کتاب نسخ در لغت

کتاب نسخ در لغت نوشته حبیبه رحیم‌پور و رضا قلی‌زاده شمس است. این کتاب به نسخ در قرآن می‌پردازد و سعی دارد اطلاعات جامعی در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار دهد.

درباره کتاب نسخ در لغت

قرآن سرچشمه دانش و دریا‌‌های علوم است که همواره عالمان فرهیخته و برای سیراب شدن از آب زلال آن کوشید‌ه‌اند. اقیانوس بی‌پایانی است که از آغاز تا کنون مورد توجه دانشمندان بوده است و برای رسیدن به معارف و علوم بی‌پایان آن از هیچ کوششی فرو گذار نکرد‌ه‌اند.

از صدر اسلام، صحابه بزرگ و تابعان بحث و بررسی در قرآن کریم را از جنبه‌های گوناگون وجهه همّت خود قرار داد‌ه‌اند و درباره تفسیر و علوم مختلف قرآن از قبیل: محکم و متشابه، ناسخ و منسوخ، عام و خاص، مطلق و مقید، قرائت و تجوید، اسباب نزول، فصاحت و بلاغت، عقاید و احکام، معارف و اخلاق و دیگر موارد مربوط به آن سخن گفته‌اند. این تلاش و کوشش در فهم معارف قرآن در طی قرن‌های متمادی روز به روز رو به گسترش بوده است و حاصل آن مجموعه‌های گران سنگ از کتاب‌های تفسیر و علوم مختلف قران است که هم اکنون بسیاری از آن‌ها در اختیار ماست.

بحث نسخ و تخصیص نیز از مباحث قرآنی است که بار‌ها در این کتاب عزیز به آن‌ها اشاره شده است و امامان معصوم (ع) بار‌ها ضرورت اهتمام به آن‌ها را یادآوری کرد‌ه‌اند و از صدر اسلام تاکنون توجه صحابه و تابعان و سایر قرآن پژو‌هان و مفسران شیعه و سنی را به خود جلب کرد‌ه‌اند. در قرن چهاردهم گروهی از خاورشناسان هجوم فرهنگی و جنگ تبلیغاتی گسترد‌ه‌ای را علیه قرآن و اسلام سامان دادند. این جریان گروهی از دانشمندان مسلمان را اعم از شیعه و سنی به تأمل بیشتر در این موضوع ترغیب و احیاناً در حرکتی انفعالی به انکار وجود نسخ وادار کرد. این موضوع نیاز جدی به بحث و بررسی مجدد مبحث نسخ را آشکار می‌کند. در خصوص تخصیص نیز با کمی کاوش در پهنه کاربرد زبان می‌توان گفت استفاده از الفاظ عام که بر افراد و مصادیق مختلف یک مفهوم دلالت می‌کند از رایج‌ترین شیوه‌های سخن سازی در همه زبان‌هاست.

بر همین اساس در متون شرعی و قانونی و نوشته‌های حقوقی نیز نمونه‌های فراوانی از الفاظ عام را می‌توان یافت که برای انتقال معانی عام و فراگیر به کاررفته است. از این رو یکی از مباحث مهمی که در بخش الفاظ اصولیان بدان می‌پردازند بحث عام و خاص است. با توجه به کاربرد فراوان الفاظ عام در متن قوانین یا نوشته‌های حقوقی و به طور کلی در روابط حقوقی افراد، آشنایی با مباحث عام و خاص برای فهم درست قوانین مفید بلکه ضروری به نظر می‌رسد. لازم به ذکر است که مباحث نسخ و تخصیص از علوم مستقل قرآنی هستند که با سایر موضوعات علوم قرآنی از جمله مطلق و مقید تفاوت‌های بسیاری دارند و در علم تفسیر، فقه و اصول و کلام از جایگاه والایی برخوردارند. با توجه به اینکه عنوان این کتاب (بررسی نسخ و تخصیص) کلی است و شامل همه این علوم می‌شود و پرداختن به همه آن‌ها نیز میسر نیست در نتیجه بیشتر به بررسی نسخ و تخصیص در حوزه فقه واصول و نیز حقوق موضوعه پرداخته می‌شود.

خواندن کتاب نسخ در لغت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان و پژوهشگران علوم قرآنی پیشنهاد می‌کنیم.