ریچارد هکمن

ریچارد هکمن (J. Richard Hackman) در ۱۴ ژوئن ۱۹۴۰ به دنیا آمد و در ۸ ژانویه‌ی ۲۰۱۳ درگذشت. او یکی از برجسته‌ترین روان‌شناسان اجتماعی و سازمانی و استاد ممتاز کانرز راب در دانشگاه هاروارد بوده است. هکمن نقش مهمی در توسعه‌ی نظریه‌های مربوط به تیم‌ها، طراحی کار و اثربخشی سازمان‌ها ایفا کرده است. در دوران کودکی با طبیعت و ورزش‌های بیرون از خانه، به‌ویژه ماهی‌گیری در کوهستان‌های بیگ‌هورن، پیوندی عمیق داشت که تا پایان عمر همراهش بود. در سال ۱۹۶۲ مدرک کارشناسی ریاضی را از کالج مک‌موری دریافت کرد؛ سپس تحصیلات خود را در روان‌شناسی اجتماعی ادامه داد و در سال ۱۹۶۶ مدرک دکترای خود را از دانشگاه ایلینوی گرفت. مسیر علمی این نویسنده‌ی آمریکایی که از ریاضیات به روان‌شناسی گذشت، بعدها در سبک پژوهشی او نمایان شد؛ جایی که مدل‌سازی دقیق، توجه به سنجش و طراحی سیستم‌ها و شرایط مؤثر بر رفتار انسان از ویژگی‌های اصلی آثار او بود. او تا سال ۱۹۸۶ در دانشگاه ییل به تدریس پرداخت و سپس به دانشگاه هاروارد منتقل شد. بخش اعظم فعالیت‌های پژوهشی و مشاوره‌ای او در زمینه‌ی طراحی سازمان، تیم‌ها و رهبری گروه‌های خودگردان در همین دانشگاه ادامه یافت. هکمن پژوهش‌های گسترده‌ای در حوزه‌های مختلف روان‌شناسی اجتماعی و سازمانی انجام داد؛ ازجمله پویایی‌های تیم، عملکرد گروه‌ها، تأثیرات اجتماعی بر رفتار فردی و طراحی سازمان‌ها و تیم‌های خودگردان.

یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای ریچارد هکمن نشان‌دادن این نکته بود که موفقیت یا شکست تیم‌ها تنها به ویژگی‌های فردی اعضا بستگی ندارد؛ بلکه نتیجه‌ی طراحی درست تیم، تعریف شفاف نقش‌ها، مرزبندی مناسب، جهت‌گیری مشترک، حمایت سازمانی و هدایت و مربی‌گری به‌موقع است. او همچنین در زمینه‌ی طراحی شغل و مدل ویژگی‌های شغلی (Job Characteristics Theory) تأثیرگذار بود و ابزارهایی مانند Job Diagnostic Survey را برای ارزیابی پتانسیل انگیزشی شغل‌ها توسعه داد. ریچارد هکمن علاوه‌بر فعالیت‌های دانشگاهی به سازمان‌های مختلف مشاوره می‌داد و از این طریق پژوهش‌های خود را با مسائل واقعی مدیریت و سازمان‌ها پیوند می‌زد. او عضو هیئت‌تحریریه‌ی چندین نشریه‌ی تخصصی بود و جوایز متعددی هم دریافت کرد. این نویسنده در سال ۱۹۹۸ به‌عنوان همکار هیولت در مرکز مطالعات پیشرفته‌ی علوم رفتاری دانشگاه استنفورد فعالیت کرد و در هیئت مشورتی علم اطلاعات و همچنین هیئت‌امنای ارکستر اتاقی اورفئوس عضویت داشت. او علاوه‌بر مقالات متعدد، کتاب‌های تألیفی و ویراستاری بسیاری در حوزه‌ی روان‌شناسی اجتماعی و سازمانی منتشر کرد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به کتاب تیم ایدئال (Leading Teams: setting the stage for great performances) اشاره کرد. آثار ریچارد هکمن به بررسی عمیق چگونگی عملکرد تیم‌ها، اثرات رهبری و طراحی کار بر عملکرد گروه‌ها پرداخته و مرجع معتبر در حوزه‌ی علوم رفتاری و مدیریت سازمانی محسوب شده است.

ریچارد هکمن جایزه‌ی مشارکت علمی برجسته را از بخش ۱۴ انجمن روان‌شناسی آمریکا دریافت کرد. جایزه‌ی روان‌شناس گروهی سال از بخش پویایی گروهی (Group Dynamics) همین انجمن جایزه‌ی دیگر این نویسنده بود. او از آکادمی مدیریت نیز جوایز متعددی دریافت کرد؛ ازجمله جایزه‌ی پژوهشگر برجسته، جایزه‌ی دستاورد یک عمر در رفتار سازمانی، جایزه‌ی کتاب تری و جایزه‌ی استاد برجسته. این نویسنده که در دانشگاه‌های ییل و هاروارد، رئیس ۳۸ رساله‌ی دکتری بود، جوایز متعددی در حوزه‌ی تدریس دریافت کرد؛ ازجمله جایزه‌ی برتری در راهنمایی دکترای اورِوِرت مندلسون از شورای تحصیلات تکمیلی هاروارد به‌پاس راهنمایی دانشجویان دکتری. جایزه‌ی استعدادهای خلاق آمریکا (AIR) در حوزه‌ی سنجش رفتار فردی و گروهی، جایزه‌ی کمک علمی برجسته از بخش روان‌شناسی سازمانی و صنعتی انجمن روان‌شناسی آمریکا و دو جایزه‌ی پژوهشگر و مدرس برجسته از آکادمی مدیریت از جوایز ریچارد هکمن بوده است.