بریده‌هایی از کتاب منازعه فلسطین و اسرائیل

کنند. در ۲ نوامبر ۱۹۱۷ آرتور بالفور، وزیر خارجۀ بریتانیا، نامه‌ای نوشت که به بیانیۀ بالفور معروف شد، و در آن از قصد حکومت بریتانیا برای کمک به صهیونیست‌ها خبر داد. اما در این نامه به طور دقیق مشخص نشده بود چقدر زمین قرار است به یهودیان داده شود. چنین جزئیاتی برای بالفور اصلاً مهم نبود. او به‌شدت از اعراب بیزار بود، و از نظر او نیازهای یهودیان بر هر گونه ادعای اعراب بر آن سرزمین برتری داشت. او نوشت: «صهیونیسم درست یا غلط، خوب یا بد، ریشه در سنت‌هایی دورودراز دارد، و در حال حاضر نیازها و امیدهای آینده بسیار مهم‌تر از آرزوهای ۷۰۰۰۰۰ عرب است.»

امپراتوری عثمانی اگرچه بر فلسطین حکومت می‌کرد، توجه چندانی به رفاه مردمانش نداشت. مارک تواین، نویسندۀ آمریکایی، در سال ۱۸۶۷ از این منطقه دیدن کرد و آن‌جا را «سرزمینی یأس‌آور، دلگیر و محنت‌زده»(۱) توصیف کرد.

آن‌ها به ابراهیم‌پاشا, فرمانده عثمانی, هم اعتماد نداشتند. وقتی ابراهیم‌پاشا اعراب را به زیر پرچم ترک‌ها فراخواند، شهروندان عرب فلسطین در سال ۱۸۳۴ شورش کردند. اگرچه ابراهیم‌پاشا و نیروهایش شورش را با خشونت سرکوب کردند، اعراب برای اولین بار توانستند برای رسیدن به هدفی مشترک متحد شوند.

اما در واقعیت این دو کشور اروپایی مهاجرنشینانی به وجود آوردند که خود به‌تنهایی اداره‌شان می‌کردند. آن‌ها دولت‌های عرب را در رأس امور گذاشتند، اما با در نظر گرفتن منافع بریتانیا و فرانسه.

اسرائیل نپذیرفت در ازای پیشنهاد صلح با مصر و اردن به مرزهای پیش از سال ۱۹۶۷ برگردد.

در پایان جنگ جهانی دوم صهیونیست‌ها با دستاویز قرار دادن هولوکاست (که دربارۀ آن بحث‌های زیادی وجود دارد) پروژۀ خود را برای تشکیل «میهن ملی یهود» پیش بردند و شکل‌گیری دولت اسرائیل را ضرورتی انکارناپذیر برای جلوگیری از تکرار آن قلمداد کردند. از همین روست که اسرائیل روز بزرگداشت هولوکاست را به عنوان روز استقلال خود برگزیده، روزی که اعراب به آن «روز نکبت» می‌گویند و موجب آواره شدن حدود هفتصدهزار فلسطینی از وطنشان شد.

آنان با این ادعا که همۀ ملت‌ها در قبال رنج یهودیان مسئول هستند انکار رنج آن‌ها را در ساختار قوانین کشورهای مختلف جرم‌انگاری کرده‌اند و با معرفی خود به عنوان نمایندۀ تمامی یهودیان جهان مبالغ هنگفتی غرامت از آلمان، اتریش، سویس و دیگر کشورها دریافت کرده‌اند، در حالی که هیچ غرامتی بابت قربانی شدن شهروندان کشورهای دیگر نه مطالبه و نه دریافت شده است.

سرزمینی که اسرائیلی‌های یهودی و فلسطینی‌های عرب سال‌هاست بر سر آن می‌جنگند فقط ۲۲۵۹۲ کیلومترمربع وسعت دارد (حدود دو برابر مساحت استان تهران). هر دو طرف درگیری معتقدند این سرزمین از نظر تاریخی و قانونی به آن‌ها تعلق دارد، و برای به دست آوردن آن حاضرند بجنگند و جان خود را در این راه بدهند.

