کتاب انواع شخصیت براساس اینیاگرام

امکان دارد نابغه به این دلیل که در سطوح بالاتری به همه‌چیز می‌نگرد گهگاهی از واقعیت‌ها فاصله بگیرد درحالی‌که دیوانه واقعاً از واقعیت‌ها به دور است و چیزی جز توهم و خیال باطل ندارد که جانشین آن کند.

افراد نوع پنجم در بالاترین درجه از سلامتی توانمندی معجزه‌گونه‌ای برای نفوذ کردن در عمق واقعیت‌ها و درک گسترده آن دارند. آنها قادرند کلیت و تمامیت هر چیزی را مدنظر قرار دهند و نقش و نگارهایی را مشاهده کنند که برای دیگران چیزی جز ابهام به نظر نمی‌آید.

تفاوت عمده‌ای که افراد نوع پنجمی که در حد وسط سلامتی به سر می‌برند با افراد نوع پنجمی سالم دارند این است که آنها نگران‌اند که فاقد دانش کافی برای به دست آوردن جایگاه خود در جامعه هستند و ازاین‌رو معتقدند که باید بیشتر مطالعه کنند و بیشتر تمرین کنند و فنون بهتری را بیاموزند یا به آزمایش بگذارند و در زمینه موردنظرشان عمیق‌تر شوند و مصداق این طرز تفکرشان این است که "هرچه بیشتر بدانیم از نادانسته‌های خود بیشتر آگاه می‌شویم". آنها به دلایل گوناگونی نگران‌اند که نتوانند ایده‌ها و نظریات خود را جامه عمل بپوشانند و چون متقاعد شده‌اند که آمادگی لازم را برای اینکه وارد میدان عمل شوند ندارند بنابراین از این میدان عقب‌نشینی کرده و به ذهن و فکر خود که برحسب تجربه گمان می‌کنند قوی‌ترین و مطمئن‌ترین کیفیت آنها است مراجعه می‌کنند.

بسیاری از طبقه‌بندی‌های شخصیتی انجام شده توسط روان‌شناسان نشان‌دهنده انواع مستقل و جداگانه شخصیت نیستند بلکه درواقع معرف ویژگی‌های موجود در یکی دو تا از ترازهای سلامتی هستند.

خانم کارن هورنای روان‌تحلیلگر آلمانی (متولد ۱۸۸۵ و فوت شده در سال ۱۹۵۲ میلادی) بر اساس مشاهدات بالینی خود بر این باور است که برای انسان سه نوع "رفتار نوروتیک" (روان‌رنجوری) وجود دارد که عبارت‌اند از "حرکت در مسیر جدایی از مردم" (انزواطلبی) (شخصیت جدا) و "حرکت بر علیه مردم" (داشتن شخصیت پرخاشگر) و "حرکت به سوی مردم" (‌ شخصیت مطیع).