کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی

کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی (اقدامات و تحولات) نوشته حبیب اله رضائی میرقاید، فاصله‌ی میان تعهدات اقلیمی دولت‌ها و اجرای این تعهدات را بررسی می‌کند. موضوع این کتاب فقط حفاظت از طبیعت نیست؛ امنیت غذایی، دسترسی به آب، مهاجرت و حقوق نسل‌های آینده نیز در بحث جای دارند. نویسنده از اصول حقوق محیط‌زیست به‌سوی معاهدات و ظرفیت دادخواهی اقلیمی حرکت کرده است تا محدودیت‌های پاسخ حقوقی به بحران اقلیم را نشان دهد. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی

کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی نوشته حبیب اله رضائی میرقاید، مسئله‌ی اقلیم را در پیوند با مسئولیت دولت‌ها، حقوق انسان‌ها و همکاری بین‌المللی بررسی کرده است. پرسش محوری این است که قواعد حقوقی چگونه می‌توانند فعالیت‌های آسیب‌زا را محدود کنند و دولت‌ها را در برابر پیامدهای تصمیم‌هایشان پاسخ‌گو نگه دارند. نویسنده میان وجود یک سند بین‌المللی و توان واقعی اجرای مفاد آن تفاوت می‌گذارد. اعلامیه‌های استکهلم و ریو در این بحث، زمینه‌ی شناخت اصولی مانند پیشگیری از آسیب فرامرزی، احتیاط و مسئولیت‌های مشترک اما متمایز هستند. این اصول نشان می‌دهند که حفاظت از محیط‌زیست هم به حاکمیت کشورها مربوط است و هم به محدودیت‌های اعمال این حاکمیت. بحث توسعه نیز در همین چارچوب قرار دارد؛ کشورها سهم یکسانی در تخریب محیط‌زیست ندارند و امکانات مالی و فنی آنان نیز برابر نیست. متن علاوه‌بر تعهدات دولت‌ها، جایگاه مشارکت عمومی، دسترسی به اطلاعات و امکان مراجعه به مراجع قضایی را توضیح می‌دهد.
کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی چهار فصل دارد. فصل نخست به مبانی نظری و حقوقی اختصاص یافته است. فصل دوم با عنوان پیامدهای حقوقی، انسانی و امنیتی تغییرات اقلیمی، موضوعاتی مانند تهدید منابع آب و غذا، جابه‌جایی جمعیت و آسیب‌پذیری جوامع را دنبال می‌کند. فصل سوم، نظام حقوقی و اسناد بین‌المللی مرتبط با تغییرات اقلیمی را بررسی کرده است؛ کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد، پروتکل کیوتو و توافق پاریس محورهای این فصل‌اند. فصل چهارم، نهادهای بین‌المللی، آرای قضایی و شکاف تعهدات را کنار یکدیگر قرار می‌دهد. شیوه‌ی ارائه‌ی مطالب بر تعریف مفاهیم، توضیح اصول و بررسی اسناد و نمونه‌های قضایی استوار است. یکی از بحث‌های قابل‌توجه، تفاوت میان تعهدات الزام‌آور و تعهدات نرم است. نویسنده همچنین نشان می‌دهد که مسئله‌ی اقلیم را نمی‌توان فقط در روابط میان دولت‌ها خلاصه کرد؛ شرایط زندگی گروه‌های آسیب‌پذیر و امکان حمایت حقوقی از آنان نیز بخشی از موضوع است.

خلاصه کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی

کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی، پاسخ حقوقی به بحران اقلیم را از سه مسیر دنبال می‌کند: اصول حفاظت از محیط‌زیست، تعهدات معاهده‌ای و دادخواهی. ایده‌ی اصلی این است که پذیرش اهداف مشترک، بدون نظارت و پاسخ‌گویی مؤثر، لزوماً به کاهش آسیب‌ها منجر نمی‌شود. نویسنده ضمن بررسی سازوکارهای اسناد اقلیمی، ضعف ضمانت اجرا و دشواری مسئولیت‌پذیری دولت‌ها را مطرح کرده است. بحث مهاجرت اقلیمی نیز شکافی دیگر را نشان می‌دهد: افرادی که تحت‌تأثیر تخریب محیط‌زیست جابه‌جا می‌شوند، الزاماً در تعریف حقوقی پناهنده جای نمی‌گیرند. متن، جابه‌جایی را حاصل تعامل عوامل محیطی، اقتصادی، اجتماعی و حکمرانی می‌داند. پیام این بررسی، ضرورت پیوند میان حفاظت از محیط‌زیست و حمایت از حقوق انسانی است.

چرا باید کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• تفاوت تعهدات الزام‌آور و تعهدات نرم در اسناد اقلیمی روشن می‌شود.
• بحث مسئولیت‌های مشترک اما متمایز، مبنای حقوقی تفاوت وظایف کشورها را توضیح می‌دهد.
• بررسی دادخواهی اقلیمی، ظرفیت محاکم برای پاسخ‌گوکردن دولت‌ها را نشان می‌دهد.
• موضوع مهاجرت اقلیمی، محدودیت حمایت‌های حقوقی موجود را آشکار می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب حقوق بین الملل و تغییرات اقلیمی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق بین‌الملل که به مسائل محیط‌زیستی علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که پیوند اقلیم و حقوق بشر را بررسی می‌کنند.
• فعالان محیط‌زیست که خواهان شناخت مبانی حقوقی مطالبات اقلیمی هستند.