مارینا آبراموویچ
بیوگرافی مارینا آبرامویچ
مارینا آبرامویچ، هنرمند مفهومی و اجراگر صرب، در ۳۰ نوامبر ۱۹۴۶ در بلگراد، صربستانِ یوگسلاوی سابق به دنیا آمد. آثار او کاوشی است در مرزهای بدن، رابطهی میان اجراگر و تماشاگر و ظرفیتهای ذهن و ارادهی انسان. آبرامویچ در بیش از چهار دهه فعالیت هنری، خود را مادرِ بزرگ هنر اجرا مینامد. او با مشارکتدادن تماشاگر در روند اجرا و تمرکز بر مواجهه با درد، خون و محدودیتهای جسمانی، نگرشی نو به هویت هنرمند و مرز میان هنر و زندگی ارائه کرده است. او در سال ۲۰۰۷، بنیاد غیرانتفاعی مؤسسهی مارینا آبرامویچ را برای گسترش و آموزش هنر اجرا بنیان گذاشت.
مارینا در خانوادهای از طبقهی متوسط دولتی، که خود او آن را بورژوای سرخ توصیف کرده، بزرگ شد. پدر و مادرش هر دو از مبارزان پارتیزان یوگسلاو در جنگ جهانی دوم بودند و پس از جنگ در دولت تازهتأسیس یوگسلاوی سِمتهای دولتی گرفتند.
مارینا تا ششسالگی نزد پدربزرگ و مادربزرگش زندگی کرد. مادربزرگش زنی عمیقاً مذهبی بود و دوران کودکی مارینا در فضایی آمیخته به آیینهای مذهبی و زیارت کلیسا سپری شد. پس از تولد برادرش در ششسالگی، به خانهی والدین بازگشت و شروع به یادگیری پیانو، زبان فرانسه و انگلیسی کرد. هرچند در آن دوران در هنر آموزش رسمی ندید، از کودکی به نقاشی و بیان تصویری علاقه داشت.
زندگی در خانهی والدین و تحت نظارت سختگیرانهی مادرش برای او دشوار بود. آبرامویچ بعدها در مصاحبهای گفته بود که مادرش کنترل کامل و نظامیگونهای بر او و برادرش داشته و حتی تا ۲۹سالگی اجازه نداشته پس از ساعت ۱۰ شب بیرون از خانه بماند. بسیاری از اجراهای اولیهی او در یوگسلاوی پیش از ساعت ۱۰ شب انجام میشد، چون باید بهموقع به خانه بازمیگشت. این شرایط سخت در شکلگیری جسارتش نقشی تعیینکننده داشت. روابط میان والدینش نیز پرتنش بود. آبرامویچ در مصاحبهای در سال ۲۰۱۳ گفته بود که ازدواج آندو بهشدت بد بود.
مارینا از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰ در آکادمی هنرهای زیبا در بلگراد تحصیل کرد و سپس در سال ۱۹۷۲ تحصیلات تکمیلی خود را در رشتهی هنرهای تجسمی در آکادمی هنرهای زیبای زاگرب به پایان رساند. پس از بازگشت به صربستان، از سال ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۵ در آکادمی هنرهای زیبای نووی ساد به تدریس پرداخت و همزمان نخستین اجراهای انفرادی خود را آغاز کرد. در دههی ۱۹۹۰، مارینا بهعنوان استاد مهمان در آکادمی هنرهای زیبای پاریس و دانشگاه هنرهای برلین تدریس کرد. او همچنین از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ در مدرسهی عالی هنرهای زیبا در هامبورگ و از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۴ بهعنوان استاد هنر اجرا در مدرسهی عالی هنرهای زیبا در براونشوایگ فعالیت کرد.
