الکسی ناوالنی

الکسی ناوالنی (۴ ژوئن ۱۹۷۶ ـ ۱۶ فوریه‌ی ۲۰۲۴) از چهره‌های برجسته‌ی مخالف پوتین در روسیه، فعال مبارزه با فساد و زندانی سیاسی بود. او در سال ۲۰۱۱، بنیاد مبارزه با فساد را تأسیس کرد و به‌خاطر فعالیت‌هایش در حوزه‌ی حقوق بشر، از سوی عفو بین‌الملل به‌عنوان زندانی عقیدتی شناخته شد و جایزه‌ی ساخاروف را نیز دریافت کرد.

ناوالنی در روستای بوتین در نزدیکی مسکو به دنیا آمد. مادرش اهل مسکو و پدرش اصالتاً اوکراینی بود. او خود را دارای هویتی مشترک از هر دو ملیت می‌دانست. دوران کودکی‌اش را تا حدودی در کنار خانواده‌ی پدری‌اش گذراند و به زبان اوکراینی نیز تسلط پیدا کرد.

او در سال ۱۹۹۸ در رشته‌ی حقوق از دانشگاه دوستی ملل روسیه فارغ‌التحصیل شد و سپس در حوزه‌ی امور مالی و بازارهای سرمایه تحصیل کرد. در سال ۲۰۱۰ نیز با معرفی افرادی چون گری کاسپاروف، موفق شد در دانشگاه ییل علوم سیاسی و روابط بین‌الملل بخواند.

ناوالنی از اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ به‌عنوان وکیل شرکتی فعالیت داشت و در سال ۲۰۰۹ به عضویت کانون وکلای کیروف درآمد. پس از انتقال به مسکو، به کانون وکلای این شهر پیوست، اما در سال ۲۰۱۳ و پس از قطعی‌شدن حکم یکی از پرونده‌هایش، از حرفه‌ی وکالت محروم شد.

ناوالنی از طریق شبکه‌های اجتماعی به‌ همراه تیمش، گزارش‌ها و ویدیوهایی درباره‌ی فساد در ساختار قدرت روسیه منتشر می‌کرد، تجمع‌های سیاسی را سازمان می‌داد و کمپین‌های خود را پیش می‌برد. او در سال ۲۰۱۱ حزب حاکم روسیه را حزب دزدها و کلاهبرداران نامید؛ عبارتی که بعدها بسیار فراگیر شد. تحقیقات او و بنیادش بارها مقام‌های بلندپایه و اطرافیانشان را به فساد متهم می‌کرد.

او در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ در دو پرونده‌ی جداگانه به اتهام اختلاس به حبس تعلیقی محکوم شد؛ پرونده‌هایی که بسیاری آن‌ها را دارای انگیزه‌های سیاسی و با هدف جلوگیری از حضور او در انتخابات می‌دانستند. ناوالنی در انتخابات شهرداری مسکو در سال ۲۰۱۳ شرکت کرد و با کسب ۲۷.۲ درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفت، اما از نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۸ منع شد.

در اوت ۲۰۲۰، با مسمومیت شدید بستری شد و سپس برای درمان به برلین منتقل شد. او پس از بهبودی، ولادیمیر پوتین را مسئول این اقدام دانست و تحقیقات بعدی نیز به دخالت مأمورانی از سرویس امنیت فدرال روسیه اشاره داشت. در ژانویه‌ی ۲۰۲۱، پس از بازگشت به روسیه، بلافاصله بازداشت شد که این موضوع به اعتراض‌های گسترده‌ای در سراسر کشور انجامید.

مدتی بعد، حکم تعلیقی او به بیش از دو سال و نیم زندان تبدیل شد و سازمان‌هایش نیز افراطی اعلام شدند و منحل شدند. در سال ۲۰۲۲، در دادگاهی که از سوی عفو بین‌الملل نمایشی توصیف شد، به نُه سال دیگر زندان محکوم شد. پس از رد درخواست تجدیدنظر، به زندانی با تدابیر امنیتی شدید منتقل شد و در سال ۲۰۲۳ نیز حکم دیگری به مدت ۱۹ سال زندان به اتهام افراط‌گرایی دریافت کرد.

در دسامبر ۲۰۲۳، نزدیک به سه هفته از محل نگهداری‌اش بی‌خبر بودند تا اینکه مشخص شد به یک مستعمره‌ی کیفری در ناحیه‌ی قطب شمال منتقل شده است. سرانجام در سال ۲۰۲۴، مقام‌های زندان روسیه اعلام کردند که او درگذشته است.