کتاب شبکه‌ های عصبی

کتاب شبکه‌های عصبی گردآوری و تألیف هدی برادران باقری و ناهید صادق‌پور است و انتشارات آتی نگر آن را منتشر کرده است. این کتاب به سراغ یکی از پایه‌های مهم هوش مصنوعی می‌رود و از همان فصل‌های آغازین، شبکه‌های عصبی را نه فقط به‌عنوان یک اصطلاح فنی، بلکه به‌عنوان روشی برای یادگیری، تقریب‌زنی و حل مسئله توضیح می‌دهد. تمرکز اثر بر مفاهیم پایه، منطق درونی مدل‌ها و شیوه‌ی آموزش آن‌هاست؛ از واحدهای آستانه تا پرسپترون‌های چندلایه، شبکه‌های بازگشتی و هاپفیلد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شبکه‌ های عصبی

کتاب شبکه‌های عصبی نوشته هدی برادران باقری و ناهید صادق‌پور، مقدمه‌ای آموزشی برای فهم ایده‌ها و سازوکارهای اصلی شبکه‌های عصبی مصنوعی است. متن از بحثی کلی درباره‌ی سیستم‌های هوشمند و مسئله‌ی بازنمایی دانش شروع می‌کند و بعد نشان می‌دهد چرا روش‌های الهام‌گرفته از طبیعت، به‌ویژه شبکه‌های عصبی، در حل بعضی مسئله‌ها اهمیت پیدا می‌کنند. نویسندگان از همان ابتدا میان نگاه نمادین در هوش مصنوعی و پردازش زیرنمادین تمایز می‌گذارند و توضیح می‌دهند که شبکه‌های عصبی چگونه با تکیه‌بر تقریب، یادگیری و تحمل ابهام، به‌سوی پاسخ‌های قابل‌قبول حرکت می‌کنند.
این کتاب فقط به تعریف‌های کلی بسنده نمی‌کند و مسیر بحث را به‌تدریج از مبانی زیستی و مفهومی به‌سوی مدل‌های محاسباتی می‌برد. در فصل‌های مختلف، موضوع‌هایی مثل واحدهای منطق آستانه، پرسپترون‌های چندلایه، تقریب‌زنی تابع، رگرسیون لجستیک، نزول گرادیانی، شبکه‌های تابعی پایه شعاعی، نگاشت خودسازمانده، شبکه‌های هاپفیلد و شبکه‌های بازگشتی مطرح شده‌اند. از فهرست و نمونه‌های متن پیداست که نویسندگان تلاش کرده‌اند هم تعریف‌ها و هم مثال‌ها را کنار هم بیاورند تا خواننده فقط با اسم مدل‌ها روبه‌رو نشود، بلکه منطق عملکرد، محدودیت‌ها و شیوه‌ی آموزش آن‌ها را نیز دنبال کند.
این کتاب در بخش‌های نمونه، توجه ویژه‌ای به تفسیر هندسی، فرمول‌بندی ریاضی و فرایند آموزش دارد. برای مثال، در توضیح واحدهای آستانه، رابطه‌ی میان وزن‌ها، آستانه، خروجی و مرز تصمیم‌گیری به‌شکل مرحله‌به‌مرحله باز می‌شود و بعد از آن، بحث به قانون دلتا، آموزش آنلاین و آموزش دسته‌ای می‌رسد. این مسیر نشان می‌دهد که این کتاب بیشتر از حفظ‌کردن اصطلاحات، بر فهم سازوکارها تکیه دارد. به‌همین دلیل، اثر برای کسانی که می‌خواهند از تعریف‌های پراکنده عبور کنند و تصویری پیوسته از مبانی شبکه‌های عصبی به‌دست آورند، منبعی منظم و پرجزئیات به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب شبکه‌ های عصبی

کتاب شبکه‌های عصبی از این پرسش شروع می‌کند که سیستم‌های هوشمند چگونه می‌توانند دانش را بازنمایی و پردازش کنند و بعد پاسخ را در مسیر شبکه‌های عصبی مصنوعی دنبال می‌کند. متن ابتدا تفاوت رویکردهای نمادین و زیرنمادین را روشن می‌کند و سپس به سراغ ساختار نورون، ایده‌ی پیوندگرایی و مدل‌های ساده‌ای مثل واحدهای منطق آستانه می‌رود. در ادامه، محدودیت این واحدها و ضرورت ساخت شبکه‌های چندلایه توضیح داده می‌شود. بخش‌های بعدی کتاب به آموزش پارامترها، نزول گرادیانی، تقریب تابع، رگرسیون لجستیک، شبکه‌های پایه شعاعی، نگاشت خودسازمانده، هاپفیلد و شبکه‌های بازگشتی می‌پردازد و تصویری پیوسته از مبانی نظری و محاسباتی این حوزه ارائه می‌کند.

چرا باید کتاب شبکه‌ های عصبی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شبکه‌های عصبی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مسیر شکل‌گیری شبکه‌های عصبی را از ایده‌ی سیستم‌های هوشمند تا مدل‌های مشخص محاسباتی توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان رویکردهای نمادین و شبکه‌های عصبی را دقیق‌تر درک کند.
• این اثر فقط به معرفی نام مدل‌ها بسنده نمی‌کند و منطق عملکرد آن‌ها را با مثال، فرمول و تفسیر هندسی باز می‌کند.
• بخش‌های مربوط به واحدهای آستانه، قانون دلتا و نزول گرادیانی، فهم فرایند آموزش را روشن‌تر می‌کنند.
• کتاب چند خانواده‌ی مهم از مدل‌ها را کنار هم می‌آورد؛ از پرسپترون چندلایه تا هاپفیلد و شبکه‌های بازگشتی.
• مطالعه‌ی آن به درک بهتر مفاهیمی مثل تقریب تابع، رگرسیون لجستیک، حافظه‌ی انجمنی و خودسازماندهی کمک می‌کند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند میان مبانی ریاضی و کاربردهای علوم کامپیوتر پیوند برقرار کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شبکه‌های عصبی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات که می‌خواهند با مبانی شبکه‌های عصبی آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به هوش مصنوعی که می‌خواهند از تعریف‌های کلی عبور کنند و سازوکار مدل‌ها را بفهمند.
• خوانندگانی که به مباحثی مثل پرسپترون، نزول گرادیانی، شبکه‌های بازگشتی و هاپفیلد علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان مفاهیم ریاضی، مدل‌سازی و یادگیری ماشین را روشن‌تر ببینند.
• این کتاب برای مخاطبانی مناسب است که به‌دنبال متنی آموزشی با مثال‌ها و توضیح‌های مرحله‌به‌مرحله درباره‌ی شبکه‌های عصبی هستند.