کتاب شاه جنگ ایرانیان (جنگ خشایارشاه با یونانیان)

پادشاه ایران گفت: سربازان شورش نمی‌کنند برای این‌که اهورامزدا، در دل ایرانی ترس به‌وجود نیاورده و ما از نژاد و ملتی هستیم که از هیچ چیز بیم نداریم.

آنچه امروز حکومت دموکراسی و تمدن ما را حفظ کرده این بود که مردم آزادی داشتند که همه‌وقت حتی در موقع جنگ نظریهٔ خود را بگویند و رأی خویش را آشکار کنند و ما هرگز به‌وسیلهٔ عوام‌فریبی یا ترور جلوی بیان آرای مردم را نگرفته‌ایم و امروز هم که خطر نابودی یونان را تهدید می‌کند مردم باید آزاد باشند که هر چه به نظرشان می‌رسد بگویند و هرگونه که میل دارند رأی بدهند.

سربازان ایرانی زن‌های خود را هم آورده بودند؛ زیرا ایرانیان بدون زن نمی‌توانند زندگی نمایند و حتی در میدان جنگ می‌باید زن داشته باشند.

آنچه از یک مرده باقی می‌ماند نام اوست نه قبر وی که به‌زودی بر اثر تصرفات باران و برف و آفتاب از بین خواهد رفت.

او را می‌نگریستم، می‌دیدم که گاهی پلک‌های چشم را برهم می‌زند؛ و به خود می‌گفتم اگر تمام مجسمه‌سازان اروپا جمع شوند، نخواهند توانست زیبایی آن چشم‌ها و مژگان و پلک‌برهم‌زدن را مجسم نمایند.

مردم باید آزاد باشند که هر چه به نظرشان می‌رسد بگویند و هرگونه که میل دارند رأی بدهند.

در بهترین مزارع گندم ممکن است که گیاه تلخ‌دانه پیدا شود و بعد از کوبیدن خرمن با دانه‌های گندم مخلوط گردد و در هر ملت نیز ممکن است کسانی پیدا شوند که حکم تلخ‌دانه را در یک پیمانه از گندم دارند؛ ولی وجود این‌گونه افراد از ارزش آن ملت نمی‌کاهد؛

خشایارشاه امر کرد که سر از پیکر تمام مهندسین فنیقی و مصری که آن دو پل را ساخته بودند جدا نمایند و آن‌گاه به جلادانی که سر از پیکر مهندسین جدا کرده بودند گفت که آب بُغاز داردانل را شلاق بزنند و در حالی‌که جلادان تازیانه بر آب می‌زدند، یکی از افسران ایرانی کنار دریا ایستاده، با صدای بلند این کلمات را خطاب به دریا از طرف خشایارشاه بر زبان می‌آورد: «ای آب شور و تلخ دریا، تو چون طغیان کردی مستوجب مجازات هستی و به‌همین جهت شلاق می‌خوری؛ ولی چه بخواهی چه نخواهی پادشاه ایران با قشون خود از روی تو خواهد گذشت و وارد سرزمین یونان خواهد شد.»

لیکن یکی از اصول جنگ این است که هرگز نباید دشمن را ناتوان پنداشت و انسان در جنگ باید طوری پیش‌بینی و اقدام کند که گویی خصم از او قوی‌تر می‌باشد.

چون تا انسان از این جهان نرود نمی‌تواند یک مورخ بی‌غرض باشد و وقایع را بدون حب و بغض بنویسد. تا روزی‌که انسان زنده است، ولو مانند من که امروز نیروی حرکت ندارم و از توان افتاده باشد، باز دارای حبّ و بغض است. دیگران هم که بعداز ما می‌آیند نمی‌توانند وقایع مربوط به ما را بدون حب و بغض بنویسند زیرا آن‌ها هم انسان هستند و احساسات دارند