کتاب جریان سازی هنری نگارخانه ها در ایران

کتاب جریان‌سازی هنری نگارخانه‌ها در ایران نوشته‌ی هادی بابایی فلاح به بررسی نقش نگارخانه‌ها در شکل‌گیری و هدایت جریان‌های هنرهای تجسمی ایران می‌پردازد. نویسنده با تکیه‌بر یک طرح پژوهشی گسترده، تاریخ، کارکرد، انواع و مدیریت نگارخانه‌ها را از دهه‌ی ۱۳۲۰ تا دهه‌ی ۱۳۹۰ دنبال کرده است. انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است و در آن، نمونه‌ها و مصادیق متعددی از نگارخانه‌های دولتی، خصوصی و وابسته به سفارت‌خانه‌ها تحلیل شده است. این کتاب به‌ویژه بر نسبت نگارخانه‌ها با هنر مدرن، پست‌مدرن و هنر انقلاب اسلامی تمرکز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جریان سازی هنری نگارخانه ها در ایران

کتاب جریان‌سازی هنری نگارخانه‌ها در ایران پژوهشی است که از طرحی با عنوان «کارکرد نگارخانه‌ها در هویت‌بخشی به جریان‌های هنری ایران» استخراج شده و هادی بابایی فلاح در آن، نگارخانه را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای شکل‌دهنده به سلیقه و هویت هنری معاصر ایران بررسی کرده است. نویسنده در همان ابتدا بر این نکته تأکید کرده است که با وجود قدمت حدود هفتاد ساله نگارخانه‌ها در ایران، پژوهش مستقلی درباره نقش جریان‌ساز آن‌ها وجود نداشته و بسیاری از اسناد تاریخی نیز از بین رفته است. کتاب جریان‌سازی هنری نگارخانه‌ها در ایران در فصل‌های متعدد، ابتدا به تعریف واژه‌ها و تمایز نگارخانه و موزه می‌پردازد، سپس تاریخچه نگارخانه‌ها در جهان و ایران، شکل‌گیری اولین گالری‌ها، نقش انجمن‌های فرهنگی خارجی، و سیر گسترش نگارخانه‌ها در محله‌های مختلف تهران را دنبال می‌کند. در ادامه، انواع نگارخانه‌ها از نظر مالکیت (دولتی، نیمه‌دولتی، خصوصی، وابسته به سفارت‌خانه‌ها) و از نظر مکان (دائمی، موقت، رستوران ـ گالری، موزه ـ گالری و…) دسته‌بندی شده و نمونه‌های مشخصی مانند موزه هنرهای معاصر، آتلیه کبود، گالری استتیک، تالار قندریز، فرهنگسراها و نگارخانه‌های خارج از کشور معرفی می‌شود. کتاب جریان‌سازی هنری نگارخانه‌ها در ایران در فصل‌های بعدی به موضوعاتی مانند اقتصاد نگارخانه، مدیریت، نقش منتقدان و رسانه‌ها، رابطه نگارخانه‌های دولتی و خصوصی، و آسیب‌هایی چون ضعف مدیریت، نبود اتحادیه صنفی، تخریب ساختمان‌های تاریخی نگارخانه‌ها و کاهش نقش جریان‌ساز این مراکز در دهه‌های اخیر پرداخته است. نویسنده با استفاده از کاتالوگ‌ها، بولتن‌ها، نقدها، گزارش‌های مطبوعاتی و خاطرات هنرمندان، تصویری تحلیلی از فرازونشیب‌های نگارخانه‌ها در ایران ارائه کرده است.

