در دنیای رسانه و کتاب، اصطلاح زرد بار معنایی خاص دارد. مفهومی که از مطبوعات قرن نوزدهم آمریکا شکل گرفت و بعدها به کتاب، فیلم و دیگر محصولات فرهنگی سرایت کرد. زرد بودن در اشاره به کتاب به معنی سطحی، عوامفریب و بیاعتبار، نمادی از تحریکپذیری، جذابیت ظاهری و در عین حال عمق نداشتن است. در این یادداشت از وبلاگ طاقچه، ضمن تعریف کتاب زرد و ویژگیهای آن، بررسی میکنیم که آیا «اثر مرکب» کتاب زرد است یا نه.
کتاب زرد چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
اصطلاح کتاب زرد از زبان انگلیسی وارد زبان فارسی شد. در انگلیسی علاوه بر این عنوان (Yellow Books) که مربوط به محتوای سطحی و عامهپسند است، واژگان دیگری چون شبهعلمی (Pseudoscience) به کار میرود و اشاره به کتابهایی دارد که علمی به نظر میرسند اما برخلاف این مدعا مطالبشان سادهسازی شده و حتی گمراهکننده هستند و با زبان علمی و آمار غلط، مخاطب را فریب میدهد؛ درحالیکه از نظر روششناسی و اصول علمی معتبر نیستند؛ مثلاً طالعبینی، هیپنوتیزمدرمانی و انرژیدرمانی. یک اصطلاح دیگر با نام علم عامهپسند (Popular Science) هم وجود دارد و به کتابها و مجلههایی اطلاق میشود که مفاهیم پیچیدهی علمی را با استفاده از زبان ساده، مثالها، تشبیههای قابل درک به شیوهی سرگرمکننده به مخاطبان عام ارائه میدهد. کتابهایی که در این قالبها نوشته میشوند عنوان کلی زرد دارند یا در مرز زرد بودن هستند. اما اصطلاح زرد از کجا آمده است؟
واژهی زرد مستقیماً از مفهوم روزنامهنگاری زرد (Yellow Journalism) در زبان انگلیسی وارد فرهنگ واژگان شد. این اصطلاح در اواخر قرن نوزدهم در آمریکا بسیار رایج بود و برای توصیف رسانههایی به کار میرفت که دنبال جنجال بودند و با تیترهای اغراقآمیز …
