کتاب صوتی مرد خانه

کتاب صوتی مرد خانه، نوشته کیم کلمن فوت، ترجمه ناهید رسولی و با گویندگی علی رضایی آدریانی و گروهی از صداپیشگان، از سوی نشر ترانه پدرام منتشر شده است. این داستان درباره‌ی جب کل‌من، رفتگر بازنشسته‌ی سیاه‌پوستی است که پس از مرگ مادرش با خاطرات تلخ گذشته، روابط پرتنش خانوادگی و پرسش‌هایی درباره‌ی هویت و معنای مردبودن در جامعه‌ای نژادپرست روبه‌رو می‌شود. او که سال‌ها اشیای دورریختنی را جمع کرده است، از خلال آن‌ها با گذشته‌ی خود و فقدان‌های زندگی‌اش مواجه می‌شود. خاطرات پدری خشونت‌طلب، مهاجرت خانواده از جنوب به شمال آمریکا و رابطه‌ی عاطفی با عمویی که پناهگاه او بوده است، از محورهای اصلی داستان هستند.

درباره کتاب صوتی مرد خانه

کتاب صوتی مرد خانه داستان مردی به نام جب کل‌من را روایت می‌کند که پس از مرگ مادرش درمی‌یابد خانه‌ی قدیمی خانواده و شهری که سال‌ها در آن زندگی کرده، دیگر احساس تعلق گذشته را در او برنمی‌انگیزند. کیم کلمن فوت داستان را از زاویه‌ی دید نزدیک به ذهن جب پیش می‌برد و از یک اتفاق ظاهراً ساده برای گشودن دریچه‌ای به گذشته‌ی او استفاده می‌کند. ورنا، خواهر بزرگ‌تر جب، از او می‌خواهد حیاط خانه‌ی مادرشان را از وسایل انباشته‌شده خالی کند. جب سال‌ها اشیای دورریختنی را نگه داشته است؛ وسایلی که برای دیگران ارزشی ندارند، اما برای او یادآور آدم‌ها، خاطرات و بخش‌هایی از زندگی‌اند که نمی‌تواند به‌سادگی از آن‌ها دل بکند. سرانجام، او با کمک دوستانش این وسایل را در گودالی در جنگل دفن می‌کند؛ کاری که در نظرش به کنارگذاشتن بخشی از گذشته و هویت خودش شباهت دارد.

با پیشرفت داستان، گذشته‌ی جب و روابط پیچیده‌ی او با اعضای خانواده‌اش آشکار می‌شود. او در کودکی زیر سایه‌ی پدری خشن زندگی کرده و از مادری تأثیر پذیرفته که هم پناهگاهش بوده و هم در شکل‌گیری محدودیت‌های زندگی‌اش نقش داشته است. خواهرانش، ورنا، رزین و آلما، هرکدام به شیوه‌ی خود با گذشته‌ی مشترکشان روبه‌رو می‌شوند و عمویش ابی برای جب یادآور نوعی حمایت و امنیت مردانه است که در رابطه با پدرش تجربه نکرده بود. روایت میان زمان حال و خاطرات گذشته رفت‌وآمد می‌کند و از طریق تجربه‌های شخصی جب، تصویری از خانواده‌ای سیاه‌پوست ارائه می‌دهد که در طول سه نسل با تبعیض نژادی، خشونت، مهاجرت و دشواری‌های زندگی طبقه‌ی کارگر دست‌وپنجه نرم کرده‌اند.

در بخش مهمی از داستان، سفر به جنوب آمریکا به محور روایت تبدیل می‌شود. ورنا می‌خواهد همراه خواهران و برادرش به مناطقی بازگردد که خانواده در گذشته در آن‌ها زندگی کرده‌اند. او قصد دارد قبر پدربزرگ و مادربزرگشان را پیدا کند و برای آن‌ها سنگ قبر بگذارد. جب نیز در ظاهر با این سفر همراهی می‌کند، اما انگیزه‌ی شخصی خودش را دارد: او می‌خواهد عمو ابی را پیدا کند؛ همان مردی که زمانی در برابر خشونت پدرش از او دفاع کرد و پس از مرگ پدر، با دادن دستمالی آبی‌رنگ به او گفت که حالا مرد خانه است.

