کتاب سرای محله

کتاب سرای محله (کلید توسعه پایدار در راستای شهر هوشمند) نوشته فروغ اسکندری نسب و حسین کرمی، رابطه‌ی زندگی محله‌ای با مدیریت شهری و توسعه پایدار را بررسی می‌کند. پرسش اصلی این کتاب، جایگاه مردم در ساختن شهری است که هوشمندی‌اش فقط به فناوری و زیرساخت محدود نباشد. نویسندگان، سرای محله را نهادی اجتماعی و فرهنگی معرفی کرده‌اند که می‌تواند فاصله‌ی میان شهروندان و مدیران شهری را کاهش دهد. انتشارات آفرینه این کتاب را منتشر کرده است. مباحث از مفهوم محله و زیست شهری آغاز می‌شوند و به مشارکت شهروندی و پایداری می‌رسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سرای محله

کتاب سرای محله نوشته فروغ اسکندری نسب و حسین کرمی، محله را فراتر از محدوده‌ای روی نقشه در نظر می‌گیرد؛ محله در این بحث، محل شکل‌گیری روابط همسایگی، احساس تعلق و مسئولیت اجتماعی است. نویسندگان از این مبنا به مسئله‌ی اداره‌ی شهر نزدیک می‌شوند: برنامه‌های شهری چگونه می‌توانند نیازها و ظرفیت‌های ساکنان را در تصمیم‌گیری‌ها دخالت دهند؟ مباحث این کتاب در حوزه‌ی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری قرار دارند و پیوند میان سازمان‌دهی فضا، خدمات عمومی و روابط انسانی را دنبال می‌کنند. بخش‌های آغازین، مفاهیمی مانند سکونتگاه شهری، اجتماع محله‌ای، محدوده‌ی شهر و برنامه‌ریزی را توضیح داده‌اند. موضوع فضای سبز و رابطه‌ی انسان با محیط نیز نشان می‌دهد که کیفیت زندگی فقط به ساختمان‌ها و شبکه‌های ارتباطی وابسته نیست. دسترسی به فضاهای عمومی و امکان تعامل اجتماعی نیز در این کیفیت سهم دارند. نویسندگان همچنین از فاصله‌گرفتن مردم از محیط زندگی و واگذارشدن مسئولیت خدمات محلی به مدیریت شهری سخن گفته‌اند؛ مسئله‌ای که ضرورت بازاندیشی در نقش نهادهای محلی را پیش می‌کشد.
کتاب سرای محله چهار فصل دارد. فصل نخست، محله، شهر و زیست شهری، زمینه‌ی مفهومی بحث را فراهم می‌کند. فصل دوم، چالش‌های شهر معاصر و مسیر دستیابی به پایداری شهری، موضوعاتی مانند مسائل زیست‌محیطی، مدیریت توسعه‌ی محلی و مؤلفه‌های طراحی شهری را در بر می‌گیرد. فصل سوم، شهر محله و برنامه‌ریزی شهری، بحث را به توسعه‌ی محله‌محور، شهر کارآفرین، شهر خلاق و پیامدهای نبود مشارکت مردمی می‌رساند. ساختار مدیریت محلات، سازمان‌های مردم‌نهاد، فعالیت‌های سرای محله و انواع مشارکت نیز در همین فصل جای گرفته‌اند. فصل چهارم، سرای محله؛ پیشران توسعه پایدار در مسیر شهر هوشمند، ارتباط این نهاد را با سرمایه‌ی اجتماعی، تعاملات محلی و ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست‌محیطی پایداری بررسی می‌کند. مسیر مباحث، توجه را از اداره‌ی صرفاً کالبدی شهر به نقش شهروندان در حکمرانی می‌برد. سرای محله در این چارچوب، هم فضایی برای فعالیت‌های جمعی است و هم واسطه‌ای میان نیازهای روزمره‌ی ساکنان و نهادهای تصمیم‌گیر. بحث شهر هوشمند نیز در امتداد همین نگاه انسان‌محور مطرح می‌شود.

خلاصه کتاب سرای محله

نویسندگان در کتاب سرای محله، توسعه‌ی شهری را فرایندی وابسته به حضور مردم و توان نهادهای محلی می‌دانند. گسترش شهرها، پیچیده‌شدن نیازها و سست‌شدن پیوندهای همسایگی، اداره‌ی متمرکز شهر را با دشواری روبه‌رو می‌کند. ایده‌ی اصلی، آغاز برنامه‌ریزی از مقیاس محله و فراهم‌کردن امکان مشارکت ساکنان در امور مشترک است. سرای محله می‌تواند بستری برای فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و ورزشی باشد و ارتباط شهروندان با مدیریت شهری را تقویت کند. مباحث همچنین نشان می‌دهند که پایداری به حفاظت از محیط زیست محدود نیست؛ احساس تعلق، عدالت شهری، کیفیت سکونت و ظرفیت‌های اقتصادی محلی نیز اهمیت دارند. شهر هوشمند در این چارچوب، بدون مشارکت اجتماعی و توجه به زندگی انسانی معنای کاملی پیدا نمی‌کند.

چرا باید کتاب سرای محله را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سرای محله را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب، مفاهیم محله، اجتماع محلی و مدیریت شهری را کنار یکدیگر توضیح می‌دهد.
• خواننده با ساختار مدیریت محلات و جایگاه سازمان‌های مردم‌نهاد آشنا می‌شود.
• مباحث، ارتباط مشارکت شهروندان با احساس تعلق و کیفیت سکونت را روشن می‌کنند.
• بحث شهر هوشمند، نقش روابط اجتماعی را فراتر از زیرساخت‌های فناوری مطرح می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سرای محله به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان شهرسازی و جغرافیا که به توسعه‌ی محله‌محور علاقه دارند.
• مدیران شهری که دغدغه‌ی مشارکت ساکنان را دارند.
• فعالان اجتماعی و دست‌اندرکاران سراهای محله که به تقویت ارتباطات محلی فکر می‌کنند.