کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال

کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال نوشته شعبانعلی فضلی، اثری پژوهشی درباره‌ی تاریخ علویان طبرستان است و با تکیه بر روایت‌های تاریخی و منابع دست‌اول، به بررسی شکل‌گیری، قدرت‌گیری و در نهایت فروپاشی این سلسله در شمال ایران می‌پردازد. کتاب تلاش کرده تصویری دقیق و مستند از فرازونشیب‌های سیاسی، اجتماعی و مذهبی این حکومت شیعی ارائه کند و نقش آن‌ها را در تاریخ تشیع و تحولات سیاسی ایران توضیح دهد. انتشارات پشتیبان این کتاب را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال

کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال با تمرکز بر دوره‌ی حکومت علویان طبرستان، یکی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخ شمال ایران را بازخوانی می‌کند. شعبانعلی فضلی در این کتاب، با استناد به روایت‌های ابن اسفندیار و منابع دیگر، روند شکل‌گیری، گسترش و فروپاشی حکومت علویان را بررسی کرده است. این اثر، علاوه‌ بر پرداختن به رویدادهای سیاسی و نظامی، به زمینه‌های اجتماعی و مذهبی قدرت‌گیری علویان و نقش مردم محلی در حمایت از این سلسله می‌پردازد. ساختار کتاب شامل بخش‌هایی درباره‌ی جغرافیای طبرستان، زمینه‌های تاریخی و اجتماعی ظهور علویان، شرح حال رهبران و حاکمان این سلسله و در نهایت تحلیل دلایل زوال آن‌هاست. نویسنده با رویکردی تحلیلی، تلاش کرده است تا علاوه‌ بر روایت وقایع، به پرسش‌های اساسی درباره‌ی چرایی سقوط این حکومت و تأثیر آن بر تاریخ تشیع و ایران پاسخ دهد. کتاب با بهره‌گیری از منابع متنوع و نقل قول‌های مستقیم از متون تاریخی، تصویری چندوجهی از این دوره‌ی پرتنش ارائه می‌دهد و جایگاه علویان را در میان سلسله‌های محلی و در تقابل با خلافت عباسی، طاهریان، صفاریان و سامانیان روشن می‌سازد.

خلاصه کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال

کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال با بررسی دقیق منابع تاریخی، به‌ویژه تاریخ طبرستان ابن اسفندیار، روند شکل‌گیری و سقوط حکومت علویان در طبرستان را بازگو می‌کند. فضلی ابتدا به زمینه‌های اجتماعی و سیاسی‌ای می‌پردازد که باعث شد علویان، به‌ویژه شاخه‌ی زیدیه، پس از فشارها و سرکوب‌های عباسیان، به مناطق شمالی ایران پناه ببرند. در این مناطق، به دلیل ظلم حاکمان محلی و ستم طاهریان، مردم به علویان گرایش پیدا کردند و زمینه برای تشکیل نخستین حکومت شیعی در ایران فراهم شد. حسن بن زید، ملقب به داعی کبیر، با حمایت مردم و سادات، حکومت علویان را بنیان گذاشت و پس از او برادرش محمد بن زید و سپس ناصر کبیر و دیگر رهبران علوی، این حکومت را ادامه دادند. 

در ادامه، کتاب به فرازونشیب‌های قدرت علویان، جنگ‌های مداوم با طاهریان، صفاریان و سامانیان و همچنین اختلافات داخلی میان سادات علوی می‌پردازد. نویسنده نشان می‌دهد که اتحاد اولیه‌ی علویان به‌تدریج جای خود را به اختلافات و رقابت‌های خانوادگی داد و همین موضوع، در کنار فشارهای خارجی، به تضعیف و سقوط این حکومت انجامید. کتاب همچنین به نقش مردم محلی، سیاست‌های اقتصادی و مذهبی علویان و تأثیر آن‌ها بر ساختار اجتماعی طبرستان اشاره دارد. در نهایت، با کشته‌شدن آخرین رهبران علوی و پیروزی سامانیان، حکومت سپیدجامگان شمال به پایان می‌رسد و نویسنده با تحلیل عوامل داخلی و خارجی این فروپاشی، تصویری جامع از این دوره‌ی تاریخی ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال را بخوانیم؟

این کتاب با استناد به منابع دست‌اول و روایت‌های دقیق، زمینه‌های اجتماعی، مذهبی و فرهنگی قدرت‌گیری و سقوط علویان را روشن می‌کند. خواننده با مطالعه‌ی این اثر، با نقش مردم محلی، مناسبات قدرت، چالش‌های ایدئولوژیک و تأثیر حکومت علویان بر تاریخ تشیع آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال را به علاقه‌مندان به تاریخ ایران، پژوهشگران حوزه‌ی مطالعات اسلامی و کسانی که به دنبال شناخت ریشه‌های تحولات سیاسی و مذهبی شمال ایران هستند، پیشنهاد می‌کنیم. این کتاب همچنین، برای دانشجویان تاریخ، مطالعات منطقه‌ای و پژوهشگران تاریخ تشیع و سلسله‌های محلی ایران هم منبع مفیدی است.

بخشی از کتاب برآمدن و زوال سپیدجامگان شمال

«ایدهۀ تشکیل حکومت شیعی، مستقل از دستگاه خلافت، همواره در اندیشه‌های شیعی مطرح بوده است. شیعیان و عموماً شیعیان زیدی تا پیش از سال ۲۵۰ ه.ق قیام‌های متعددی را علیه دستگاه خلافت راه‌اندازی کردند اما هر یک بنا به دلایلی توفیق نیافتند و نخستین بار در تاریخ، علویان طبرستان توانستند یک حکومت شیعی را سامان دهند. با این حال، حکومت علویان طبرستان نتوانست قلمرو شیعی را حفظ و سلسله‌ی خود را تداوم بخشد. زوال و سقوط علویان طبرستان دلایل متعددی دارد که بررسی و تحلیل کتاب تاریخ طبرستان می‌تواند پرسش‌های کلیدی درباره‌ی عدم تداوم این سلسله را پاسخ دهد. علاوه بر این، بررسی و تحلیل علل زوال و سقوط حکومت علویان، می‌تواند مناسبات سیاسی، ایدئولوژیک و وجوه کمتر شناخته‌شده‌ی این سلسله‌ی شیعی را آشکار سازد؛ ضمن آن‌که حکومت علویان طبرستان بخش مهمی از تاریخ شیعی را در بر می‌گیرد و بررسی دلایل سقوط این حکومت در تحلیل سیر تحول حکومت‌های شیعی مهم و ضروری است.»