الکساندر سرگییویچ گریبایدوف
بیوگرافی الکساندر سرگییویچ گریبایدوف
«آلکساندر سرگییویچ گریبایدوف» دیپلمات، نمایشنامهنویس، شاعر و آهنگساز روس بود. اثر ماندگار او نمایشنامهٔ کمدی منظوم «فغان از عقل» (۱۸۲۳) است که بهعنوان یکی از شاهکارهای طنز اجتماعی روسیه شناخته میشود. او در مقام سفیر روسیه در ایران دورهٔ قاجار فعالیت داشت و نقش مهمی در انعقاد عهدنامهٔ ترکمانچای (۱۸۲۸) ایفا کرد؛ معاهدهای که موجب واگذاری بخشهای وسیعی از قفقاز به روسیه شد.
«گریبایدوف» در مسکو زاده شد. درمورد تاریخ دقیق تولد او میان سالهای ۱۷۹۰ و ۱۷۹۵ اختلاف است. مادرش برای آیندهٔ او بسیار تلاش کرد و بهترین آموزشها را برایش فراهم ساخت. او در دانشگاه مسکو در رشتهٔ زبانشناسی تحصیل کرد. «گریبایدوف» به بسیاری از زبانهای اروپایی (فرانسه، انگلیسی، آلمانی، ایتالیایی، یونانی و لاتین) و نیز زبانهای شرقی (عربی، فارسی و ترکی) تسلط داشت. «پوشکین» او را یکی از باهوشترین مردان روسیهٔ زمان خود میدانست.
او در سال ۱۸۱۲ تحصیل را رها کرد و به ارتش پیوست. پس از مدتی خدمت در واحد سوارهنظام، در سال ۱۸۱۶ استعفا داد و سال بعد وارد دستگاه اداری شد. در سال ۱۸۱۸ بهعنوان دبیر سفارت روسیه در ایران منصوب شد و سپس به گرجستان منتقل شد. او افزون بر سیاست و ادبیات، در موسیقی نیز توانمند بود؛ پیانو، ارگ و فلوت مینواخت و چند والس نیز از او به جا مانده است.
از نخستین نوشتههای او نمایشنامهٔ «زوجهای جوان» (۱۸۱۶) بود که از اثری فرانسوی اقتباس شده بود. بااینحال، نامش تنها با کمدی «فغان از عقل» جاودانه شد؛ اثری انتقادی دربارهٔ اشرافیت مسکو و تضاد میان نسل سنتگرا و نسل جوانِ اصلاحطلب.
«گریبایدوف» در سال ۱۸۲۹ در تهران، هنگام حملهٔ خشمگین مردم به سفارت روسیه، به همراه تمام کارکنانش کشته شد.
اکنون در مسکو و ایروان برای او مجسمهای بر پا شده است.