خلاصه کتاب جریان سازی هنری نگارخانه ها در ایران

کتاب جریان‌سازی هنری نگارخانه‌ها در ایران به این سؤال اصلی پاسخ می‌دهد که نگارخانه‌ها چگونه در هویت‌بخشی و شکل‌گیری جریان‌های هنری ایران نقش داشته‌اند. نویسنده ابتدا مفهوم نگارخانه، ریشه‌های واژگانی آن و تفاوتش با موزه را روشن می‌کند، سپس با مرور تاریخ هنر غرب، جایگاه گالری‌ها و سالن‌ها را در ظهور جریان‌هایی مانند دادائیسم و اکسپرسیونیسم نشان می‌دهد تا زمینه‌ای برای فهم نمونه ایرانی فراهم شود. در ادامه، کتاب از نخستین نگارخانه‌های ایران در دهه‌ی ۱۳۲۰، مانند آپادانا، استتیک و هنر جدید، آغاز کرده و نقش آن‌ها را در معرفی نقاشی مدرن، مجسمه‌سازی نوگرا و گرافیک دنبال می‌کند. سپس به گسترش نگارخانه‌ها در تهران، شکل‌گیری نگارخانه‌های دولتی و نیمه‌دولتی، موزه ـ گالری‌ها، فرهنگسراها و نگارخانه‌های خصوصی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه هرکدام در دوره‌ای خاص بر جریان‌های هنری اثر گذاشته‌اند. در پایان، کتاب به نقد وضعیت امروز، کاهش نقش جریان‌سازی، ضعف سیاست‌گذاری و تخریب میراث نگارخانه‌ای می‌رسد.

چرا باید کتاب جریان سازی هنری نگارخانه ها در ایران را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از تاریخ و کارکرد نگارخانه‌ها در ایران ارائه کرده و نشان می‌دهد چگونه فضاهای نمایش آثار هنری بر شکل‌گیری هنر مدرن، پست‌مدرن و هنر انقلاب اسلامی اثر گذاشته‌اند. خواننده با ساختار مدیریتی، اقتصادی و فرهنگی نگارخانه‌ها، نمونه‌های شاخص و نیز آسیب‌های امروز این نهادها آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران هنرهای تجسمی، مدیران نگارخانه‌ها، کیوریتورها، منتقدان و روزنامه‌نگاران هنری پیشنهاد می‌شود. همچنین به علاقه‌مندان تاریخ هنر معاصر ایران و کسانی که در حوزه سیاست‌گذاری فرهنگی و مدیریت فضاهای هنری فعالیت می‌کنند توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب جریان سازی هنری نگارخانه ها در ایران

«اهمیت پژوهش حاضر در کالبدشکافی عملکرد مراکزی است که میزبان اولین جرقه شکل‌گیری جریان‌های هنری در ایران و بستر معرفی آن‌ها به مردم، منتقدان و دیگر هنرمندان جامعه هستند. عملکرد هویت‌ساز نگارخانه‌ها، نبض سلیقه عمومی جامعه هنری ایران را در دست داشته و تأثیرات پایداری بر آن‌ها باقی گذاشته است. اولین نگارخانه‌های ایران به شکل متداول و شناخته‌شده آن، در نیمه دوم دهه ۱۳۲۰ خورشیدی تأسیس شدند. از این تاریخ، نگارخانه‌ها بخشی از مهم‌ترین مراکز شکل‌دهی به جریان‌های هنری محسوب شده و هویت‌سازی جریان‌های هنری، به‌خصوص در بخش هنرهای تجسمی را عهده‌دار شدند. هدف از این پژوهش شناخت مؤلفه‌های مؤثر بر جریان‌سازی هنری نگارخانه‌ها و چگونگی تأثیر آن‌ها بر جریان‌های هنری ایران خواهد بود. پژوهشی کلان که با بهره‌گیری از تجربه عملکرد نگارخانه‌ها در جهان غرب، بر بازه زمانی سال‌های دهه ۱۳۲۰ تا سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۹۰ متمرکز شده و مسائلی همچون نقش منتقدان، رسانه‌ها، تبلیغات و سیاست را در فعالیت نگارخانه‌ها بررسی خواهد کرد. جریان‌های هنری هشتاد سال اخیر ایران در حوزه‌های کلاسیک‌گرایی، نقاشی سنتی، هنر مدرن، هنر پست‌مدرن و هنر انقلاب اسلامی نمود بارزتری داشته است. از این میان، هنر مدرن بیشترین توجه را به خود اختصاص داده است. به همین دلیل بحث درباره چگونگی شکل‌گیری این جریان هنری، از طریق بازخوانی سوابق تاریخی آن در مغرب زمین مطالعه خواهد شد. درباره پست‌مدرنیسم نیز چنین مطالعه‌ای صورت خواهد گرفت.»