دانلود و خرید کتاب صوتی جای پای فرهاد

کتاب صوتی جای پای فرهاد نوشته‌ی فرهاد خضری روایتی طولانی، صمیمی و پرجزئیات از زندگی تاج‌گوهر خداداد کوچکی و فرزند شهیدش فرهاد خادم است که نشر روایت فتح آن را منتشر کرده است. این کتاب صوتی با گویندگی خود تاج‌گوهر خداداد کوچکی و فرهاد خضری ضبط شده و همین هم‌صدایی نویسنده و راویِ اصلی خاطرات، به آن کتاب حال‌وهوایی نزدیک به یک گفت‌وگوی زنده و خانوادگی داده است. در این کتاب صوتی شنونده وارد جهان کودکی و نوجوانی تاج‌گوهر در کرمان می‌شود؛ دنیایی پر از نداری، اما سرشار از عزت‌نفس، کار، همدلی و ایمان. از تنور نان و نان شیرمال‌های مادر، تا حیاط‌های پر از درخت و بازی‌های ساده‌ی بچه‌ها، از حمام‌های لگنی وسط حیاط تا آتشکده‌ی قدیمی شهر، همه‌چیز با جزئیات فراوان و لحن خودمانی راوی بازگو شده است. سپس مسیر زندگی او از کرمان تا تهران، از مدرسه و رؤیای معلم‌شدن تا ازدواج با شاپور، مادرشدن، بزرگ‌کردن فرهاد و بعدتر مواجهه با جنگ و شهادت فرزند، گام‌به‌گام دنبال می‌شود. جای پای فرهاد کتاب صوتی‌ای است که در آن خاطرات شخصی، فرهنگ زرتشتی، مناسک مذهبی، روابط خانوادگی، فقر و تلاش برای ساختن زندگی بهتر در کنار هم قرار گرفته‌اند و شنونده را با زیست‌جهانی کمتر دیده‌شده در دل تاریخ معاصر ایران روبه‌رو می‌کنند.

درباره کتاب جای پای فرهاد

کتاب صوتی جای پای فرهاد از همان ابتدا با روایت کودکی تاج‌گوهر خداداد کوچکی در کرمان آغاز می‌شود و شنونده را به دل یک خانه‌ی شلوغ زرتشتی می‌برد؛ خانه‌ای با هفت بچه، مادری نان‌پز، پدری که خیلی زود از دنیا رفته و برادرانی که هرکدام گوشه‌ای از بار زندگی را به دوش می‌کشند. در کتاب جای پای فرهاد، فصل‌ها به‌صورت بخش‌های پی‌درپی و بلند تنظیم شده‌اند؛ از «پدر زود مرد» و تصویر خانه‌ی کرمانی و بازی‌های کودکی، تا بخش‌هایی که به پوشش زنان، حمام‌رفتن، آتشکده، روابط همسایه‌ها و باغ‌های پر از میوه می‌پردازد. سپس کتاب به تدریج وارد دوره‌ی نوجوانی و جوانی راوی می‌شود؛ مهاجرت به تهران، مدرسه‌ی انوشیروان دادگر، سخت‌گیری‌های مدیر، کشف بستنی یخی، علاقه‌ی شدید به درس و ادبیات، و اولین تجربه‌های جدی او در صحنه‌ی نمایش مدرسه. در ادامه‌ی کتاب جای پای فرهاد، شنونده با ماجرای خواستگاری و ازدواج تاج‌گوهر و شاپور، مراسم گواه‌گیران در آتشکده، آداب و رسوم زرتشتی‌ها، سفره‌ی سبز، کشتی و سدره، و جزئیات بله‌برون و نامزدی روبه‌رو می‌شود. بعد نوبت به تولد فرهاد در سال ۱۳۳۶ می‌رسد؛ پسری که از همان کودکی باهوش، کنجکاو و درس‌خوان است و رابطه‌ای عاطفی و عمیق با مادرش دارد. کتاب در فصل‌های بعدی به بحران‌های مالی خانواده، ورشکستگی، اسباب‌کشی از طبقه‌ی بالا به پایین، شروع خیاطی و کار بیرون از خانه توسط راوی، و سپس ورود شاپور به کار نانوایی صنعتی برادرزن می‌پردازد. در لابه‌لای این روایت، شنونده با نذرهای مادر برای سلامتی فرهاد، سفرهای مکرر به مشهد، نگاه او به امام رضا و امام حسین در کنار اشو زرتشت، و در نهایت با رنج سنگین از دست‌دادن فرزند و دوره‌ی قهر و آشتی دوباره‌ی او با ایمان روبه‌رو می‌شود. هر بخش کتاب، تکه‌ای از این زندگی پر فرازونشیب را با زبان روزمره و مثال‌های ملموس پیش چشم شنونده می‌گذارد.

