشم‌به‌راه» بگویی منتظر، و جای «چشمپوشی» بگویی بی‌اعتنایی،

کاملاً پیداست که دست به کش کردن و سر به زیر افکنده داشتن نشانی بوده از تحیر کسی که پاسخ‌هایی روشن نمی‌یابد و همین سبب اندیشه‌اش می‌شود.

کاملاً پیداست که دست به کش کردن و سر به زیر افکنده داشتن نشانی بوده از تحیر کسی که پاسخ‌هایی روشن نمی‌یابد و همین سبب اندیشه‌اش می‌شود.

سیه میژه بر نرگسان دژم فرو خوابنید و نزد هیچ دم

سیه میژه بر نرگسان دژم فرو خوابنید و نزد هیچ دم

طول تاریخ با ایرانی‌ها در کشمکش و ستیز و آویز بودند. و در جهان کهن، و جهان فعلی نیز، بهانه پرخاش و دشمنی‌ها همین معتقدات و باورها بوده و هست. آن وقت شما از ایرانی‌ها توقع داشتید که آیین دشمنانشان را داخل آیین خودشان بکنند؟ چه توقع بیجایی!

فرسته دربار ساسانی، آن هم از خاندان شاهی، جای اینکه مروّج آداب و رسوّم سرزمینش باشد، به آداب و رسوّم بیگانه می‌گراید. خبر به دربار ساسانی می‌رسد. یکی‌دوبار به او پیغام می‌دهند و او را توبیخ می‌کنند، بلکه سر عقل بیاید. اما چون در شیوه‌ا

را که از گه‌های دسته‌نقاشی و خواص اصحاب خودم بود مأمور این کار کردم» اصطلاح «گه دسته‌نقاشی» اگر دخالت کاتب در میان نباشد، چه بسا اعتمادالسلطنه در آن تبدیلی به خرج داده است. این اصطلاح در رساله مورد بحث ما «گوز دسته‌نقاشی» است. و چنین تعریف از چنان اشخاص داده شده است: «کسی را گویند که وجود کراهت‌منظرِ خود را قشنگ داند و قباهای گُل مَگلی در بر کند. این از صفت عُجب و تجمل است.»

اخلاق یکی از عناصر اصلی، بلکه جوهر جان‌دهنده به فرهنگ ایران است. زمینه شکل‌گیری این جوهر را که در عصر ایران اسلامی قوام آمد اندرزنامه‌های عهد پیش از اسلام می‌سازد.

مسعودی به تعدادی از این انگشترهای مزین به اندرز

اخلاق یکی از عناصر اصلی، بلکه جوهر جان‌دهنده به فرهنگ ایران است. زمینه شکل‌گیری این جوهر را که در عصر ایران اسلامی قوام آمد اندرزنامه‌های عهد پیش از اسلام می‌سازد. مسعودی در کتاب مروج‌الذهب

امین‌السلطان این سید دزفولی را وادار می‌کند پیشنهادهایی به مخبرالدوله بدهد که وزیر تلگراف و تجارت و علوم تا بناگوش سرخ می‌شود و مبهوت می‌ماند.

ورده بوده. معمول صدراعظم بود که در مجلس‌های مهمانی یکی دو نفر از این «مجلس‌گرم‌کن» ها داشته باشد تا کسی صحبت جدی در میان نیندازد و بحث مشکلات مملکت را پیش نکشد.

من آن رندم که نامم بی قلندر نه خان دیرم نه مان دیرم نه لنگر چو روز آید بگردم گرد کویت چو شو آید به خشتان وانهم سر

خود خواجه‌عبدالله معتقد به تأثیر دعا بوده، چون می‌گوید: «دعا را بهتر از سپاه دان.» اما آن را در مذهب عشق روا نمی‌داند: «در مذهب دوستی دعا لجاج است. حق داند که بنده به چه محتاج است.» از همین روست که می‌گوید: «خدایا مرا آن ده که مرا آن به.»

«پرسیدند در حق دنیا چه گویی؟ گفت: چه گویم که به رنج به دست آرند و به زحمت نگاه دارند و به حسرت بگذارند.

عارف، کسی که به معرفت وجود دست یافته و مرز قوای محدود بشری خود را پشت سر گذاشته، برکنار است از سلطه حواس و مسلّط است بر نیازهای جسمانی. متوکل است. خواست و آرزو را در خود کشته و به امور دنیایی و عوالم مادی بی‌اعتناست و آنها را اموری گذرا و غیر حقیقی می‌انگارَد

شیخ ما ابوسعید گفت که: «ما به وقت طالبِ علمی به سرخس بودیم، به نزد بوعلی فقیه. روزی به شارستان می‌درشدیم، لقمان سرخسی را دیدیم بر تلی خاکستر نشسته، پاره‌ای بر پوستین می‌دوخت... فرا نزد وی شدیم و وی پاره‌ای بر پوستین می‌دوخت و ما به وی می‌نگریستیم‌ــ و شیخ ما چنان ایستاده بود که سایه وی بر پوستین لقمان افتاده بود ــ چون آن پاره بر آن پوستین دوخت، گفت: یا باسعید! ما ترا با این پاره بر پوستین دوختیم.»