کتاب صوتی مرد خانه در ادامه مسیر جب را در آزادراه آی ۹۵ و ایالت‌های جنوبی دنبال می‌کند. او در این سفر با نشانه‌های آشکار و پنهان نژادپرستی روبه‌رو می‌شود و سرانجام به کمبلتون در فلوریدا می‌رسد؛ جایی که درمی‌یابد عمو ابی هنوز زنده است و با زنی به نام دورین زندگی می‌کند. دیدار دوباره با عمو برخلاف تصور جب پیش می‌رود. ابی سالخورده و آسیب‌پذیر شده و حافظه‌اش دیگر مانند گذشته کار نمی‌کند؛ گاهی جب را با پدرش اشتباه می‌گیرد و گاهی در تشخیص روابط خانوادگی سردرگم می‌شود. بااین‌حال، دیدار آن‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا جب با بخشی از گذشته‌اش روبه‌رو شود که سال‌ها در ذهنش زنده مانده است.

جب در گفت‌وگو با دورین درمی‌یابد که عمو ابی مدت‌هاست درباره‌ی خانواده‌ی خود در شمال حرفی نزده و خاطرات تلخی را پشت سر گذاشته است. او سرانجام تصمیم می‌گیرد به خانه بازگردد و با این احتمال کنار بیاید که حتی اگر در گذشته مسیر زندگی‌اش تغییر می‌کرد، شاید نتیجه تفاوت چندانی نداشت. پیش از رفتن، عمو دستمال آبی دیگری به او می‌دهد و با گفتن اینکه همه‌چیز درست می‌شود، نشانه‌ای از پیوند قدیمی‌شان را زنده می‌کند.

پایان داستان جب را در مسیر بازگشت و در میان خاطراتی رهاشده و پرسش‌هایی بی‌پاسخ قرار می‌دهد. او با دو دستمال آبی‌رنگ به گذشته‌ی خود فکر می‌کند و می‌کوشد نسبتش را با خانواده، فرزندان و خانه‌ای که باید به آن بازگردد، دوباره بفهمد. ساختار چندلایه‌ی روایت باعث می‌شود هر بخش، گوشه‌ای از زندگی جب و تاریخ خانوادگی او را روشن کند، اما سرنوشت شخصیت‌ها را به نتیجه‌ای قطعی و ساده فرو نکاهد.

خلاصه کتاب صوتی مرد خانه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

داستان با تماس تلفنی ورنا آغاز می‌شود؛ او از جب می‌خواهد حیاط خانه‌ی قدیمی مادرشان را از وسایلی که سال‌ها در آن انباشته شده‌اند، پاک کند. جب عادت دارد اشیایی را جمع کند که دیگران دور می‌اندازند؛ از صندلی‌های شکسته و قابلمه‌های فرورفته گرفته تا قطعات خودرو، بطری‌ها و قوطی‌های خالی. او این وسایل را بی‌ارزش نمی‌داند، زیرا هرکدام برایش یادآور زندگی آدم‌هایی هستند که به حاشیه رانده شده‌اند. مادرش نیز زمانی این مجموعه را به آثار هنری یک موزه تشبیه کرده بود، اما ورنا آن را مایه‌ی شرمندگی خانواده می‌داند و تهدید می‌کند که همه‌چیز را دور خواهد ریخت. جب که نمی‌خواهد خواهرش این اشیا را از بین ببرد، از دوستانش کمک می‌گیرد و آن‌ها را در گودالی در جنگل دفن می‌کند. این اتفاق او را با احساس فقدان دیگری روبه‌رو می‌سازد؛ گویی بخشی از گذشته‌اش را نیز همراه آن وسایل به خاک سپرده است.

پس از مرگ مادر، خانه برای جب معنای پیشین خود را از دست داده و رابطه‌اش با خواهرانش همچنان زیر بار اختلاف‌های قدیمی قرار دارد. ورنا در یکی از دیدارهایشان از سفر به جنوب حرف می‌زند. او می‌خواهد همراه جب، رزین و آلما به آلاباما و فلوریدا برود، محل زندگی نیاکانشان را پیدا کند و برای پدربزرگ و مادربزرگشان سنگ قبر بگذارد. احتمال دیدار با عمو ابی نیز بخشی از این برنامه است. جب در ظاهر علاقه‌ی چندانی نشان نمی‌دهد، اما در ذهنش بارها به عمویش بازمی‌گردد؛ مردی که زمانی از او در برابر خشونت پدر دفاع کرده بود. پس از مرگ پدر نیز ابی دستمالی آبی‌رنگ به او داد و گفت که از آن پس او مرد خانه است. جب این دستمال را همراه با چند یادگاری دیگر، از جمله دندان شیری، پیپ مادر و سکه‌های پدربزرگ، در صندوق نسوز خود نگه داشته است.

