کتاب سیره تربیتی پیامبران؛ حضرت ادریس (ع)

ای ادریس! هرکه مرا شناخت، رستگار شد و هرکه نشناخت، ضایع و تباه گردید. شگفتا کسی که از من منحرف و روی‌گردان است، درحالی‌که هیچ لحظه از زندگی‌اش بدون من نبوده و چگونه بدون‌من می‌تواند باشد، وقتی من از رگ گردنِ هرکس به او نزدیک‌ترم!

قلب مادر را متوجه تو ساختم و مهر و محبتش را به تو اختصاص دادم تا با وجود آزار و اذیت تو، ملول و دل‌خسته نشود و برای بی‌تابی‌ها و بدرفتاری‌هایت، خسته و ملول نشود و به‌بهانۀ بسیاریِ درد و بیماری و نقص، از تو روی‌گردان و بیزار نشود و با وجود پلیدی و نجاست‌های پی‌درپی [که از تو دفع می‌شود]، تو را کثیف و آلوده و نجس نشمارد. گرسنگی می‌کشید تا تو را سیر کند و تشنه می‌ماند تا سیرابت کند. نمی‌خوابید تا تو را خواب کند و بر خود سخت می‌گرفت تا به تو استراحت و آسودگی دهد.

اما ضرربارترینِ شهوات، میل به خوردن است؛ زیرا خوردن باعث برانگیخته شدن سایر امیال همچون آشامیدن و آمیختن با همسر می‌شود. هرچیزی که مردم در دنیا به آن میل می‌کنند، برخاسته از شهوت خوردن است. این میل است که نفس را به‌سوی مهالک می‌کشاند و به پستی و رذالت می‌افکند.

ای نفس! هرکس در میدان جنگ با دشمن، سلاح را کنار بگذارد و تسلیم شود، به بند اسارت درمی‌آید و هرکس اسلحه به‌دست بگیرد و بجنگد و تسلیم نشود، کشته می‌شود. زمانی که نفس وارد دنیای مادی و جهان طبع می‌شود، ناچار باید یکی از این دو حال را برگزیند: یا اسارت یا کشته شدن. هرکس حبس و گرفتاری را انتخاب کند، به‌سوی عذاب طولانی می‌رود و هرکس مرگ را بر اسارت ترجیح دهد، با عزت می‌میرد و این مرگ در حقیقت برای او زندگی و حیات است و سبب رستگاری و رهایی از عذاب طولانی اسارت است.

منظور آنكه اگر كسى از روى واقع در امر هدایت متوسل به پروردگار خود گردد، البته او را اعانت و یارى خواهد نمود. در این حال استمداد از آیات قرآنیه كه موافق حال اوست، بسیار مؤثر و مفید واقع خواهد شد. قال الله تبارک‌وتعالى: أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ (تنها با یاد خدا دل‌ها آرام می‌شود). و نیز اورادى مانند: «یا فتّاح»، «یا دلیل المتحیّرین» و امثالها مؤّر خواهد بود. البته باید دقت داشت كه از ته دل و با حضور كافى و توجه انجام داد.

رسیدن انسان به مرتبه‌ای که همۀ اشیا را مستقیماً کلام الهی ببیند و مقصود آنها را بشناسد، آسایشی تمام و فایده‌ای بزرگ است.

زلت و لغزش عالِم، همچون شکستن کشتی است که غرق می‌شود و فرومی‌رود با او خلق بسیار.

موت مراتبی دارد. هر انقطاع و جدا شدنی که برای انسان ایجاد می‌شود، موت است

از فلک زیر آورد ابلیس را وز زمین بالا برد ادریس را

چه‌بسیار طلاهای ناخالص که باید در آتش بیفتند تا خالص شوند و چه‌بسیار چوب‌های کج که باید با آتش صاف شوند و چه‌بسیار گندم‌های طلایی که باید با غربال از خاشاک جدا شوند و چه‌بسیار نفوس زنگ‌گرفته در عالم طبیعت که ناچارند عذاب‌های گوناگونی ببینند تا پاک شوند!