کتاب از قدیم گفتن که... (جلد اول)

کتاب از قدیم گفتن که بر پایه کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی جلد اول، نوشته‌ی زهرا شریفی و نرگس شریفی، مجموعه‌ای تصویری از ضرب‌المثل‌های فارسی و توضیح معنای آن‌هاست. نویسندگان که تصویرگری این کتاب را نیز بر عهده داشته‌اند، عبارت‌های آشنا را به موضوع‌هایی مانند همکاری، مسئولیت‌پذیری، فروتنی و شناخت رفتار دیگران پیوند داده‌اند. نکته‌ی اصلی این مجموعه، فاصله‌ی میان معنای ظاهری یک مثل و مقصودی است که در گفت‌وگو از بیان آن داریم. نشر سنجاق این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از قدیم گفتن که... (جلد اول)

کتاب از قدیم گفتن که بر پایه کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی جلد اول مجموعه‌ای برای آشنایی کودکان با مفهوم ضرب‌المثل‌های فارسی است. زهرا شریفی و نرگس شریفی نویسندگی و تصویرگری این کتاب را بر عهده داشته‌اند و هر مثل را همراه با توضیحی کوتاه آورده‌اند. عنوان کتاب، پیوند محتوای مجموعه با کتاب‌های فارسی دوره‌ی ابتدایی را مشخص می‌کند. متن کتاب از مدخل‌هایی درباره‌ی ضرب‌المثل‌ها تشکیل شده است؛ هر مدخل عبارتی شناخته‌شده را معرفی می‌کند و سپس موقعیتی را توضیح می‌دهد که آن عبارت در آن به کار می‌رود. متن ارائه‌شده فهرست فصل‌ها یا تعداد دقیق بخش‌ها را نشان نمی‌دهد، اما مدخل‌هایی مانند «سیر به پیاز می‌گوید تو چه بدبویی»، «با یک گل بهار نمی‌شود» و «عقل سالم در بدن سالم» در آن دیده می‌شوند. این نمونه‌ها به موضوع‌هایی مانند قضاوت درباره‌ی دیگران، سهم افراد در موفقیت جمعی و ارتباط تندرستی با فکر و اندیشه می‌پردازند. تصویرگری کتاب نیز به معرفی آن به‌عنوان مجموعه‌ای تصویری از ضرب‌المثل‌ها کمک می‌کند. توضیحات، معنای هر عبارت را در پیوند با روابط انسانی روشن می‌سازند.
این کتاب ضرب‌المثل‌ها را فقط برای حفظ‌کردن معرفی نمی‌کند؛ توضیح هر مدخل زمینه‌ی استفاده از عبارت را روشن می‌سازد. برخی مدخل‌ها به نسبت میان ادعا و دلیل می‌پردازند و برخی دیگر درباره‌ی خرج‌کردن بی‌حساب، سرزنش نادرست یا دوستی وابسته به منفعت‌اند. این تنوع، آشنایی با مثل‌ها را به موقعیت‌های روزمره پیوند می‌دهد. توضیحات، مفهوم هر عبارت را مستقیم بیان می‌کنند و وارد بحث‌های طولانی درباره‌ی پیشینه یا منشأ تاریخی آن نمی‌شوند. مضمون‌های اخلاقی نیز از راه رفتارهای مشخص مطرح می‌شوند؛ از جمله پنهان‌نکردن کارهای نیک بزرگان، کمک‌کردن در زمان نیاز و آماده‌بودن برای دشواری‌ها. خواندن این مجموعه می‌تواند زمینه‌ی گفت‌وگوی کودک و بزرگسال درباره‌ی تفاوت معنای ظاهری و مقصود گوینده را فراهم کند. عبارت‌هایی که در ظاهر از جانوران، گیاهان یا فصل‌ها می‌گویند، در توضیحات به رفتار و انتخاب انسان‌ها پیوند می‌خورند؛ این پیوند، کودک را با کاربرد ضرب‌المثل آشنا می‌کند.

