کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها

کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها نوشته‌ی بهادر غلامی به بررسی بنیان‌های نظری، تاریخی و کاربردی سیاست در فضاهای دریایی می‌پردازد. پژوهشکدة تحقیق و توسعه‌ی علوم انسانی و سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی، این اثر را برای درس جغرافیای سیاسی دریاها در مقطع دکتری جغرافیای سیاسی تهیه کرده‌اند و نشر سمت آن را منتشر کرده است. نویسنده با تکیه‌بر ادبیات جغرافیای سیاسی، حقوق دریاها و تجربه‌های تاریخی قلمروسازی دریایی، چارچوبی منسجم برای فهم رابطه‌ی قدرت، فضا و دریا ارائه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها

کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها اثری از بهادر غلامی است که به‌عنوان منبع اصلی درس جغرافیای سیاسی دریاها در مقطع دکتری جغرافیای سیاسی تدوین شده است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که ادبیات موجود این حوزه بیشتر بر خشکی متمرکز بوده و مباحث دریایی غالباً ذیل حقوق بین‌الملل دریاها خلاصه شده است. در این کتاب تلاش شده جایگاه جغرافیا و به‌ویژه جغرافیای ساحلی در شکل‌دهی به نظم حقوقی و سیاسی دریاها برجسته شود. کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها از چهار فصل تشکیل شده است. فصل اول به «اساس نظری- فلسفی و ماهیت جغرافیای سیاسی دریاها» می‌پردازد و مفاهیم کلیدی مانند قلمرو، تریتوریالیتی، قلمروسازی، قلمروداری و قلمروگستری را با ارجاع به اندیشه‌ی جغرافی‌دانان و نظریه‌پردازان سیاسی توضیح می‌دهد. در همین فصل تعریف جغرافیای سیاسی دریاها به‌عنوان تبیین فضاسازی‌های سیاست در قلمرو دریاها صورت‌بندی شده است. در فصل دوم کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها، تاریخ قلمروسازی دریایی از دوران باستان تا امروز مرور شده است؛ از فرمان‌های پاپی و معاهده‌ی توردسیلاس تا شکل‌گیری نظریه‌های قدرت و راهبرد دریایی مانند دیدگاه‌های آلفرد ماهان و جولیان کوربت. فصل سوم به تحدید حدود قلمروها، شبه‌قلمروها و مناطق دریایی می‌پردازد و موضوعاتی مانند مرزهای دریایی، علل منازعات مرزی، خطوط مبدأ، شیوه‌های مختلف تحدید حدود و نقش مذاکره، حکمیت و نهادهای بین‌المللی را بررسی کرده است. فصل چهارم کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها نقش عوامل جغرافیایی در تحدید حدود مرزها و قلمروهای دریایی را محور قرار می‌دهد. در این فصل، موقعیت جغرافیایی کشورها، وضعیت کشورهای محصور در خشکی، کشورهای مجمع‌الجزایری، شکل سواحل، منابع طبیعی، فلات قاره، عمق، جزرومد، جریان‌های دریایی، بسته یا نیمه‌بسته بودن دریا، دهانه‌ی رودخانه‌ها، دلتاها، جزایر، برآمدگی‌های جزری، تنگه‌ها و خلیج‌ها به‌عنوان متغیرهای مؤثر بر تریتوریالیتی دریایی تحلیل شده‌اند. پیوست‌ها، منابع و پرسش‌های پایانی برخی فصل‌ها، کتاب را برای استفاده‌ی آموزشی و پژوهشی تکمیل کرده است.

خلاصه کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها

کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چرا سیاست به تقسیم فضای دریاها می‌پردازد و پاسخ را در نیاز حکومت‌ها به قلمروهای دریایی برای اهداف دفاعی، امنیتی، اقتصادی، سیاسی و زیست‌محیطی جست‌وجو کرده است. نویسنده ابتدا مفهوم قلمرو، حاکمیت، صلاحیت و تریتوریالیتی را در سنت جغرافیای سیاسی توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه این مفاهیم در محیط سیال دریا معنایی متفاوت از خشکی پیدا می‌کنند. در ادامه، کتاب روند تاریخی قلمروسازی دریایی، شکل‌گیری حقوق دریاها و کنوانسیون ۱۹۸۲ را در پیوند با جغرافیای ساحلی و منافع قدرت‌های دریایی بررسی می‌کند. سپس به چالش‌های تحدید حدود مرزهای دریایی، از عدم قطعیت حقوقی تا تنوع فضایی و منازعات فلات قاره، می‌پردازد و ابزارهای حل اختلاف را مرور می‌کند. در فصل پایانی، نقش عوامل جغرافیایی در معماری نظم دریایی و پیامدهایی مانند تغییرات اقلیمی و بالا آمدن سطح دریاها برای مرزها و قلمروهای دریایی برجسته شده است.

چرا باید کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها را بخوانیم؟

کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها تصویری منسجم از پیوند جغرافیا، حقوق و سیاست در فضاهای دریایی ارائه کرده است. این اثر نشان می‌دهد که چگونه ویژگی‌های جغرافیای ساحلی، تاریخ قلمروسازی و تحولات اقلیمی می‌توانند بر مرزهای دریایی، منازعات و سیاست‌گذاری دریامحور اثر بگذارند و فهمی تحلیلی از نظم کنونی دریاها فراهم کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب مبانی جغرافیای سیاسی دریاها به دانشجویان و پژوهشگران جغرافیای سیاسی، روابط بین‌الملل و حقوق دریاها پیشنهاد می‌شود. همچنین برای برنامه‌ریزان و کارشناسان حوزه‌ی سیاست‌گذاری دریامحور و کسانی که به موضوعاتی مانند مرزهای دریایی، امنیت و منابع دریا علاقه‌مند هستند مناسب است.