ادبیات گوتیک در اواسط قرن هجدهم در اروپا پدید آمد. این ادبیات داستانی که آمیزهای از تخیل، ترس، رازآلودگی و روانشناسی است، ریشه در تحولات عصر روشنگری دارد و پناهگاهی برای تخیل، ترسها و کشف ناپیداهای روح بوده است. این گونهی ادبی با ترکیب گذشته و حال، وحشت و زیبایی، وهم و واقعیت خیلی زود راهش را به فرهنگ عامه باز کرد. در این یادداشت از بلاگ طاقچه، با زمینهی تاریخی نام گوتیک، ریشههای پیدایش ادبیات گوتیک و ویژگیهای آن آشنا میشوید. در پایان، چند رمان در این سنت ادبی معرفی میشوند.
ادبیات گوتیک چیست؟
«گوتیک» در سیر تحول تاریخی و فرهنگی چند بار دچار دگرگونی معنایی شده و خود این دگرگونی نیز جزئی از ماجرای جذاب ادبیات گوتیک است. واژهی گوتیک در اصل برگرفته از نام اقوام گُت است. گتها قبایلی ژرمنی بودند که در سدههای سوم تا ششم میلادی در تحولات نظامی و اجتماعی اروپا نقش مهمی ایفا کردند که مهمترین آن، مشارکت در فروپاشی امپراتوری روم غربی بود. این «بربرها» پس از چندین سده قدرت بلامنازع روم، در دورهی پادشاه آلاریک توانستند رم را تصرف و افسانهی شکستناپذیری این امپراتوری را در هم شکنند و بخشی از قلمرو آن را تکهتکه کنند. اما این قوم چه ارتباطی با نام «گوتیک» دارد؟
اصطلاح «گوتیک» یک سبک معماری اروپایی است که از قرن دوازدهم تا پانزدهم در ساخت کلیساهای جامع و صومعهها به کار میرفت. مهمترین ویژگی این سبک، طاقهای نوکتیز، پشتبندیهای معلق، پنجرههای بزرگ و تزئینات پرتکلف و پیچیده و نقشونگارهای مذهبی است؛ برخلاف طاقهای نیمدایرهای «رومیهای فرهیخته». در دورهی رنسانس هنرمندان و روشنفکران ایتالیایی این نام را از سر تحقیر بر این سبک معماری گذاشتند؛ چون این معماری با سبک کلاسیک …