جب سرانجام بدون آنکه خانواده را از تصمیم واقعی‌اش باخبر کند، به‌تنهایی راهی جنوب می‌شود. او به دیگران گفته است که قصد ماهیگیری دارد، اما مسیرش به‌سوی آلاباما و فلوریداست. در طول سفر از کنار خاک سرخ، مزارع پنبه و پرچم‌های کنفدراسیون می‌گذرد و با فضاهایی روبه‌رو می‌شود که نشان می‌دهند تعصب نژادی هنوز در زندگی روزمره حضور دارد. سرانجام در کمبلتون فلوریدا، با پرس‌وجو در اداره‌ی پست درمی‌یابد که عمو ابی زنده است و با دورین زندگی می‌کند.

جب در خانه‌ی کوچک زردرنگ عمو با استقبال گرم دورین روبه‌رو می‌شود، اما وضعیت ابی با تصویری که از او در ذهن دارد تفاوت زیادی دارد. عمو پیر و شکننده شده و حافظه‌اش آسیب دیده است؛ گاهی جب را با پدرش اشتباه می‌گیرد و در تشخیص اعضای خانواده سردرگم می‌شود. جب در حیاط خانه، کنار عمو و دورین عکس می‌گیرد. در این عکس، تصویر آدلایت، مادربزرگش، نیز حضور دارد و گذشته‌ی خانوادگی را به دیدار امروز پیوند می‌زند.

دورین برای جب توضیح می‌دهد که ابی سال‌هاست از خانواده‌ی شمالی خود حرفی نزده و تنها اشاره کرده است که مرگ و اندوه زیادی را پشت سر گذاشته. او از جب می‌خواهد بیشتر بماند، اما جب تصمیم می‌گیرد راه بازگشت را در پیش بگیرد. در دلش این احتمال را می‌پذیرد که اگر عمو سال‌ها پیش او را با خود به فلوریدا می‌برد، شاید زندگی‌اش چندان متفاوت نمی‌شد. بااین‌حال، درست پیش از رفتن، ابی دستمال آبی دیگری به او می‌دهد و می‌گوید همه‌چیز درست می‌شود؛ لحظه‌ای کوتاه که نشان می‌دهد پیوند عاطفی آن‌ها هنوز در اعماق حافظه‌ی عمو باقی مانده است.

جب در راه بازگشت دو دستمال آبی را همراه دارد و از کنار تابلوی شهری می‌گذرد که نامش با محل تولدی که ورنا همیشه برای او ذکر کرده، ارتباط دارد. او توقف می‌کند تا از تابلو عکس بگیرد، اما فلاش دوربین کار نمی‌کند و تصویر در تاریکی می‌افتد. این اتفاق با وضعیت جب و خانواده‌اش تناسب دارد: گذشته‌ای که بخش‌هایی از آن روشن است، اما قسمت‌های دیگرش در خاطرات ناقص، روایت‌های متناقض و مدارک ازدست‌رفته پنهان مانده است. جب میان نگه‌داشتن دستمال‌ها به‌عنوان یادگار و رهاکردنشان در جاده مردد می‌ماند. در نهایت، ذهنش به خانواده، فرزندان و خانه‌ای بازمی‌گردد که باید بار دیگر با آن‌ها روبه‌رو شود.

چرا باید کتاب صوتی مرد خانه را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب صوتی مرد خانه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب صوتی تجربه‌ی سه نسل از یک خانواده‌ی سیاه‌پوست را در بستر تبعیض نژادی و دشواری‌های زندگی روزمره روایت می‌کند.
• داستان با پرداختن به سوگ، خشونت خانوادگی و رابطه‌ی والدین و فرزندان، تصویری پیچیده و باورپذیر از روابط انسانی ارائه می‌دهد.
• سفر جب به جنوب آمریکا فرصتی برای دنبال‌کردن خاطرات خانوادگی و بررسی معنای خانه، هویت و تعلق فراهم می‌کند.
• اجرای چند گوینده و صداپیشه به تمایز شخصیت‌ها و دوره‌های زمانی کمک می‌کند و شنیدن گفت‌وگوها و خاطرات را ملموس‌تر می‌سازد.

شنیدن کتاب صوتی مرد خانه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی مرد خانه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های شخصیت‌محور درباره‌ی سوگ، خانواده و رابطه‌ی والدین و فرزندان از این روایت لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند تجربه‌ی نژادپرستی و زندگی طبقه‌ی کارگر در آمریکا را از زاویه‌ی زندگی شخصیت‌های عادی بشناسند، با این داستان همراه می‌شوند.
• دوستداران روایت‌های چندنسلی و سفرهای جاده‌ای در ادبیات، از دنبال‌کردن مسیر جب و خاطرات خانوادگی او بهره می‌برند.
• کسانی که به نقش اشیا، یادگاری‌ها و خاطرات در شکل‌گیری هویت فردی علاقه دارند، در این کتاب صوتی موضوعات تأمل‌برانگیزی پیدا می‌کنند.