آبرامویچ بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین چهرههای هنر معاصر شناخته میشود؛ هنرمندی که با جسارت، بدن خود را به صحنهی پژوهش دربارهی رنج، حضور و معنای واقعی ارتباط انسانی بدل کرده است. او در طول دوران حرفهای خود اجراهایی را طراحی کرد که هرگز عملی نشدند. یکی از آنها با عنوان «با من بیا تا بشوییم» در سال ۱۹۶۹ برای گالری دوم املادینه بلگراد پیشنهاد شد. در این اجرا، قرار بود فضای گالری به رختشویی تبدیل شود، دیوارها پر از سینک باشد و تماشاگران پس از ورود، لباسهای خود را درآورده و به آبرامویچ بدهند تا او آنها را بشوید، خشک کند و اتو بزند، سپس لباسها را بازگرداند تا افراد دوباره بپوشند و از گالری خارج شوند. این طرح از سوی گالری رد شد.
آبراموویچ در کنار اجراهای زنده، کارگردانی بخشهایی از فیلمهای هنری را نیز بر عهده داشت. او در سال ۲۰۰۶ بخشی از فیلم مجموعهای Destricted را با عنوان Balkan Erotic Epic کارگردانی کرد و در سال ۲۰۰۸ بخش دیگری به نام Dangerous Games را در پروژهی Stories on Human Rights ساخت. همچنین در فیلم کوتاه پنجدقیقهای Cut the World از گروه Antony and the Johnsons بازی کرد.
او در سال ۲۰۰۷ مؤسسهی مارینا آبرامویچ (MAI) را بنیان گذاشت؛ مرکزی برای هنر اجرا با تمرکز بر آثار بلندمدت و متد اختصاصی او با عنوان روش آبرامویچ. این مؤسسه در ابتدا قرار بود در ساختمانی تاریخی در شهر هادسن نیویورک مستقر شود که در سال ۱۹۳۳ ساخته شده بود، اما پروژه بهدلیل هزینهی سنگین در سال ۲۰۱۷ لغو شد. امروزه این مؤسسه بهصورت سیار فعالیت میکند و در کشورهای مختلفی مانند برزیل، یونان و ترکیه با هنرمندان و نهادهای فرهنگی همکاری میکند.
آبرامویچ در طول سالها با هنرمندان و چهرههای سرشناسی همکاری داشته است. او در جوانی در یکی از اجراهای هرمان نیچ، از پیشگامان کنشگری وین، شرکت کرد. همچنین دوستی نزدیکی با جیمز فرانکو دارد و در پروژههایی با او همکاری کرده است. در سال ۲۰۱۳ نیز با لیدی گاگا برای آلبوم Artpop همکاری کرد و هر دو در برنامهای با عنوان ArtRave آثار مشترک خود را به نمایش گذاشتند.
او در سال ۲۰۲۵ از اعتراضهای ضدفساد در صربستان حمایت کرد. آبرامویچ در زندگی شخصیاش تصمیم گرفته فرزند نداشته باشد. به گفتهی مجسمهساز نیکولا پاشیچ، او علاقهای مادامالعمر به عرفان و معنویت نیز دارد.
مارینا آبرامویچ در طول دوران کاری خود جوایز و افتخارات بسیاری دریافت کرده است؛ از جمله جایزهی Ars Viva در سال ۱۹۸۲، شیر طلایی دوسالانهی ونیز در سال ۱۹۹۷، جایزهی هنری نیدرزاکسن در سال ۲۰۰۲، جایزهی نیویورک برای رقص و اجرا (The Bessies) در همان سال، جایزهی منتقدان بینالمللی هنر در سال ۲۰۰۳، نشان افتخار اتریش برای علم و هنر در سال ۲۰۰۸، دکترای افتخاری هنر از دانشگاه پلیموث در سال ۲۰۰۹، عضویت افتخاری در آکادمی سلطنتی هنر بریتانیا در سال ۲۰۱۱، جایزهی رهبری فرهنگی از فدراسیون هنرهای آمریکا در همان سال، دکترای افتخاری از مؤسسهی هنرهای کوبا در سال ۲۰۱۲، جایزهی برادران کاریچ در رشتهی هنر و فرهنگ، نشان افسر و سپس نشان فرمانده در هنر و ادبیات فرانسه در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۲۲، مدال طلای شایستگی از جمهوری صربستان و جایزهی شاهدخت آستوریاس در بخش هنر در سال ۲۰۲۱، جایزهی زونینگ دانمارک در سال ۲۰۲۳ و در نهایت جایزهی پرمیوم ایمپریاله در سال ۲۰۲۵.
