کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم)

کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) گردآوری سوسن اصیلی، بخشی از مجموعه‌ای پژوهشی است که به معرفی نسخه‌های خطی، اسناد تاریخی و برخی متون تصحیح‌شده می‌پردازد. در این جلد، ۱۷ مقاله کنار هم قرار گرفته‌اند که از فهرست‌نگاری نسخه‌های موجود در کتابخانه‌ها تا بررسی اصالت اسناد، تاریخ کتابفروشی و چاپ و معرفی رساله‌های کمتر دیده‌شده را در بر می‌گیرند. این پژوهش که انتشارات دانشگاه تهران آن را منتشر کرده، تصویری عملی از کار نسخه‌شناسی و سندپژوهی ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم)

کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) مجموعه‌ای پژوهشی است که با نظارت سوسن اصیلی شکل گرفته و ادامه‌ی مسیری است که در نشریه‌ی کتابخانه‌ی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران برای معرفی نسخه‌های خطی دنبال شده است. این دفتر فقط به ثبت اطلاعات نسخه‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه به مسئله‌ی فهرست‌نویسی دقیق، بازبینی فهرست‌های قدیمی، توجه به رساله‌های جا‌مانده در مجموعه‌ها و اهمیت یادداشت‌های پشت‌نسخه‌ای هم حساس است. از همین زاویه، این کتاب تصویری از دغدغه‌های اصلی نسخه‌شناسان ارائه می‌دهد؛ دغدغه‌هایی که به شناخت بهتر میراث مکتوب و شیوه‌ی دسترسی پژوهشگران به آن مربوط می‌شود.

کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) در ۱۷ مقاله تنظیم شده و سه محور اصلی دارد: فهرست‌نویسی و نسخه‌شناسی، سندشناسی و تصحیح متون. فهرست مطالب نشان می‌دهد که دامنه‌ی موضوعات آن گسترده است؛ از فهرست نسخه‌های خطی موجود در مدیریت اسناد و کتابخانه‌ی ملی منطقه‌ی جنوب کشور در شیراز تا مقاله‌هایی درباره‌ی فهرست اسناد تاریخی کتابخانه‌ی مرکزی دانشگاه تهران، بررسی اصالت یک سند، دفتر ثبت نکاح‌نامه‌ها، چاپگران و کتابفروشان عثمانی، عکاسی پرتره‌ی سلطنتی در ایران و تصحیح رساله‌هایی در تاریخ، نجوم و اداره‌ی ولایات.

کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) از نظر حال‌وهوا نیز رنگ‌وبوی یک کار آرشیوی زنده را دارد. در بخش‌هایی از مقدمه و پیشگفتار، بر نقش کتابخانه‌های کوچک و گمنام، نسخه‌های پراکنده و ضرورت ادامه‌ی فهرست‌نگاری تأکید شده است. به‌ همین دلیل، این کتاب فقط مجموعه‌ای از مقاله‌های جدا از هم نیست؛ بلکه تصویری پیوسته از فرایند شناسایی، توصیف و حفظ میراث مکتوب به دست می‌دهد. حضور مقاله‌های ترجمه‌شده در کنار پژوهش‌های تألیفی و متن‌های تصحیح‌شده هم نشان می‌دهد که دفتر شانزدهم می‌خواهد میدان نسخه‌های خطی را از زاویه‌های مختلف ببیند؛ از توصیف نسخه و سند تا خواندن دوباره‌ی متن و جای‌دادن آن در بستر تاریخی‌اش.

خلاصه کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم)

کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) مجموعه‌ای از ۱۷ مقاله است که هر کدام بخشی از جهان نسخه‌های خطی و اسناد تاریخی را روشن می‌کنند. بخشی از مطالب به معرفی و فهرست‌نویسی مجموعه‌های نسخه‌ای اختصاص دارد و با ذکر جزئیات نسخه‌ها، کاتبان، تاریخ کتابت، تملک‌ها و ویژگی‌های ظاهری پیش می‌رود. بخشی دیگر به سراغ سندشناسی می‌رود و اصالت اسناد، دفترهای ثبت یا یادداشت‌های تاریخی را بررسی می‌کند. در کنار این‌ها، چند مقاله نیز به تصحیح و معرفی رساله‌ها و متن‌های کمتر شناخته‌شده پرداخته‌اند. 

حرف اصلی کتاب این است که شناخت میراث مکتوب فقط با نگهداری نسخه‌ها کامل نمی‌شود و به توصیف دقیق، بازخوانی انتقادی و پیوند دادن نسخه با زمینه‌ی تاریخی آن نیاز دارد.

چرا باید کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) را بخوانیم؟

دلایل خواندن هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از کار فهرست‌نویسی نسخه‌های خطی و دشواری‌های آن ارائه می‌دهد.
• مقاله‌های آن نشان می‌دهند که جزئیاتی مثل یادداشت‌های تملک، انجامه‌ها و حاشیه‌ها چگونه به فهم تاریخ متن کمک می‌کنند.
• خواننده با نمونه‌های متنوعی از نسخه‌ها، اسناد تاریخی و رساله‌های تصحیح‌شده آشنا می‌شود.
• این کتاب پیوند میان کتابخانه، سند، متن و تاریخ فرهنگی را به‌ صورت عینی نشان می‌دهد.
• تنوع موضوعی دفتر باعث می‌شود فقط به یک حوزه محدود نماند و از نسخه‌شناسی تا سندشناسی را در بر بگیرد.
• برای پژوهش در میراث مکتوب، نمونه‌های واقعی و جزئیات کتابشناختی ارزشمندی در اختیار می‌گذارد.

خواندن کتاب هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن هفده گفتار درباره نسخه های خطی (دفتر شانزدهم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران نسخه‌های خطی که می‌خواهند با نمونه‌های واقعی فهرست‌نویسی و توصیف نسخه آشنا شوند.
• دانشجویان تاریخ، ادبیات و الهیات که با متون کهن و منابع دست‌اول سروکار دارند.
• مخاطبانی که به سندشناسی و بررسی اصالت اسناد تاریخی علاقه دارند.
• کتابداران و آرشیودارانی که درباره‌ی شیوه‌ی معرفی مجموعه‌های خطی و اسنادی کنجکاوند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان نسخه، متن، حاشیه‌نویسی و تاریخ فرهنگی را دقیق‌تر بفهمند.
• علاقه‌مندان به رساله‌ها و متن‌های کمتر شناخته‌شده در حوزه‌های تاریخ، نجوم، فقه و عرفان.