کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله

کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله نوشته‌ی امیر بخشنده و فوزیه بخشنده روایتی گسترده از تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و زندگی اجتماعی روستای باباعرب (علویه‌ی کنونی) در شهرستان جهرم است. نویسندگان با تکیه‌بر منابع مکتوب تاریخی، روایت‌های شفاهی و پژوهش میدانی، تصویری چندلایه از این منطقه ارائه کرده‌اند. نشر سنجاق آن را منتشر کرده است و در متن کتاب به پیشینه‌ی انتشار کاغذی اثر توسط نشر مصلی نیز اشاره شده است. تمرکز اصلی این کتاب بر معرفی پیشینه‌ی باستانی، تقسیمات جغرافیایی، قلعه‌ها، قنات‌ها، قبرستان‌ها، مساجد و ساختارهای اجتماعی و اقتصادی باباعرب است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله

کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله اثری است که به‌طور کامل به یک روستا و پیرامون آن اختصاص یافته و امیر بخشنده در آن با همراهی فوزیه بخشنده کوشیده است باباعرب را از دل اسناد تاریخی، روایت‌های محلی و مشاهدات میدانی بیرون بکشد. در ابتدای کتاب، پیشگفتاری از جهانسوز طوفان آمده که اهمیت ثبت تاریخ و فرهنگ روستاها را در کنار آثار بزرگ باستانی یادآور شده و کار نویسنده را در برابر موج تخریب و فراموشی میراث محلی توضیح داده است. در ادامه، خود نویسنده در بخشی با عنوان «سخنی با خوانندگان و میراث‌داران این مجموعه» از روند پنج‌ساله‌ی نگارش، دشواری‌های گردآوری روایت‌ها و دغدغه‌ی امانت‌داری در نقل نام‌ها و خاطره‌ها سخن گفته است. کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله در فصل‌های مختلف به موضوعاتی مانند موقعیت جغرافیایی روستا، جایگاه آن در امپراتوری‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی، تقسیمات اداری فارس در دوره‌های گوناگون، نقش دارابگرد و شبانکاره، تاریخ جهرم و ورود اسلام، و شکل‌گیری بخش کردیان پرداخته است. سپس به تحلیل واژه‌ی «کرد» و حضور کردان فارس در متون ساسانی و منابع اولیه‌ی اسلامی می‌رسد و جایگاه باباعرب را در مرز زم‌های قدیمی فارس توضیح می‌دهد. در بخش‌های بعدی کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله، تمرکز بر خود روستا پررنگ‌تر می‌شود: تاریخ قلعه‌ی قدیم و قلعه‌های سه‌گانه‌ی جدید، برج‌های دوازده‌گانه، باغ فردوس، میدان‌ها، قنات‌ها، خانه‌ی انصاف، قبرستان‌ها و مساجد با جزئیات دقیق مکانی، نام اشخاص، تاریخ‌ها و حتی نام نخل‌ها و برج‌ها ثبت شده است. نویسنده با نقل خاطرات شفاهی اهالی، از جمله درباره‌ی دربانان قلعه، زلزله‌ها، سیل‌ها، مهاجرت‌ها و ماجراهای محلی، لایه‌ای انسانی به این گزارش تاریخی افزوده است و روستا را نه‌فقط به‌عنوان یک نقطه روی نقشه، بلکه به‌عنوان زیست‌جهان نسل‌های متعدد نشان داده است.

خلاصه کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله

کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله با معرفی باباعرب به‌عنوان روستایی با پیشینه‌ی بسیار طولانی آغاز می‌شود؛ جایی که در منابع تاریخی بخشی از ایالت پارس، دارابگرد و سپس شبانکاره بوده و در دوره‌های مختلف زیر فرمان سلسله‌هایی چون هخامنشیان، ساسانیان، صفویان و قاجار قرار داشته است. نویسنده با استناد به آثاری مانند فارسنامه‌ی ناصری، فارسنامه‌ی ابن‌بلخی و آثار جعفری، جایگاه این روستا را در شبکه‌ی راه‌ها، قلعه‌ها و تقسیمات اداری توضیح داده است. در ادامه، کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله به جزئیات زندگی محلی می‌رسد: از رنگ‌نگاره‌های ده‌هزارساله‌ی کوه مادوان، چشمه‌ها، قنات‌ها و مراتع گرفته تا قلعه‌های قدیم و جدید، برج‌ها، باغ فردوس، میدان‌ها و خانه‌ی انصاف. نویسنده نام اشخاص، خاندان‌ها، نخل‌ها، برج‌ها و قنات‌ها را ثبت کرده و با نقل روایت‌های شفاهی، تغییر نام روستا به علویه، رشد جمعیت، ساخت‌وسازها و تخریب تدریجی آثار تاریخی را مستند کرده است. دغدغه‌ی اصلی کتاب حفظ حافظه‌ی جمعی و هشدار نسبت به فراموشی و نابودی میراث محلی است.

چرا باید کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله را بخوانیم؟

به کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله می‌توان به‌عنوان یک ثبت دقیق و پرجزئیات از تاریخ و فرهنگ یک روستا نگاه کرد؛ متنی که هم تقسیمات تاریخی فارس و نقش دارابگرد و شبانکاره را روشن کرده و هم زندگی روزمره، ساختار اجتماعی، باورها و سازه‌های باباعرب را ثبت کرده است. این اثر امکان مقایسه‌ی روایت‌های مکتوب و شفاهی و مشاهده‌ی تغییرات یک زیست‌بوم محلی در طول زمان را فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب بابا عرب میراث ده هزار ساله به علاقه‌مندان تاریخ محلی فارس، پژوهشگران جغرافیای تاریخی و مردم‌شناسی روستایی، دانشجویان رشته‌های تاریخ، باستان‌شناسی و جامعه‌شناسی روستا و همچنین کسانی که در جهرم، علویه و روستاهای اطراف ریشه و پیوند خانوادگی دارند پیشنهاد می‌شود.