کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام

کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام نوشته خلیل قبله ای خویی و سید طه مرقاتی خویی، اثری دانشگاهی در حوزه‌ی الهیات (فقه و مبانی حقوق اسلامی) است که به‌ صورت منظم مباحث جرم، مجازات و مسئولیت کیفری را بر پایه‌ی منابع فقهی شیعه و اهل سنت بررسی می‌کند. مباحث این اثر از کلیات حقوق، مفهوم جرم و ارکان آن تا عوامل موجهه‌ی جرم، عوامل رافع مسئولیت، سقوط مجازات‌ها و اهداف مجازات را در بر می‌گیرد. نشر سمت این منبع درسی را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام

کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام اثری است که با تکیه‌ بر مبانی فقهی و منابع اصیل کتاب و سنت به تبیین قواعد کلی حقوق کیفری در نظام حقوقی اسلام پرداخته است. خلیل قبله ای خویی و سید طه مرقاتی خویی در این کتاب جایگاه حقوق کیفری را در تقسیم‌بندی حقوق عمومی و خصوصی توضیح داده‌اند و گفته‌اند که چگونه هدف اصلی این شاخه، حفظ نظم و امنیت اجتماعی از طریق پیشگیری از جرم و اجرای مجازات است.

کتاب در شش فصل تنظیم شده است. در ابتدا مفاهیمی مانند تعریف حقوق، اقسام حق (حق‌الّه، حق‌الناس و حق مشترک)، جایگاه حقوق جزای عمومی در فقه و منابع آن (کتاب، سنت، اجماع و عقل) را بررسی کرده است. پس از آن خلیل قبله ای خویی و سید طه مرقاتی خویی به جرم و ارکان آن می‌پردازند و ضمن تحلیل مفهوم جرم در لغت، قرآن، حقوق و فقه، سه رکن قانونی، مادی و معنوی جرم را توضیح می‌دهند و اصل قانونی بودن جرم و مجازات را از منظر فقهی و حقوقی واکاوی می‌کنند.

در کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام مباحثی مانند عوامل موجهه‌ی جرم (دفاع مشروع، ضرورت، حکم قانون، توبه پیش از اثبات جرم)، عوامل رافع مسئولیت (اکراه، اضطرار، مستی، جنون، صغر و خواب)، موارد سقوط مجازات‌ها (مرگ جانی، عفو، صلح، مرور زمان، تبدیل قصاص به دیه) و در نهایت اقسام و اهداف مجازات از دیدگاه حقوق‌دانان و فقها طرح شده است.

خلاصه کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام

کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام ابتدا با تعریف حق و اقسام آن، جایگاه حقوق کیفری را در منظومه‌ی فقه اسلامی روشن می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه احکام جزایی برای حفظ پنج مصلحت اساسی دین، نفس، عقل، نسل و مال تشریع شده است. سپس مفهوم جرم را در قرآن، لغت، حقوق و فقه مقایسه می‌کند و توضیح می‌دهد که در متون اسلامی بیشتر از واژه‌هایی چون اثم، ذنب و خطیئه استفاده شده است. 

در ادامه، ارکان سه‌گانه‌ی جرم یعنی رکن قانونی (وجود نص شرعی یا قانونی)، رکن مادی (فعل یا ترک فعل در خارج) و رکن معنوی (اهلیت و قصد) به‌تفصیل بررسی می‌شود و اصل قانونی بودن جرم و مجازات هم از منظر تاریخ حقوق غرب و هم بر پایه‌ی آیات و روایات تحلیل شده است. 

کتاب سپس به عوامل موجهه‌ی جرم و عوامل رافع مسئولیت می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه دفاع مشروع، ضرورت، اکراه، جنون، صغر و مانند آن در مسئولیت کیفری اثر می‌گذارند. در پایان نیز اقسام مجازات‌ها و اهداف آن‌ها از دیدگاه فقها و حقوق‌دانان و نسبت آن با عدالت، رحمت و مصلحت عمومی تبیین شده است.

چرا باید کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام را بخوانیم؟

کتاب در مورد حقوق جزای عمومی بر پایه‌ی فقه اسلامی، تصویری منسجم ارائه کرده و مفاهیمی کلیدی مانند جرم، مجازات، مسئولیت، دفاع مشروع و سقوط مجازات را با استناد به آیات، روایات و آرای فقها توضیح می‌دهد. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند نسبت میان حقوق کیفری عرفی و فقه جزایی اسلام را بهتر درک کند و مبانی نظری قانون مجازات اسلامی را بشناسد.

خواندن کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب حقوق جزای عمومی در اسلام به دانشجویان الهیات (فقه و حقوق اسلامی)، دانشجویان حقوق علاقه‌مند به مبانی فقهی قانون مجازات، طلاب حوزه‌های علمیه و پژوهشگران مباحث فقه جزایی پیشنهاد می‌شود. همچنین این منبع برای کسانی که به دنبال فهم عمیق‌تر فلسفه‌ی مجازات و مفهوم جرم در اسلام هستند، مفید است.