کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه

کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه نوشته علی کرباس‌چی است که انتشارات خط آخر آن را منتشر کرده است. این کتاب اعتیاد را فقط از زاویه‌ی قانون یا فقط از منظر درمان نمی‌بیند، بلکه بر مرزی بحث می‌کند که در آن فرد معتاد هم درگیر وابستگی است و هم در معرض برخورد کیفری قرار می‌گیرد. نویسنده با کنار هم گذاشتن بحث‌های حقوقی، اجتماعی و خانوادگی، این پرسش را پیش می‌کشد که آیا مجازات می‌تواند پاسخ کافی به این مسئله باشد یا باید به‌سمت بازپروری و پیشگیری رفت. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه

کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه نوشته علی کرباس‌چی به یکی از پیچیده‌ترین مسائل اجتماعی و حقوقی می‌پردازد: این‌که اعتیاد را باید جرم دانست یا بیماری. نویسنده از همان فصل‌های آغازین نشان می‌دهد که این دوگانه فقط یک بحث نظری نیست و در عمل بر شیوه‌ی برخورد نهادهای قضایی، انتظامی، درمانی و حتی خانواده‌ها اثر می‌گذارد. متن کتاب از یک‌سو به وابستگی جسمی و روانی فرد معتاد توجه دارد و از سوی دیگر پیامدهای کیفری و اجتماعی مصرف مواد را بررسی می‌کند. همین نگاه دووجهی باعث شده موضوع کتاب فقط در حد تعریف اعتیاد نماند و به مسئله‌ی عدالت کیفری، برچسب‌زنی اجتماعی، تکرار بزه و امکان بازگشت فرد به جامعه هم کشیده شود.
کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه در فصل‌های مختلف، مسیر بحث را از مبانی نظری تا سیاست‌گذاری پیش می‌برد. در بخش‌هایی از آن، علل اجتماعی و خانوادگی گرایش به مواد مانند فقر، بیکاری، ضعف نهادهای تربیتی، فروپاشی روابط خانوادگی و اثر گروه همسالان بررسی شده است. در بخش‌های دیگر، جایگاه اعتیاد در حقوق کیفری ایران، ارکان جرم، مسئولیت کیفری معتاد و دیدگاه‌های فقهی و حقوقی مطرح می‌شود. بعد از آن، کتاب به سیاست کیفری ایران در قبال معتادان، چالش‌های حقوقی و قضایی اجرای قوانین، نقش نهادهای اجتماعی در پیشگیری، بازپروری و بازاجتماعی‌شدن و همچنین مسئولیت دولت می‌رسد. نویسنده در کنار این مباحث، تجربه کشورهایی مانند پرتغال، سوئد و کانادا را هم وارد بحث کرده است تا نشان دهد میان جرم‌انگاری، درمان‌محوری و حمایت اجتماعی چه نسبت‌هایی وجود دارد. فضای کلی اثر تحلیلی است و محور اصلی آن این است که اعتیاد فقط با مجازات مهار نمی‌شود و بدون توجه به زمینه‌های اجتماعی، چرخه‌ی آسیب و بزه ادامه پیدا می‌کند.

خلاصه کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه

کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه با یک سؤال محوری پیش می‌رود: وقتی فردی به مواد وابسته شده، باید او را بیشتر مجرم دانست یا بیماری که در بستر فشارهای اجتماعی، خانوادگی و اقتصادی گرفتار شده است؟ نویسنده برای پاسخ به این سؤال، ابتدا زمینه‌های شکل‌گیری اعتیاد را بررسی می‌کند و بعد به سراغ قوانین، مسئولیت کیفری، سیاست‌های قضایی و شیوه‌های بازپروری می‌رود. در ادامه، کتاب نشان می‌دهد که نگاه صرفاً تنبیهی نه‌تنها مسئله را حل نمی‌کند، بلکه می‌تواند برچسب‌زنی، بازگشت به مصرف و تکرار جرم را تشدید کند. جمع‌بندی اثر به‌سمت تفکیک میان قاچاقچی و معتاد، تقویت درمان، پیشگیری اجتماعی، حمایت نهادی و بازگشت فرد به زندگی اجتماعی حرکت می‌کند.

چرا باید کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان اعتیاد، جرم، بیماری و سیاست کیفری را در یک قاب واحد بررسی می‌کند.
• خواننده با عوامل اجتماعی و خانوادگی مؤثر در گرایش به اعتیاد آشنا می‌شود، نه فقط با پیامدهای فردی آن.
• این اثر نشان می‌دهد قوانین و برخوردهای قضایی چگونه می‌توانند بر درمان، بازپروری و تکرار بزه اثر بگذارند.
• بخش‌های مربوط به مسئولیت کیفری معتاد، برای فهم مرز میان اراده، وابستگی و مجازات اهمیت دارد.
• کتاب تجربه چند کشور را کنار وضعیت ایران می‌گذارد و امکان مقایسه‌ی رویکردها را فراهم می‌کند.
• مطالعه‌ی آن برای شناخت پیوند میان عدالت اجتماعی، پیشگیری و بازاجتماعی‌شدن مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اعتیاد به مثابه بیماری اجتماعی مجرمانه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران حقوق که می‌خواهند درباره‌ی جرم‌انگاری اعتیاد و مسئولیت کیفری معتادان دقیق‌تر بدانند.
• علاقه‌مندان به مسائل اجتماعی که پیوند میان فقر، خانواده، نهادهای تربیتی و اعتیاد را دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند سیاست کیفری ایران در قبال معتادان را با جزئیات بیشتری بشناسند.
• کسانی که به بحث بازپروری، بازاجتماعی‌شدن و نقش نهادهای حمایتی در کاهش آسیب علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با نمونه‌های تطبیقی از سیاست‌های مبارزه با اعتیاد در چند کشور آشنا شوند.