کشور (غاصب) اسرائیل اولین بار در سال ۱۹۴۸ در نتیجۀ حکمی اروپایی شکل گرفت. فلسطینی‌ها تصمیم اروپایی‌ها را مستبدانه و مغرضانه می‌دانستند، از این رو همواره تشکیل اسرائیل را نامشروع و غیرقانونی تلقی کرده‌اند.

برخی کارشناسان معتقدند که دشمنی اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها هیچ‌گاه پایان نمی‌یابد، حداقل نه به شیوه‌ای مسالمت‌آمیز.

علاوه بر سرزمین‌هایی که دو طرف بر سر آن مبارزه می‌کنند، این منطقه در کانون بحران جغرافیایی بزرگ‌تری به نام خاورمیانه قرار گرفته است. از منظر جامعۀ بین‌المللی، برای برقراری ثبات در کل خاورمیانه حل مسئلۀ فلسطین و اسرائیل امری ضروری است.

امپراتوری عثمانی ابرقدرتی بود که بیش از پنج قرن بر بخش بزرگی از جنوب‌شرقی اروپا، غرب آسیا و شمال آفریقا فرمانروایی می‌کرد.

اروپاییان توقع داشتند یهودیان خود را با جوامع آن‌ها سازگار و میراث کهن خود را رها کنند. رهبران و متفکران یهودی هم آشکارا دربارۀ معنای یهودی بودن بحث می‌کردند و این‌که چطور می‌توانند در حالی که در جامعۀ اروپا مضمحل و ادغام می‌شوند سنت‌ها و اعتقاداتشان را به طور مؤثر حفظ کنند.

مسیحیان همواره یهودیان را در مرگ عیسی مسیح مقصر می‌دانستند. باور عمومی آن‌ها این بود که یهودیان مردمی حریص، طماع و دغلبازند، با بینی‌های عقابی، دندان‌های تیز و عبادات و مناسک عجیب‌وغریب. حکومت‌ها و مردم معمولی اغلب جنایات وحشتناکی را که رخ می‌داد به یهودیان نسبت می‌دادند.

مفهوم صهیون در این اعتقاد ریشه دارد که دیگران هیچ‌گاه جامعۀ یهودی را کاملاً نمی‌پذیرند و از این رو یهودیان به کشوری از آن خود نیاز دارند تا از خود و باورهای چهارهزارساله‌شان محافظت کنند.

یهودیت بر پایۀ میثاقی کهن است. یهودیان معتقدند خداوند به حضرت ابراهیم وعده داده که عهد خود را (اعطای سرزمین از نیل تا فرات) به نسل (ذریه) او بخشد. ده فرمان یا احکام الهی بر حضرت موسی نازل و به وسیلۀ او به یهودیان ابلاغ شد. پس از آن یهودیان کشوری ساختند به نام پادشاهی اسرائیل، که به سرزمین مقدس، اورشلیم، یا صهیون هم معروف است.

در سال ۱۸۸۲، یهودیان روسیه اولین مهاجرنشین صهیون را در فلسطین برپا کردند.

در سال ۱۸۹۶، هرتسل رساله‌ای سیاسی به نام دولت یهود منتشر کرد و در آن به موضوع تشکیل وطن یهودی پرداخت

با وجود این بی‌محلی‌ها و تحقیرها، رؤیای هرتسل با استقبال بخش بزرگی از یهودیان مواجه شد. تا سال ۱۹۰۰، بیست‌ویک مهاجرنشین صهیونیست با جمعیتی حدود ۵۰۰۰۰ نفر یهودی در فلسطین وجود داشت.

