کتاب طعم الیت

کتاب طعم الیت نوشته محمدمهدی عبدی، رمانی است که در فضایی الهام‌گرفته از شوروی، مسیر صعود لئونید ایوانوف را از حاشیه‌ی طبقه‌ی کارگر به دل سازوکار حزب دنبال می‌کند. داستان از همان آغاز، میان وفاداری، جاه‌طلبی، ترس و امتیازهای کوچک اما تعیین‌کننده حرکت می‌کند و نشان می‌دهد چگونه چند امضا، چند جمله و چند سکوت می‌توانند سرنوشت آدم‌ها را عوض کنند. این رمان را نشر سنجاق منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طعم الیت

کتاب طعم الیت نوشته‌ی محمدمهدی عبدی در شهری خیالی به نام بلویتسک می‌گذرد؛ شهری صنعتی که کارخانه، کمیته‌ی حزب، خیابان‌های یخ‌زده و صف‌های نان، فضای اصلی آن را می‌سازند. در این کتاب با بازسازی دقیق تاریخ روبه‌رو نیستیم، بلکه با روایتی داستانی طرف هستیم که از حال‌وهوای یک دوره‌ی سیاسی الهام گرفته است. همین انتخاب باعث شده تمرکز داستان بیشتر روی آدم‌ها باشد تا صرفاً رخدادهای سیاسی؛ آدم‌هایی که زیر فشار ساختار قدرت، میان باور، منفعت، ترس و بقا دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

محمدمهدی عبدی بیش از هر چیز به سازوکار قدرت در زندگی روزمره پرداخته است. لئونید، جوانی با پیشینه‌ی کارگری، ناگهان وارد حلقه‌ی نزدیکان حزب می‌شود و از همان ابتدا با شکاف میان شعارهای رسمی و واقعیت شهر روبه‌رو می‌ماند. در یک‌سو کارگرانی هستند که از گرسنگی، کمبود و بی‌عدالتی حرف می‌زنند و در سوی دیگر مقام‌هایی که اعتراض را باید نه کاملاً خاموش کنند و نه کاملاً شعله‌ور. داستان از خلال گفت‌وگوها، جلسه‌ها، سخنرانی‌ها و گزارش‌های اداری نشان می‌دهد که چگونه زبان سیاسی می‌تواند هم ابزار اقناع باشد و هم وسیله‌ی حذف.

کتاب طعم الیت فضای سرد و سنگینی دارد، اما نیروی اصلی‌اش فقط در توصیف سرما و فقر نیست. آنچه روایت را جلو می‌برد، تغییر تدریجی ذهن و رفتار شخصیت اصلی است. لئونید در آغاز هنوز پیوندی عاطفی با گذشته‌ی کارگری پدر و مادرش دارد، اما هر چه بیشتر به مرکز قدرت نزدیک می‌شود، مرز میان همدلی و همراهی با سرکوب در او کمرنگ‌تر می‌شود.

خلاصه داستان طعم الیت

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

لئونید ایوانوف، جوانی از خانواده‌ای کارگری، به‌ عنوان دستیار یکی از مقام‌های حزب وارد ساختار اداری شهر بلویتسک می‌شود. او در همان روزهای اول با اعتراض کارگران، فساد درون تشکیلات و حضور دائمی نیروهای امنیتی روبه‌رو می‌شود. وقتی دبیر تبلیغات از او می‌خواهد اسناد مالی مشکوک را تأیید کند، لئونید وارد موقعیتی می‌شود که انتخاب اخلاقی، ترس از حذف‌شدن و میل به پیشرفت را همزمان پیش رویش می‌گذارد. 

در ادامه‌ی داستان طعم الیت، مسیر لئونید کم‌کم از یک کارمند مردد به چهره‌ای نزدیک به دستگاه تبلیغات و سرکوب تغییر می‌کند؛ مسیری که در آن کلمات، امضاها و امتیازهای کوچک نقش بزرگی دارند.

چرا باید کتاب طعم الیت را بخوانیم؟

دلایل خواندن طعم الیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد قدرت سیاسی چگونه از مسیر کارهای ظاهراً کوچک مثل نوشتن متن، امضا و تأیید گزارش عمل می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند شکاف میان شعارهای رسمی و زندگی واقعی کارگران را دقیق‌تر ببیند.
• این اثر فرایند تغییر تدریجی یک شخصیت را از همدلی اولیه تا همراهی با سازوکار سرکوب دنبال می‌کند.
• فضای شهری، اداری و امنیتی داستان تصویری روشن از ترس، مراقبت و امتیاز در یک نظام بسته می‌سازد.

خواندن کتاب طعم الیت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن طعم الیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های سیاسی و اجتماعی که در فضای حکومت‌های ایدئولوژیک می‌گذرند.
• خوانندگانی که از داستان‌های شخصیت‌محور درباره‌ی تغییر تدریجی آدم‌ها لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت میان قدرت، تبلیغات و زندگی روزمره بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که به فضاهای سرد، صنعتی و پرتنش با پس‌زمینه‌ی حزبی و امنیتی علاقه دارند.
• خوانندگانی که دوست دارند داستانی درباره‌ی فساد اداری، ترس سیاسی و وسوسه‌ی ارتقا بخوانند.

بخشی از کتاب طعم الیت

«لئونید چندین بار کوچهٔ کارگری را طی کرد. در این هوا تنها دویدن به همراه یک گیلاس آبجو آدم را گرم نگه میداشت. بالاخره آقای الکساندرویچ رسید؛ با ماشین دولتی جدیدش آمده بود. به سمت آن رفت، مدل گاز چایکا بود؛ مانند مرواریدی در شب میدرخشید. لئونید مستقیم به سمت درب عقب رفت، آقای الکساندرویچ آنجا نشسته بود. وقتی وارد شد، اتاق ماشین مانند کرسی گرم بود. در راه از خیابان ترودوایا (خیابان کارگران) رد شدند، کارگران و صنعتگران، کم‌کم به سوی کارخانه‌ها روانه می‌شدند. لئونید این خیابان را به خوبی می‌شناخت. قبل از مرگ پدرش بارها به اینجا آمده بود؛ خودش را هنوز وفادار و بخشی از آن کارگران می‌دانست. لئونید در حال نگاه کردن به کارخانهٔ فولاد بود که آقای الکساندرویچ شروع به صحبت در مورد رئیس آن کارخانه کرد.

زمانی که در شورای شهر بودم، برخی می‌گفتند آن کارخانه باید با کارخانه‌ای برای ساخت تجهیزات نظامی جایگزین شود. کاملا مخالف این بودم؛ راستی پدرت در آن کارخانه کار می‌کرد، درسته؟

- بله، آنجا کار می‌کرد.

- مرد شریفی بود؛ سالها در کارخانه تلاش کرد. کاش زنده بود و کارخانه‌های جدید را می‌دید.

ماشین از خیابان صنعتی خارج شد و به سمت خیابان لنین رفت. ماشین را در جلوی کاخ شورا پارک کردند. لئونید به سرعت از درب چپ پیاده شد، اما آقای الکساندرویچ در حال بستن کیفش بود؛ راننده پیاده شد و درب سمت آقای الکساندرویچ را با احترام باز کرد. آنها هر دو به سالن طبقهٔ دوم رفتند. پس از ورود پچ‌پچ‌های افراد خوابید؛ ناگهان یکی از خدمهٔ اتاق بلند گفت:

- رفیق دبیر حزب وارد شدند.»