کتاب سرشناسی، همسرشناسی

امام صادق(ع) در روایتی بر موضوع «اختیار در انتخاب همسر» تصریح کرده و در پاسخ به ابن‌أبی‌یعفور که از آن حضرت پرسیده بود: می‌خواهم با زنی ازدواج کنم، ولی پدر و مادرم فرد دیگری را در نظر گرفته‌اند، فرمود: تَزَوَّجِ الَّتی هَوَیْتَ وَ دَعْ الَّتی یَهْوی اَبَواکَ؛ با زنی ازدواج کن که خود می‌خواهی و زنی را که پدر و مادرت می‌خواهند، رها کن.

طرح ارتباطی بین دو نفر اگر بر اساس روابط عاشقانه باشد، دچار مشکل خواهد شد، زیرا در عشق معمولاً یک نفر عاشق و دیگری معشوق است و یک نفر یعنی عاشق، محکوم به عشق ورزیدن است، اما معشوق خودش را ملزم نمی‌داند ابراز علاقه کند. در مقابل نوع عاشقانه، طرح ارتباطی منصفانه است. در طرح ارتباطی منصفانه و متقابل، دو طرف یکدیگر را دوست داشته و خود را ملزم می‌دانند که به همدیگر ابراز محبت و علاقه داشته باشند؛ و این نوع رابطه موجب تداوم ارتباط سالم و زندگی موفق و پایداری خواهد بود.

انواع ناکامی یا شکست‌ها - ناکامی در انتخاب همسر

بلوغ عاطفی: یکی دیگر از مقدمات ازدواج که فرد باید پیش از ازدواج به آن مرحله رسیده باشد، رشد و بلوغ عاطفی است. فردی که احساسات مثبت و منفی‌اش را کنترل کرده و با دیگران هم‌دلی و همکاری داشته، نسبت به خطاهای آنان چشم‌پوشی کرده، در مقابل مشکلات انعطاف‌پذیر بوده، توانایی ابراز احساسات به صورت بهنجار و... را داشته باشد، می‌توان گفت به بلوغ عاطفیِ مناسب رسیده است.

در سیرهٔ اهل‌بیت(ع) دربارهٔ اهمیت ازدواج و انتخاب همسر، روایات فراوانی بیان شده است. امام صادق(ع) در حدیثی نورانی می‌فرمایند: انظُر اَینَ تَضَعُ نَفْسَکَ وَ مَن تُشْرِکُهُ فی مالِکَ و تُطْلِعُهُ عَلی دینِکَ وَ سِرِّکَ وَ اَمانَتِکَ...؛ بنگر جانت را کجا قرار می‌دهی و چه کسی را در مال و دارایی‌ات شریک می‌سازی؛ چه فردی را بر دین و راز و امانتت آگاه می‌کنی... .

در نهایت، سرانجامِ عشقِ یک‌طرفه، خشم و نفرت است.

بلوغ اقتصادی به معنای داشتن امکانات مالی بالا نیست، بلکه صرفاً به معنای داشتن توانمندی در مدیریت اقتصادی زندگی است.

در برخی موارد افرادی وجود دارند که طرف مقابلشان را دوست دارند، اما یا نمی‌توانند محبتشان را ابراز کنند و یا لزومی نمی‌بینند که این محبت را ابراز نمایند و فکر می‌کنند اگر محبت در دل باشد، کفایت می‌کند و طرف مقابل به نحوی آن را خواهد فهمید؛ این در حالی است که بین محبت و ابراز صمیمیت، تفاوت وجود دارد و اگر صمیمیتمان را ابراز نکنیم، طبیعتاً طرف مقابل هم حس عاطفی خاصی را از ما دریافت نخواهد کرد

بلوغ جنسی: مراد از بلوغ جنسی صرف رسیدن به سنّ بلوغ و ظاهر شدن نشانه‌های بلوغ (موییدن موی زیر بغل و شرمگاه، کلفت شدن صدای مردان، قاعدگی در زنان، محتلم شدن و توانایی فعالیت جنسی و...) نیست، بلکه باید درک صحیحی از کاربرد غریزهٔ جنسی، کنترل آن، احکام مربوطه، آگاهی از بهداشت جنسی و چگونگی تولید نسل سالم را نیز داشته باشد.