خلاصه داستان جای پای فرهاد

در این کتاب صوتی، محور اصلی روایت، زندگی تاج‌گوهر خداداد کوچکی است؛ زنی زرتشتی که از کودکی در کرمان با فقر، بی‌پدری و کار سخت بزرگ شده اما در عین حال در فضایی سرشار از محبت، صداقت و ایمان رشد کرده است. او در بخش‌های نخست، خانه‌ی کرمانی را توصیف می‌کند: حیاط چهارطرف‌ساختمان، تنور نان، نان شیرمال‌های عید، باغچه‌های کوچک پر از سبزی و صیفی، درخت‌های سیب و انار و توت، و بازی‌های ساده‌ای مثل قایم‌موشک، لی‌لی و «چاریو». در همین فضاست که مادرش، زنی بی‌سواد اما عمیقاً دیندار، به او و خواهر و برادرهایش یاد می‌دهد نداری را «آبرو» ندانند، از دروغ بترسند و بیش از حق خود چیزی نخواهند. در بخش‌های بعدی، راوی از پوشش زنان زرتشتی، چهارقد، پیراهن دورچین و شلوارهای بلند، و تعصب جامعه‌ی زرتشتی بر حجاب و وقار زن حرف می‌زند. سپس به نوجوانی خود می‌رسد؛ مدرسه، نمایش «بچه‌ی یتیم»، کشف استعدادش در شعرخوانی روی صحنه، و زخمی‌شدن غرورش وقتی یکی از همکلاسی‌های مرفه، به‌جای هدیه، لباس کهنه‌ی خودش را برای او کادو می‌آورد. این تجربه‌ها، همراه با حمام‌رفتن‌های لگنی در حیاط، رفت‌وآمد به آتشکده، دزدیدن خرما و آجیل مشکل‌گشا از پای شمع‌ها، و بازی در باغ‌های همسایه، تصویر روشنی از زیست روزمره‌ی یک دختر زرتشتی در شهر کرمان می‌سازد. با مهاجرت خانواده به تهران، جهان تازه‌ای پیش روی او باز می‌شود: دبیرستان انوشیروان دادگر، هم‌کلاسی‌بودن با دختر رزم‌آرا، سخت‌گیری‌های بانوخانم مدیر، کشف بستنی یخی، و در عین حال احساس غربت و تفاوت در میان دختران شیک‌پوش تهرانی. او در همین سال‌ها عاشق کتاب و ادبیات می‌شود، رمان می‌خرد، اوستا و شعر پروین اعتصامی می‌خواند و با کمک برادرش خدایار، انشا نوشتن را یاد می‌گیرد. در همین دوره است که در خانه‌ی جدیدشان در خیابان کاخ، کم‌کم نگاه‌ها و زمزمه‌ها درباره‌ی پسر صاحبخانه، شاپور، شروع می‌شود و ماجرای خواستگاری و بله‌برون شکل می‌گیرد. کتاب سپس وارد جزئیات مراسم گواه‌گیران، سفره‌ی سبز، اوستا، کشتی و سدره، و آداب زرتشتی‌ها در ازدواج می‌شود. بعد از ازدواج، راوی با وجود مخالفت اولیه، با پافشاری بر حق تحصیل، کلاس یازدهم و دوازدهم را در دبیرستان شبانه ادامه می‌دهد؛ حتی در حالی‌که باردار است و با شکم سنگین سر جلسه‌ی امتحان می‌نشیند. تولد فرهاد در خرداد ۱۳۳۶ نقطه‌ی عطف دیگری است: پسری که از همان کودکی کنجکاو است، وسایل را باز می‌کند تا طرز کارشان را بفهمد، در مدرسه شاگرد ممتاز می‌شود و مدیر مدرسه برای تشویقش مدادتراش آهنی دسته‌دار به او هدیه می‌دهد. در میانه‌ی این شادی‌ها، بحران مالی بزرگی سر می‌رسد: شرکت شاپور ورشکست می‌شود، خانواده مجبور می‌شود طبقه‌ی بالا را اجاره بدهد و خودش به طبقه‌ی پایین برود، طلاها فروخته می‌شود و راوی برای کمک به زندگی، خیاطی و بافتنی را به‌صورت جدی شروع می‌کند. هم‌زمان، او نذرهای مختلفی برای سلامتی فرهاد می‌بندد؛ از نذر شربت در ظهر عاشورا تا پارچه‌های سبزی که هر سال برای امام رضا می‌خرد و روی ضریح می‌اندازد. ماجرای بیماری شدید فرهاد در شب عاشورا، دویدن مادر در میان دسته‌های عزاداری، پیدا کردن پزشک جوان همسایه، تزریق آمپول با سرنگ زنگ‌زده و بازگشت معجزه‌آسای هوشیاری فرهاد، یکی از پرتنش‌ترین و احساسی‌ترین بخش‌های کتاب است. در فصل‌های پایانی، راوی از سفرهای مکرر به مشهد، علاقه‌اش به امام رضا و امام حسین در کنار اشو زرتشت، و بعدتر از دست‌دادن فرهاد و دوره‌ی طولانی قهر با خدا و مقدسات می‌گوید؛ دوره‌ای که در آن حتی نذرهایش را کنار می‌گذارد، از رفتن به حرم خودداری می‌کند و تا مرز خودکشی پیش می‌رود، اما در نهایت با یاد فرهاد و با کمک خانواده و جامعه‌ی زرتشتی، آرام‌آرام به ایمان و زندگی برمی‌گردد. کتاب در مجموع، تصویری چندلایه از مادری است که در تمام مراحل زندگی، از کودکی در کرمان تا مادرِ شهیدشدن در تهران، بر سه چیز پای می‌فشارد: راستی، عزت‌نفس و عشق بی‌قیدوشرط به فرزند.