در ۲ نوامبر ۱۹۱۷ آرتور بالفور، وزیر خارجۀ بریتانیا، نامه‌ای نوشت که به بیانیۀ بالفور معروف شد، و در آن از قصد حکومت بریتانیا برای کمک به صهیونیست‌ها خبر داد. اما در این نامه به طور دقیق مشخص نشده بود چقدر زمین قرار است به یهودیان داده شود. چنین جزئیاتی برای بالفور اصلاً مهم نبود. او به‌شدت از اعراب بیزار بود، و از نظر او نیازهای یهودیان بر هر گونه ادعای اعراب بر آن سرزمین برتری داشت.

زمان عذرخواهی؟ در ۲ نوامبر ۲۰۱۸، صدویک سال پس از صدور بیانیۀ بالفور، فلسطینیان خواستار عذرخواهی دولت بریتانیا شدند. انجمن فلسطینیان بریتانیا اعلام کرد: «ارادۀ فلسطینیان متزلزل نخواهد شد و, نسل بعد از نسل، آن‌ها حقوقشان را از یاد نخواهند برد و نخواهند گذاشت حق مسلم آن‌ها بر سرزمینشان از دست برود.» فلسطینیان از بریتانیا خواستند برای قولی که به آن‌ها در گذشته داده بود ــ و به آن عمل نکرده بود ــ عذرخواهی کند.

ادارۀ این منطقه برای بریتانیایی‌ها دشوار بود، چرا که در آن‌جا مردمانی با ادیان مختلف زندگی می‌کردند که دیدگاه‌هایشان دربارۀ مالکیت این سرزمین با هم متفاوت بود.

در این زمان صهیونیست‌ها آژانس یهود را پایه‌گذاری کردند که امور مربوط به مهاجرت را با حکومت بریتانیایی آن‌جا هماهنگ می‌کرد.

یک یهودی جوان لهستانی به نام داوید بن‌گوریون رهبری هیستادروت، یکی از اتحادیه‌های کارگری، را که مسئول این کار بود بر عهده گرفت. بن‌گوریون و دیگر رهبران صهیونیست سعی کردند مقاومت اعراب را که مخالف حضور آن‌ها در کشورشان بودند نادیده بگیرند و به جای آن تلاششان را روی ایجاد زندگی جدید در این سرزمین متمرکز کنند که امیدوار بودند سرانجام کشور مشروعشان شود.

صهیونیست‌ها برای محافظت از خود در برابر فلسطینیان گروه شبه‌نظامی کوچکی به نام هاگانا سازماندهی کردند.

آن‌ها برای کسب مشروعیت فرهنگی موافقت بریتانیایی‌ها را جلب کردند تا زبان عبری زبان اداری فلسطین شود.

نیروهای شبه‌نظامی فلسطینی از سر درماندگی و ناامیدی به مهاجران یهودی حمله می‌کردند، که در مواردی به کشته شدن آن‌ها منجر می‌شد. یهودیان هم به مقابله‌به‌مثل دست زدند، و سال‌ها به قاچاق اسلحه به داخل خاک فلسطین پرداختند.

تا پایان جنگ در سال ۱۹۴۵، بنا به گزارش‌ها, نازی‌ها ۶ میلیون یهودی و ۶ تا ۸ میلیون غیریهودی را کشتند، واقعه‌ای که به هولوکاست معروف شد.

وقتی بریتانیایی‌ها از پذیرفتن یهودیانِ بیشتر در فلسطین سر باز زدند، داوید بن‌گوریون دستور حملۀ هاگانا را صادر کرد.

کمتر از یک سال بعد ایرگون، از انشعابات هاگانا، در هتل بیت‌المقدس که مقر نیروهای بریتانیایی بود بمب‌گذاری کرد. ایرگون می‌خواست با زهر چشم گرفتن از بریتانیایی‌ها خواسته‌های صهیونیست‌ها را برای افزایش ورود مهاجران به آن‌ها بقبولاند. در این انفجار ۹۱ نفر کشته شدند و ارادۀ بریتانیایی‌ها برای مقاومت در مقابل ورود یهودیان مهاجر تضعیف شد.