بلوغ عقلی: مراد از بلوغ عقلی این است که فرد بتواند از لحاظ تفکر و منطق، مسائل را درست تحلیل و بررسی کند. این بلوغ عقلی نشانه‌هایی دارد که برخی از آن‌ها عبارتند از: - توانایی تصمیم‌گیری صحیح و بدون وابستگی؛ - مشورت با افراد آگاه و با تجربه؛ - داشتن برنامه‌ریزی در زندگی؛ - داشتن انتظارات منطقی و معقول؛ - مسئولیت‌پذیری در قبال رفتار و کردار خود؛ - رعایت حد اعتدال در بروز احساسات؛ - سازگاری با اطرافیان و ... .

در جلسات گفت‌وگو و خواستگاری از سؤالات بازپاسخ استفاده کنید، نه بسته‌پاسخ. سؤالات بسته‌پاسخ، سؤالاتی‌اند که جواب آن‌ها «بله» و «خیر» بوده و یا جواب سؤال در خود سؤال وجود دارد؛ یعنی سؤالات باید به گونه‌ای باشد که طرف مقابل نتواند جواب را حدس بزند. به عبارت دیگر، باید از طرف مقابل، پاسخ کامل خواست. برای نمونه، در پرسشِ بسته‌پاسخ، دختر از پسر می‌پرسد: «شما تساوی حقوق بین زن و مرد را قبول دارید؟» و آقا بگوید: «بله.» در این‌جا زن نمی‌تواند مکنونات قلبی مرد را بفهمد. ولی به صورت پرسش بازپاسخ این‌گونه باید پرسید: «من می‌توانم نظر شما را دربارهٔ حقوق زن و مرد در خانواده بدانم؟» در این نوع سؤال، آقا ملزم می‌شود توضیح دهد و خانم می‌تواند تا اندازه‌ای به جواب برسد و توانمندی‌های پسر را هم متوجه شود.

بلوغ عقلی نشانه‌هایی دارد که برخی از آن‌ها عبارتند از: - توانایی تصمیم‌گیری صحیح و بدون وابستگی؛ - مشورت با افراد آگاه و با تجربه؛ - داشتن برنامه‌ریزی در زندگی؛ - داشتن انتظارات منطقی و معقول؛ - مسئولیت‌پذیری در قبال رفتار و کردار خود؛ - رعایت حد اعتدال در بروز احساسات؛ - سازگاری با اطرافیان و ... .

باید به این نکته توجه کنیم که اساساً ازدواج هدف نیست، بلکه ازدواج وسیله‌ای برای رسیدن به آسایش، آرامش، تشکیل خانواده و... است؛

عشق، همیشه لازمهٔ یک زندگی موفق نیست و بسیاری از افراد بدون عشق ازدواج کردند و زندگی بسیار موفقی هم داشتند.

جوانی، دوره‌ای طلایی است و باید ازدواج هم در این دوره صورت بگیرد

زوجین با داشتن توافق و تفاهم و کمترین اختلاف می‌توانند ازدواجی موفق و سالم داشته باشند.

گاه اتفاق می‌افتد که طرف مقابل پس از ازدواج، ساز نارضایتی با موقعیت تحصیلی همسر خود را کوک می‌کند و از او می‌خواهد که این موقعیت را رها کند که این مساله فرد را در تعارض رها کردن همسر یا موقعیت تحصیلی قرار می‌دهد که این مساله بسیار زجر آور بوده و فرد را با مشکلات روانی، شغلی، مالی و تحصیلی مواجه خوهد کرد.