کتاب شیعه امامیه

موضع امامیه نسبت به مذاهب اسلامی امامیه معتقد است که پیشوایان دیگر مذاهب اسلامی مانند حنفی، مالکی، شافعی، حنبلی، ظاهری، اباضی، زیدی و اسماعیلی، مجتهدانی در فقه هستند که گاه درست حکم می‌دهند و گاه اشتباه می‌کنند. اما امامیه بنا بر دلایلی که ایشان را به تبعیت از اهل‌بیت (ع) وا می‌دارد، فتوای آنها را نمی‌پذیرد و در امور دین از آنها تقلید نمی‌کند. امامیه به خاطر مطالعه و بررسی فقه اهل‌بیت (ع) منهجی متمایز در اجتهاد دارد. البته این بدان معنا نیست که میان ایشان و سایر مذاهب مشترکاتی در مسائل فقهی وجود ندارد، بلکه برعکس بسیاری از مسائل فقهی میان همه مورد توافق است.

«بخاری» به اسناد خود از ابن‌عباس نقل می‌کند: وقتی بیماری پیامبر که با آن از دنیا رفت، اوج گرفت حضرت فرمود: دوات و کاغذی بیاورید تا برای شما نامه‌ای بنویسم که بعد از من گمراه نشوید. عمرگفت: درد بر پیامبر (ص) غلبه کرده، کتاب الهی ما را کافی است و سروصدا زیاد شد. پیامبر (ص) فرمود: از نزد من برخیزید که در حضور من، نزاع شایسته نیست. ابن‌عباس می‌گوید: «تمام مصیبت وقتی رخ داد که میان ما و نوشتۀ پیامبر، مانع ایجاد کردند.» اجتهاد در این‌جا توسط عمر انجام شد و تعدادی از حاضران هم از او پیروی کردند؛ زیرا عمر معتقد بود مصلحت این است که چیزی نوشته نشود و به قرآن بسنده گردد.

این حدیث را «حاکم نیشابوری» با سند خود از حنش کنانی نقل کرده که: از ابوذر (رض) در حالی که درب کعبه را گرفته بود، شنیدم: هر کس که مرا می‌شناسد که هیچ، و هر کس نمی‌شناسد بداند من ابوذر هستم و از پیامبر (ص) شنیدم: «آگاه باشید که که مثل اهل‌بیت من در میان شما، مثل کشتی نوح است در میان قوم خود، هر کس بر آن سوار شد نجات می‌یابد و هر کس از آن عقب ماند غرق گردید»

«طبرانی» در «المعجم الصغیر» به سند خود از ابوسعید خدری آورده: «از پیامبر شنیدم که می‌گفت: مَثَل اهل بیت من در میان شما، مانند کشتی نوح است که هر کس بر آن سوار شد نجات یافت و هر کس که عقب ماند، غرق گردید. به راستی که مثل اهل بیت من در میان شما، مانند باب حطة بنی‌اسرائیل است که هر کس داخل آن شد، آمرزیده گردید.»

اندیشۀ مهدی به عنوان رهبر منتظَر برای تغییر جهان به جهانی برتر، به‌طور عام در احادیث پیامبر (ع) و به‌طور خاص در احادیث اهل‌بیت (ع) آمده است. این اندیشه با نصوص فراوان تأکید شده به‌گونه‌ای که قابل تردید نیست. از اهل سنت چهارصد حدیث از پیامبر (ص) شمارش شده، همچنان که مجموع اخبار شیعه و سنی در مورد امام مهدی (عج) بیش از شش هزار روایت است. این رقم آماری بالایی است که نظیر آن در بسیاری از قضایای بدیهی اسلام که هیچ مسلمانی در آن شک ندارد، یافت نمی‌شود.

موضوع امامیه نسبت به فرقه‌های اسلامی امامیه، اسلامِ مسلمانان را به رسمیت می‌شناسد. بنابراین هر کس شهادتین بگوید؛ یعنی به وحدانیت خداوند و نبوّت پیامبر و معاد ایمان بیاورد، مسلمان است و حقوق مسلمانان بر او جاری می‌شود. امامیه، مسلمانی را کافر نمی‌داند مگر آن که ضرورتی از ضروریات دین را انکار نماید، به شرطی که انکار وی از روی شبهۀ ذهنی نباشد. امامیه به غلوّ در مورد انبیاء و ائمه و بالاتر دانستن آن‌ها از حدّی که خداوند برایشان قرار داده، ایمان ندارد و از دیگر سو «نَصب» یعنی پایین آوردن ایشان از مراتبی که خداوند مقرر کرده را نیز نمی‌پذیرد و نزد فقهای امامیه، فتوای نجاست غُلات و نواصب مشهور است.