چرا باید کتاب جای پای فرهاد را بشنویم؟

شنیدن این کتاب صوتی چند ویژگی برجسته دارد که آن را از بسیاری خاطرات معمول خانوادگی جدا می‌کند. نخست این‌که راوی اصلی، تاج‌گوهر خداداد کوچکی، خود گوینده‌ی بخش عمده‌ای از کتاب است؛ بنابراین شنونده نه‌فقط داستان، که لحن، مکث‌ها، خنده‌ها و بغض‌های او را هم می‌شنود و با تجربه‌ی زیسته‌ی یک مادر زرتشتی از نزدیک روبه‌رو می‌شود. این نزدیکی، به‌ویژه در بخش‌هایی مثل ماجرای نارگیل دوزاری، تنبیه برای دروغ، بیماری شب عاشورا یا قهر یک‌ساله با خدا، شنونده را درگیر جزئیات عاطفی و اخلاقی زندگی او می‌کند. دوم این‌که کتاب جای پای فرهاد تصویری کم‌تر روایت‌شده از جامعه‌ی زرتشتی ایران ارائه کرده است؛ از پوشش و آداب روزمره تا مراسم مذهبی مثل صدره‌پوشی، گواه‌گیران، سفره‌ی سبز، نذرها و رابطه‌ی زرتشتی‌ها با امامان شیعه. شنونده در خلال خاطرات، با نوعی همزیستی دینی آشنا می‌شود که در آن اشو زرتشت، امام حسین و امام رضا هم‌زمان در ذهن و زبان یک زن زرتشتی حضور دارند. سوم این‌که این کتاب صوتی، تاریخ معاصر را از زاویه‌ی زندگی روزمره نشان داده است: از روزهای رفت‌وآمد مصدق و شاه و شورش‌های خیابانی، تا انقلاب ۱۳۵۷ و بعدتر جنگ و شهادت فرزند. همه‌ی این رویدادها نه از منظر سیاست، بلکه از چشم یک دختر، همسر و مادر روایت شده‌اند؛ کسی که دغدغه‌اش نان، درس، آبرو، تربیت فرزند و حفظ ایمان است. چهارم این‌که در دل روایت، یک خط پررنگ تربیتی و اخلاقی دیده می‌شود: حساسیت شدید نسبت به دروغ و «پول حرام»، تأکید بر قناعت و عزت‌نفس، تشویق به درس‌خواندن و استقلال، و در عین حال نشان‌دادن هزینه‌هایی که برای این انتخاب‌ها پرداخت شده است؛ از کتک‌نخوردن اما شرم‌کشیدن در ماجرای نارگیل، تا ادامه‌ی تحصیل با شکم سنگین و در اوج فقر. شنونده با این کتاب صوتی، نه‌تنها با سرگذشت یک مادر و یک شهید آشنا می‌شود، بلکه با نوعی شیوه‌ی زیستن روبه‌رو می‌شود که در آن راستی، کار و محبت سه ستون اصلی‌اند. در نهایت، جای پای فرهاد برای کسانی که به روایت‌های طولانی و جزئی‌نگر علاقه دارند، تجربه‌ای شنیداری است که می‌تواند ساعت‌ها همراهشان باشد؛ روایتی که از حیاط گِلی کرمان شروع می‌شود، از کوچه‌ی کاخ تهران می‌گذرد و در اتاقی پر از کتاب‌های فرهاد، رد پای پسری را دنبال می‌کند که حضورش در تمام خاطرات مادرش زنده مانده است.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به خاطرات خانوادگی و روایت‌های مادری علاقه‌مندند، به شنیدن تجربه‌های زیسته‌ی جامعه‌ی زرتشتی کنجکاو هستند، یا می‌خواهند از زاویه‌ی زندگی روزمره با بخشی از تاریخ معاصر ایران آشنا شوند. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که با داغ فرزند، مهاجرت درون‌کشوری، فقر آبرومندانه، یا کشمکش میان ایمان و رنج دست‌وپنجه نرم کرده‌اند و دوست دارند صدای زنی را بشنوند که این مسیرها را تا انتها رفته است. برای پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های مطالعات زنان، ادیان، تاریخ اجتماعی و فرهنگ عامه نیز این کتاب صوتی می‌تواند منبعی شنیداری و پرجزئیات باشد.