خلاصه کتاب از قدیم گفتن که... (جلد اول)

کتاب از قدیم گفتن که بر پایه کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی جلد اول، پیام‌های نهفته در ضرب‌المثل‌های آشنا را توضیح می‌دهد. نویسندگان نشان می‌دهند که بسیاری از این عبارت‌ها، رفتارهای انسانی را در قالب تصویری کوتاه بیان می‌کنند. کسی که به خواسته‌اش نمی‌رسد، ممکن است ارزش همان خواسته را انکار کند؛ فردی دیگر هنگام ناتوانی در انجام کاری، انتخابی می‌کند که مشکل را بزرگ‌تر می‌سازد. گروهی از مدخل‌ها نیز به پیامد رفتار انسان، ضرورت اقدام به‌موقع و اهمیت کوشش مربوط‌اند. مجموعه در کنار هشدار درباره‌ی عیب‌جویی، بهانه‌آوردن و بی‌توجهی به آینده، از فروتنی و بهره‌گرفتن از تجربه سخن می‌گوید. این توضیحات بر اهمیت شناخت موقعیت استفاده از مثل‌ها تأکید دارند: فهم یک عبارت تنها به شناخت واژه‌های آن وابسته نیست؛ باید مقصود گوینده و رفتاری را هم شناخت که عبارت به آن اشاره می‌کند.

چرا باید کتاب از قدیم گفتن که... (جلد اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از قدیم گفتن که بر پایه کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی جلد اول عبارت‌اند از:

• این کتاب معنای اصطلاحی ضرب‌المثل‌ها را در کنار خود عبارت قرار می‌دهد. کودک می‌تواند دریابد چرا سخنی درباره‌ی یک جانور یا گیاه برای توصیف رفتار انسان به کار می‌رود و چرا همیشه نباید آن را به معنای ظاهری فهمید.
• مدخل‌های کوتاه امکان خواندن هر موضوع به‌صورت جداگانه را فراهم می‌کنند. خواندن مجموعه به دنبال‌کردن داستانی بلند وابسته نیست و هر عبارت می‌تواند موضوع گفت‌وگویی مستقل درباره‌ی معنا و موقعیت کاربرد آن باشد.
• توضیحات نمونه‌هایی از داوری نادرست را معرفی می‌کنند؛ برای مثال، سرزنش‌کردن فرد بی‌تقصیر یا ایرادگرفتن از دیگران به‌سبب عیبی که خود فرد نیز دارد. این نمونه‌ها زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره‌ی انصاف و مسئولیت در داوری فراهم می‌کنند.
• بعضی مدخل‌ها تفاوت میان کمک واقعی و وعده‌ی بی‌فایده را روشن می‌کنند. این مضمون فرصتی برای بررسی رابطه‌ی نیاز، زمان و اقدام فراهم می‌سازد؛ کمک‌کردن فقط به نیت خوب وابسته نیست و زمان انجام آن نیز اهمیت دارد.
• این مجموعه رابطه‌ی دانایی و فروتنی را موضوع گفت‌وگو قرار می‌دهد. توضیح مربوط به درخت پربار، تصویری آشنا را به رفتار انسان دانا پیوند می‌زند و امکان صحبت درباره‌ی تفاوت توانمندی، خودنمایی و احترام به دیگران را فراهم می‌کند.
• زهرا شریفی و نرگس شریفی، افزون بر نویسندگی، تصویرگری این مجموعه را نیز بر عهده داشته‌اند. هر مدخل در کنار توضیح نوشتاری، با تصویر همراه شده است.
• موضوع‌های کتاب به یک نوع رفتار محدود نمی‌شوند. پرداختن به دوستی، مدیریت هزینه، کوشش، سلامت و حفظ نام نیک دیگران، خواننده را با کاربرد ضرب‌المثل‌ها در زمینه‌های گوناگون آشنا می‌کند؛ توضیحات نیز وارد بحث‌های مفصل تاریخی نمی‌شوند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از قدیم گفتن که بر پایه کتاب‌های فارسی دوره ابتدایی جلد اول به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانش‌آموزان دوره‌ی ابتدایی که هنگام خواندن متن‌های فارسی با ضرب‌المثل روبه‌رو می‌شوند و برای فهم مقصود عبارت، به توضیحی فراتر از معنای تک‌تک واژه‌ها نیاز دارند.
• کودکان هفت‌ساله و بزرگ‌تر که به کتاب‌های تصویری علاقه دارند و می‌خواهند معنای عبارت‌های رایج در گفت‌وگوهای روزمره را بشناسند.
• والدینی که به‌دنبال موضوع‌هایی مشخص برای گفت‌وگو با فرزندشان درباره‌ی همکاری، انصاف، آینده‌نگری و شیوه‌ی رفتار با دیگران هستند.
• آموزگاران ابتدایی که می‌خواهند هنگام توضیح ضرب‌المثل‌ها، عبارت و معنای موردنظر را کنار هم در اختیار دانش‌آموزان قرار دهند.
• مربیان گروه‌های مطالعه‌ی کودک که برای خواندن مشترک به متن‌های کوتاه و مستقل نیاز دارند و می‌خواهند بحث هر جلسه را حول یک رفتار یا موقعیت مشخص شکل دهند.