احمد اقتداری
بیوگرافی احمد اقتداری
احمد اقتداری، مشهور به پدر مطالعات خلیج فارس، ۳ خرداد ۱۳۰۴ در استان فارس دیده به جهان گشود. او مسیر علمی و حرفهای خود را از مکتبخانههای سنتی آغاز کرد و مدال شاگرد اولی تمام ایالت فارس را در دوران ابتدایی به دست آورد. این نویسنده و پژوهشگر ایرانی که دانشآموختهی دانشسرای مقدماتی شیراز و بعدها وکیل پایه یک دادگستری و دبیر دبیرستانهای تهران بود، زندگی ۹۴سالهی خود را وقف شناخت دقیق و صیانت از هویت تاریخی ایران کرد؛ مردی که بهگفتهی محمدرضا شفیعی کدکنی، قلب خلیج فارس بود و با تألیف بیش از ۴۰ کتاب ارزشمند و ۲۰۰ مقالهی علمیْ پیوندی ناگسستنی با این پهنهی آبی ایجاد کرد. امروزه هیچ پژوهشگری برای مطالعهی جزایر و کرانههای دریای پارس و عمان از مطالعهی آثار احمد اقتداری بینیاز نیست.
احمد اقتداری که توسط جلال آلاحمد بهدلیل بررسیهای میدانی گسترده و شناساندن ابنیهی باستانی به «گورنگار» ملقب شده بود، با عشقی وطنپرستانه تمامی شهرها و روستاهای ایران را زیر پا گذاشت تا لهجهها، فرهنگها و آثار تاریخی را مستند کند و در طول ۴۰ سال وکالت و ۳۰ سال معلمی، همزمان به تربیت نونهالان و احقاق حقوق جامعه همت گماشت. او در آثار ماندگارش همچون کتاب «خلیج فارس از دیرباز تاکنون» (نخستین چاپ در سال ۱۳۴۵) با استناد به کتیبههای هخامنشی ازجمله کتیبهی داریوش بزرگ در تنگه سوئز، بر نام اصیل «دریایی که از پارس آید» تأکید ورزید و با گردآوری اسناد تاریخی متقن، در مجامع بینالمللی سدی محکم در برابر تحریفکنندگان اسامی خلیج فارس بنا کرد.
دامنهی تتبعات احمد اقتداری بسیار گسترده بوده و از تصحیح دیوان شاعران و ترجمهی آثار تحقیقی غیرایرانی تا پژوهشهای عمیق در زمینهی لهجهشناسی، مردمشناسی و تاریخ جنبشهای دینی و سیاسی منطقه نظیر قیام زنگیان و قرمطیان را در بر گرفته است. آثاری همچون «بندرعباس و خلیج فارس»، «صید مروارید در خلیج فارس»، «آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج فارس و دریای عمان» و «آیین دریانوردی کهن در اقیانوس هند و خلیج فارس» تنها بخشی از کارنامهی نویسندگی اوست که با هدف آگاهیبخشی به جوانان برای حفظ و آبادانی این مرزوبوم نگاشته شده است. او که حتی با وجود امکان معافیت، عازم خدمت سربازی در دانشکدهی افسری شده بود، همواره تأکید داشت که خلیج فارس شایان دلبستگی است.
میراث علمی احمد اقتداری که از شگفتیهای دریای پارس در متون کهن تا جغرافیای اقتصادی امروز را شامل میشود، همچون مشعلی راهنمای نسلهای آینده در حفظ این میراث ملی خواهد بود. گفتنی است که جایزهی علمی و پژوهشی احمد اقتداری که با هدف تجلیل از مطالعات تخصصی در حوزهی خلیج فارس و جنوب ایران بنیان نهاده شد، بهصورت دوسالانه برگزار شده است. احمد اقتداری، به پاس خدمات ارزنده، مدرک دکترای افتخاری در رشتهی تاریخ را از دانشگاه تهران دریافت کرد.
